VOV4.Êđê - Ara\ anei, ênoh tiêu hlăm alu\ wa\l du\m ]ar lăn Dap Kngư tru\n nanao đrông, kno\ng adôk mơ\ng 77 êbâo truh 80 êbâo prăk hlăm 1 kg, kno\ng knar mkrah wah mkă ho\ng ênoh c\h^ wưng anei thu\n dih. Anei ăt jing ênoh tiêu tru\n h^n êdi hlăm wang 7 thu\n ho\ng anei. Ênoh tiêu tru\n, ngă lu go\ êsei pla tiêu ti Daklak dôk hyưt.

Nguyễn Chính Ninh ti alu\ 11, sa\ Êa Ninh, kdriêk C|ư\ Kui`, c\ar Daklak mâo gia\m 1 ha đang tiêu mboh leh mâo 4 thu\n ho\ng anei. Yua tiêu thu\n anei, hnơ\ng mboh tiêu mơ\ng go\ sang `u mâo truh kơ 6 tôn asa\r. Kha\ tiêu hrui pe\ leh ana\n [hu krô leh jih [ia\ `u dôk bi m^n c\h^ he\ amâo dah lui sna\n dôk guôn kơ ênoh lo\ dơ\ng đ^. Kyua tơ c\h^ hong ênoh tru\n mse\ si ara\ anei sna\n amâo mâo mnga ôh, bi tơdah lui pioh amâo mâo c\h^ ôh sna\n amâo mâo ôh pra\k yua hla\m klei hd^p mda aguah tlam, pra\k tla kơ mnuih nga\ brua\, blei hbâo pruê, mnơ\ng yua pioh lo\ w^t duh bi liê dla\ng kriê ana tiêu hla\m du\m thu\n ti ana\p.

Nguyễn Chính Ninh  lac\ snei: “ Ara\ anei ênoh ênil tru\n mse\ si anei, hmei ka jho\ng c\h^ ôh dôk guôn kơ ênoh đ^ [ia\ h^n, ênoh c\h^ tru\n mâo klei dleh dlan kơ brua\ duh bi liê ana\n go\ sang,  hmei dla\ng dôk guôn si nga\ ênoh ênil hla\m sang c\ơ mnia thâo lo\ đ^ mơ\ he\ ?

A|t mse\ ho\ng Ninh mơh, Đào Xuân Hương, ti alu\ 10, sa\ Êa H’N^ng, kdriêk C|ư\ Kui`, c\ar Daklak a\t hla\k dôk rung ai tiê kyua tiêu trun ênoh. Go\ sang `u ba pla mâo  8 sao tiêu, mboh mâo 4 tôn asa\r hla\m gra\p thu\n. Hla\m du\m thu\n êlâo, s^t leh hrui pe\. [hu thu, phung ghan mnia bi hriê truh kơ sang akâo hrui blei. Thu\n anei ênoh tieu tru\n êdi ana\n go\ êsei `u hla\k dôk pioh êjai hla\m hjiê tiêu, dôk guôn ênoh lo\ dơ\ng đ^ [ia\.

~u dôk ru\ng ai tiê kyua brua\ dôk kriê pioh êjai sra\ng kơ tiêu c\a\t h’oh. luc\ liê hnơ\ng boh mnga, hnơ\ng tu\ ja\k kyua ana\n a\t tru\n hro\ mơh nga\ truh klei luc\ liê pra\k ka\k lu h^n:“ Ênoh ênil tru\n đei ara\ anei mơh ba c\h^ sna\n gơ\ amâo mâo mnga ôh, kyua ana\n dôk kriê pioh guôn kơ ênoh tiêu lo\ đ^ [ia\. Kâo mka\p pioh tiêu snei s^t gơ\ sra\ng hro\ hnơ\ng tu\ ja\k kyua `u c\a\t h’oh, nga\ lu klei luc\ liê. Ara\ anei a\t c\ang hmang si be\ ênoh tiêu lo\ đ^ brei mâo 100, êbeh 100 sna\n pô bi ba c\h^ yơh, bi tơ dôk mka\p pioh nanao snei ka\n mâo pra\k lo\ dơ\ng duh bi liê dla\ng kriê kơ tiêu  lei, jing dleh dlan êdi yơh”.

Ênoh tiêu asa\r đ^ nanao hla\m du\m êgao, mâo đa mmông `u đ^ truh kơ 230.000 pra\k/1kg, mâo ba w^t  mnga đ^ truh 2, 3 blư\ mka\ ho\ng pla kphê k`u\l…… nga\ truh klei mnuih [uôn sang ti Daklak lac\ hja\n, leh ana\n ti kr^ng Dap Kngư lac\ kluôm amâo uê` kơ klei mta\ brei răng mơ\ng brua\ lo\ hma bi kluh pla tiêu amâo lo\ hluê djo\ si klei c\ua\l mka\ nga\ truh klei mâo lu êgao đei ho\ng hnơ\ng c\ia\ng blei. Anei a\t jing sa hla\m du\m mta klei mguôp nga\ kơ ênoh tiêu tru\n êdi.

Huỳnh Quốc Thích, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ Lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang c\ar Daklak lac\ snei: “ Dưi lac\ he\ brua\ pla mjing hliê hluôt điêt mơ\ng du\m go\ êsei mnuih [uôn sang kha\ng bi mtio\ êran ênoh ênih mơ\ng mnơ\ng pla nga\ leh klei hma\i djo\ pro\ng.Kha\ brua\ lo\ hma a\t c\ua\l mka\ leh mơh, [ia\dah, kyua hdra\ bi mkhư\ kơ brua\ c\o\ng pô duah pla ma\ hja\n amâo  mâo dưi nga\ ôh, kyua gra\p c\ô mnuih [uôn sang mâo klei m^n snei: ti la\n pô sna\n nơ\ng do\ [uh mâo klei tu\ sna\n di`u ba pla ana ana\n yơh, kyua ba klei tu\ pro\ng êdi ana\n nga\ kơ mnuih [uôn sang amâo lo\ bi m^n ko\ tluôn ôh, kno\ng [uh boh tu\ ma\ ti ana\p ana\n bi kluh pla yơh.”

Ara\ anei ti Daklak mâo 28.000 ha đang tiêu, đ^ gia\m truh dua blư\ mka\ ho\ng hdra\ c\ua\l mka\ truh kơ thu\n 2020. Du\m phung mrâo c\an pra\k tuh êyuh ai nga\n ba pla tiêu hla\m du\m thu\n gia\m anei ara\ anei dôk tu\k tu\l klei m^n ho\ng klei hu\i kơ tiêu tru\n ênoh leh ana\n klei arưp  mơ\ng klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng kơ ana tiêu./.

H’Nga pô ]ih mkra.