https://vov4.vov.gov.vn/Ede/chuyen-muc/enguot-dhuot-asap-mjum-pt-c151-402352.aspx

VOV4.Êđê- Msĕ klei bơ̆k bâo leh hlăm hdră hruê mbruê, lu ƀuôn sang ti krĭng Lăn Dăp Kngư, boh nik krĭng taih kbưi, klei bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda leh anăn giăm sa êrah ăt dôk mâo nanao, djă ba mbĭt anăn dŭm klei jŭ jhat hlăm yang ƀuôn, hmăi kơ klei đĭ kyar ênuk mgi dih. Sa boh sĭt jing: Knŏng grăp čô hlăm yang ƀuôn thâo săng klă dŭm klei jŭ jhat mơ̆ng klei bhiăn amâo djŏ, hlăm anăn mâo klei bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda leh anăn giăm sa êrah, mơ̆ng anăn duah hdră êlan bi hrŏ, mjưh mdei. Mmông ênai mjum anak pĭt hlăm grăp mlam, grăp hruê bi mgei ai tiê ƀiădah amâo ênguôt dhuôt ôh.

Mnuih djuê ƀiă ti čar Lâm Đồng hluê klei bhiăn tĭng mniê. Anăn jing anak mă djuê amĭ. Ya Gương, K’iăng khua anôk bruă Djuê ana čar Lâm Đồng hlak mblang snei: Hŏng mnuih K’ho, Mạ, Churu… amai lehanăn adei mniê leh dôk ung, anak mă djuê tĭng amĭ s’aĭ, kyua anăn gơ̆ jing sa êrah. Amai lehanăn adei êkei, amâo dah ayŏng lehanăn adei êkei, leh dôk ung dôk mô̆, anak êdi amâo sa êrah ôh. Grăp djuê ana, grăp krĭng kwar mâo klei mĭn mdê s’aĭ kơ klei sa êrah. Hdră bhiăn kčah mtrŭn leh klă klơ̆ng kơ klei bi dôk ung mô̆. Dŭm klei bhiăn, klei mưng lehanăn klei mĭn kơ knhuah hdĭp mơ̆ng grăp djuê ana si jing? Anei ăt jing sa klei gun kpăk.

Ti ƀuôn Bơ Nao, alŭ 4, să Lộc Bắc, kdriêk Bảo Lâm (Lâm Đồng) mâo K’Thắm ngă leh amĭ hlăk dôk thŭn hđeh. K’Thắm dôk ung mơ̆ng 14 thŭn, hlăk anăn dôk hriăm adŭ 8. Ară anei anak mniê K’Thắm êbeh 3 thŭn leh, anak êkei mrâo 8 mlan. K’Thắm brei thâo: Leh dôk ung, amĭ ama mbha leh kơ ñu 7 sao hma pla kphê. Lăn hma giăm êlan gru drŏng, brei prăk mkra pưk sang kjăp mơh. Amĭ ama dua nah hơ̆k m’ak mbha lăn ala, mkra pưk sang, mbha prăk kăk. Amâo mđing uêñ kơ mnơ̆ng ƀơ̆ng, mnơ̆ng pioh, kdrăp čŭt h’ô, ƀiădah K’Thắm ênguôt, hia nanao hlăk ƀuh phung găp mbĭt gưl thŭn gui kdhô hră mprăp nao sang hră:

“Kâo amâo nao mă bruă ôh, dôk ti sang ung rông. Ung nao mă bruă, kâo dôk rông anak, mă bruă hlăm pưk sang. Sui sui nao hma sa blư̆. Nao kơ hma ba anak di aduôn gơ̆ rông, sang di aduôn giăm anei mơh”.

Gŏ sang K’Sọp, ama K’Thi Diễm ti ƀuôn K’Rọt Sơk, să Bảo Thuận, kdriêk Di Linh ăt mâo anak mniê dôk ung giăm sa êrah. Ung K’Thi Diễm jing anak êkei adei mniê ama ñu, jing anak amĭ neh. Anak mniê tal êlâo mơ̆ng K’Thi Diễm thŭn anei 8 thŭn ƀiădah êwang êweh, êbat amâo kjăp, kreh ruă duam nanao. K’Sọp lač klei bi dôk ung mô̆ anak pô jing djŏ hŏng klei bhiăn leh.

“Hlăk anak dôk ung, pô ăt mkŏ mjing djŏ klei bhiăn djuê ana, bi êmuh, ni kuôl mơh. Anak êkei jing anak amai pô. Čô gơ̆ awăt, kkiêng hlăk mrâo 8 mlan, gơ̆ kkiêng mda lah.

Ƀuôn Hằng Piơr să Bảo Thuận, kdriêk Di Linh mâo 161 gŏ êsei, 757 čô mnuih. Hlăm ƀuôn, lu kruôp ung mô̆ bi dôk giăm sa êrah. Đa đa ênuk amĭ ama giăm sa êrah, ênuk čô anak msĕ snăn mơh. K’Brệp lehanăn K’Học jing anak neh anak amiêt, bi dôk kkiêng mâo 3 čô anak, hlăm anăn mâo K’Pơn 12 thŭn, amâo jăk hlăm asei mlei, dôk sa anôk. K’Pơn kreh hia kreh tlao hjăn. Arăng mkăn amâo thâo ôh.

K’Lào – K’iăng khua anôk bruă djuê ana kdriêk Di Linh, yăl dliê: Ênuk mrâo prŏng, ñu gĭr bi kdơ̆ng ktang phĭt kơh dưi tlaih mơ̆ng klei bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda lehanăn bi dôk giăm sa êrah. Amĭ ama ƀuăn brei ñu dôk mô̆ giăm sang. Anăn jing adei mniê, anak amĭ neh. Dua gŏ sang bi ƀuăn rơ̆ng leh. Adei mniê anăn ăt tŭ ư klei amĭ ama lač, čiăng dôk ñu ngă ung mơh. K’Lào duah djăp hdră čiăng mtrŭt mniê anăn hngah hŏng klei anei. Khă snăn, gŏ sang K’Lào tŭ klei arăng đŭ hŏng prăk lehanăn lu ngăn drăp mkăn kơ sang mniê.

“Klei bhiăn mơ̆ng mnuih djuê ana mkăn arăng lač dôk anak neh anak amiêt jing klei mơak, klei jăk kơ găp djuê. Mta kñăm mơ̆ng diñu jing dêč đuê̆ kơ klei jŭ jhat lehanăn krơ̆ng ngăn drăp djuê ana jing phŭn. Diñu amâo mĭn kơ klei bi dôk giăm sa êrah ôh. Kơ klei bi dôk ung mô̆ mơ̆ng điêt lehanăn bi dôk giăm sa êrahhlăm krĭng mnuih ƀuôn sang djuê ƀiă ăt dôk mâo lu kyua mnuih ƀuôn sang ka thâo ôh kơ klei bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda lehanăn klei bi dôk giăm sa êrah.

Ya Gương, K’iăng khua anôk bruă djuê ana čar Lâm Đồng brei thâo:

“Kơ klei bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda, klei bi dôk ung mô̆ giăm sa êrah hlăm krĭng mnuih ƀuôn sang djuê ƀiă mâo leh mơ̆ng sui. Kyua anăn, bruă bi mlih klei mĭn, klei bhiăn mơ̆ng mnuih ƀuôn sang djuê ana ƀiă amâo djŏ knŏng sa tlam, sa hruê dưi ngă yơh. Anôk bruă djuê ana mă leh klei hriăm anăn jing: Êpul knuă druh mnuih mă bruă anei thâo săng kơ klei bhiăn, klei mưng mơ̆ng mnuih djuê ana ƀiă dôk êdu kƀah. Kyua amâo thâo săng kơ klei bhiăn, amâo klei thâo klă nik čiăng mtô mblang djŏ hŏng klei thâo săng mơ̆ng mnuih ƀuôn sang djuê ana ƀiă, snăn mnuih ƀuôn sang amâo čiăng hmư̆, ngă kơ boh tŭ bruă anei amâo prŏng ôh.

Mơ̆ng ƀuôn prŏng Đà Lạt nao hluê nah Yŭ dhŭng, găn ktuê êlan giăm 250 km truh ti să Đồng Nai Thượng. Anei jing să krĭng taih kbưi hĭn mơ̆ng čar Lâm Đồng. Đồng Nai Thượng 5 alŭ, hŏng 427 gŏ êsei, 1.915 čô mnuih. Jing anôk dôk mnuih Mạ. Điểu Giắc, Khua bruă Đảng să Đồng Nai Thượng brei thâo: Klei bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda lehanăn bi dôk giăm sa êrah mơ̆ng mnuih Mạ êlâo adih mâo lu. Ƀiădah ară anei amâo lŏ dôk ôh.

“Hluê hdră mtrŭn mơ̆ng Anôk dlăng bruă Đảng, anôk bruă sang čư̆ êa să mâo hdră kčah ngă bruă, mâo boh phŭn mtô mblang grăp hruê kăm hlăm kdrăp mđung asăp lehanăn ti dŭm klei bi kƀĭn mơ̆ng să truh kơ alŭ. Boh nik hlăm mmông bi mjĕ mjuk bruă Đảng, kreh jak iêu anôk bruă mnuih ƀuôn sang alŭ, ƀuôn, mnuih êdah kdlưn hlăm êpul êya kñăm mtrŭt mđĭ hdră mtô mblang, mtrŭt mjhar. Êngao anăn, hmei mkŏ mjing dŭm êpul đru čung ba mnuih ƀuôn sang mâo Khua bruă Đảng, anôk bruă bi ala mnuih ƀuôn sang alŭ, ƀuôn, khua bruă mặt trận ƀuôn, dŭm êpul êya bruă, kyua anăn boh tŭ ba wĭt kdlưn hĭn. Hluê hŏng anăn srăng ksiêm dlăng dŭm gŏ sang anăp jing gru mngač hmao mâo klei pah mni.

Mơ̆ng bruă pla mjing knŏng mkăp kơ pô, mnuih Mạ ti Đồng Nai Thượng pla leh ana sui thŭn msĕ si: Kñŭl, tiu, kphê hluê hdră mkăp mnơ̆ng dhơ̆ng kyua anăn klei hdĭp h’ĭt kjăp, đĭ kyar leh. Kluôm să mâo 417 gŏ êsei, ƀiădah mâo truh 450 ha kñŭl, 358 ha kphê, 100 ha ksu lehanăn 170 ha ana boh kroh. Kah knar grăp gŏ êsei mâo êbeh 3 ha mnơ̆ng pla sui thŭn mâo hrui êmiêt. Hnư hrưi wĭt grăp čô mnuih hlăm thŭn mâo hlăm brô 50 êklăk prăk. Klei năng mđing jing êbeh 7 thŭn êgao, kluôm să amâo mâo klei bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda lehanăn klei bi dôk giăm sa êrah. Adiê truh mlam, dŭm ktuê êlan bêtông mlir alŭ tinei guh mngač pui kmlă mtrang, Đồng Nai Thượng mâo leh čar Lâm Đồng tŭ yap jing să krĭng ƀuôn sang mrâo./.

Pô mblang: H’Nêč Êñuôl