VOV4.Êđê – Bi mlih mnơ\ng ba pla, nga\ bi lu jơr mnơ\ng mâo, ba yua hdra\ kdra\p nga\ brua\ mrâo mrang hla\m brua\ pla mjing hla\k jing klei c\ia\ng bi mđing nga\ leh ana\n jing hdra\ êlan nao hla\m brua\ nga\ lo\ hma. Ti c\ar Gialai, lu mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma a\t jho\ng kmla\n ai tiê bi mlih mnơ\ng ba pla, mơ\ng du\m mta mnơ\ng pla mâo hrui ma\ hla\m [ia\ hruê mlih ba pla du\m mta ana boh kroh leh ana\n phu\n tal êlâo mâo ba w^t leh klei tu\.

Krah yan bhang, êjai kluôm kr^ng đang kbâo pro\ng lă lia hlăk krô krê`, snăn du\m đang ana boh kroh mơ\ng du\m go\ êsei ti să Cư An hlăm alu\ wa\l C|ư\ Boh Tâo Pui [uh êdah kla\ kyua êa mtah mda. Dôk ti djiêu du\m ana boh krue# kuit mmih hla\k mboh bo\ adhan, dơ\ng hrui pe\ boh, Phạm Văn Đông, să Cư An, hơ\k m’ak brei thâo, mrâo truh thu\n tal 3, [ia\dah đang boh krue# kuit `u mâo hrui w^t boh mnga đ^, ]h^ mâo ênoh, yap mdu\m mơ\ng 20 êbâo truh 30 êbâo prăk hlăm 1 kg, mâo wưng truh 40 êbâo prăk hlăm 1 kg. Boh krue# kuit mâo hnơ\ng jăk, anăn phung ghan mnia ăt khăng nao truh kơ đang war hrui blei, go\ êsei `u amâo guôn mdiăng hiu ba nao ]h^ ôh. Hluê si Phạm Văn Đông, mjeh boh krue# kuit mmih anei `u blei ba mơ\ng kwar Dhu\ng leh ana\n ăt lui] lu ai tiê bi dôk ksiêm hriăm kơ klei thâo ]ia\ng mjing mdjuê mjeh:

Ayo\ng Ngô Văn Tiến ( ti krah) hru w^t 300 – 400 êklăk prăk grăp thu\n mơ\ng bruă pla boh na

“ Lăn kâo jing lăn ]uah êga, amâo thâo pla kbâo, bi pla djam mtam amâo mâo boh mnga ôh, anăn kâo bi mlih mnơ\ng pla. Bi mlih mnơ\ng pla mse\ snei gơ\ [uh mâo boh tu\ dưn h^n. Klei anei êlâo h^n jing c\ia\ng bi mâo prăk, leh ana\n thâo kơ hdră pla mjing, tơdah amâo thâo hdră pla mjing snăn drei kăn thâo pla lei. Kâo blei hdruôm hră ba w^t dlăng leh ana\n duah hmư\ tui hria\m ho\ng đ^ng mui` ktrâo la] pô bi tui ngă”.

Mb^t ho\ng boh krue# kuit, hlăm ênhă pro\ng 3ha mkrah, Phạm Văn Đông pla lu mta ana boh mkăn dơ\ng mse\ si boh [ơr, boh na, boh krue# du\ng, boh krue# kam. Bruă pla mjing lu mta ana boh đru kơ `u mâo hnư hrui w^t h’^t kjăp jih thu\n ho\ng hnơ\ng yap mdu\m mâo mơ\ng 350 – 400 êklăk prăk hlăm grăp thu\n:

“ Si la] he\ lăn ti anei ya mta ana pla a\t djo\ s’a\i, boh krue# kam, kuit, boh krue# du\ng, du\m mta ana boh kroh dưi s’a^. Lu jing gơ\ amâo mâo lui] boh mnga ôh, jih jang mâo prăk mnga s’a^, kno\ng prăk mnga [ia\ amâodah lu đui]. Yap mdu\m hlăm 1 ha mâo prăk mnga  truh 100 êklăk prăk hlăm 1 thu\n”.

                         Ana boh kuit 3 thu\n mboh bo\ adhan

Amâo đei kbưi ho\ng đang war ana boh kroh mơ\ng Phạm Văn Đông jing đang boh na pro\ng 3 ha mơ\ng go\ êsei Ngô Văn Tiến. Tiến jing  sa hlăm du\m go\ êsei ba ana\p bi mlih mnơ\ng pla ti să Cư An. Êlâo dih, ênhă lăn anei, Tiến ba pla kbâo leh ana\n mkai, [ia\dah boh mnga hrui w^t [ia\ leh ana\n amâo mâo h’^t kjăp ôh. Anăn `u jho\ng kmlăn ai tiê bi mlih ba pla ana boh suai, [ia\dah amâo mâo boh tu\ dưn kyua ka thâo hdră pla mjing. G^r ktưn bi mlih ba pla ana boh kroh, Tiến mâo giăm 2 thu\n nao kơ kwar Dhu\ng ]ia\ng tui hriăm klei thâo kơ brua\, leh w^t `u bi mkla\ ba pla ana boh na. Hlăm 10 thu\n êgao, đang boh na `u đ^ jing h’^t kjăp leh ana\n mâo boh mnga hrui w^t đ^:

“ Đang boh na anei duh bi liê ba pla đa mâo leh 10 thu\n, đa mâo 7 thu\n. Wưng tal êlâo kriê dlăng lui] hlăm brô 3 thu\n snăn kơh `u mboh. Leh mboh 1 thu\n hrui w^t mâo mơ\ng 300 – 400 êklăk prăk. Bi prăk duh bi liê hlăm brô mơ\ng 40 – 50 êklăk prăk. Mkă ho\ng kbâo, snăn boh na [uh mâo hrui w^t đ^ h^n mơ\ng 2- 3 blư\”.

    Đang boh kuit mboh bo\ adhan mơ\ng Phạm Văn Đông

Cư An jing să kno\ng ngă lo\ hma ho\ng ênhă lăn pla mjing giăm 2 êbâo 700 ha. Hlăm alu\ wa\l, mnuih [uôn sang lu êdi ba pla du\m mta ana [ia\ hruê mlan mse\ si kbâo, hbei [lang, ktơr amâodah mkai, boh mnga mâo hrui w^t [ia\. Mơ\ng ana\n, lu go\ êsei mnuih [uôn sang ti anei jho\ng ai tiê ma\ ]an prăk duh bi liê, bi mlih ba pla ana boh kroh mâo du\m mta ana boh mse\ si boh krue# du\ng, kam, kuit amâodah boh na, boh [ơr, sâu riêng. Bruă bi mlih anei tal êlâo mâo ba w^t leh boh tu\ dưn đ^ leh ana\n ênhă pla ana boh kroh hlăm alu\ wa\l truh giăm 100 ha leh. Đỗ Quang Hoàng Hiệp, knuă druh bruă lo\ hma să Cư An, kdriêk Đak Pơ, ]ar Gialai brei thâo: ênhă ba pla ana boh kroh ti să hlăk lo\ dơ\ng đ^, kyua brua\ knu\k kna să leh ana\n kdriêk hlăk mâo hdră êlan đru mdul kơ mnuih [uôn sang ngă lo\ hma pra\k duh bi liê:

“ Hluê ngă hdră bruă kr^ng [uôn sang mrâo, bi mlih mnơ\ng ba pla, snăn thu\n 2017, mơ\ng ênoh prăk kdriêk duh bi liê leh kơ 10 go\ êsei ]an prăk yua pioh mđ^ lar gru hmô ba pla ana boh na. Mb^t ho\ng ana\n, mnuih [uôn sang ăt jho\ng ai tiê bi mlih du\m mta ana pla mse\ boh [ơr thu, boh krue# du\ng kl^t mtah, sâu riêng, [ia\dah lu êdi ăt jing ana boh na”.

Jho\ng ai tiê duh bi liê bi mlih mơ\ng ba pla, pral thâo leh ana\n g^r tui hriăm klei thâo ]ia\ng ba yua hlăm bruă pla mjing, hlăk ba w^t leh boh tu\ dưn s^t êdi kơ lu go\ êsei mnuih [uôn sang ti să Cư An, kdriêk Đak Pơ, ]ar Gialai. Anei jing du\m gru hmô jăk siam, năng mđ^ lar hlăk êjai knơ\ng bruă lo\ hma ti alu\ wa\l adôk tuôm ho\ng lu klei dleh dlan mse\ si ara\ anei.