VOV4.Êđê
- Hla\m lu thu\n ho\ng anei, kyua thâo ba yua du\m hdra\ mnêc\ nga\ brua\ hla\m brua\ pruê hbâo djo\ guôp, djo\ hnơ\ng
leh ana\n ho\ng lu mta hbâo, mguôp ho\ng klei bi mlih mrâo hla\m brua\ pla mdiê
lo\, lu go\ êsei mnuih [uôn sang nga\ lo\ ti c\ar Daklak mâo leh kdra\n tac\
lo\ ho\ng boh mnga đ^ leh ana\n tu\ ja\k. Mơ\ng ana\n dưi bi mkiêt mkriêm pra\k
yua bi liê kơ brua\, hnơ\ng tu\ ja\k mnơ\ng pla mjing dưi bi mđ^.
Go\ sang Lê
Công Phụng, ti alu\ 10, sa\ Hoà Phú, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuột, ]ar Dak Lak mâo
leh êbeh 20 thu\n nga\ lo\ ba pla mdiê. Hla\m du\m thu\n êlâo, go\ sang `u rah
pla hluê si klei mưng mơ\ng hđa\p, dla\ng kriê wiê êna\k leh ana\n pruê hbâo
hluê si klei thâo, ana\n hnơ\ng boh mnga mâo leh ana\n hnơ\ng tu\ ja\k [ia\ đuic\.
Gra\p sao go\ sang `u kno\ng ba w^t hla\m brô 300 kg mdiê. {ia\ mơ\ng 3 thu\n
ho\ng anei, kyua mâo leh klei thâo sa\ng mơ\ng êlâo mb^t ho\ng klei duah mđing êmuh
hria\m kơ mta mnơ\ng tu\ ja\k mơ\ng hbâo pruê ho\ng klei đ^ jing mơ\ng mdiê lo\,
ana\n `u dưi mkra mđ^ mlih leh 5 sao lo\ mơ\ng pô mâo hrui w^t mơ\ng 300 kg/sao
đ^ truh 450 kg mdiê / 1sao. Lê Công Phụng la]: “ Êlâo adih ka mâo ma^ mo\k sna\n bi nao klei ho\ng kngan ana\n hla\m
1 sao kno\ng mâo 300 kg mdiê đui], ara\ anei yua hbâo pruê Đầu Trâu ho\ng Kali ana\n
hnơ\ng mâo boh mdiê đ^ mơ\ng 400 – 450 kg. Hbâo pruê djo\ guôp mb^t ho\ng klei
mâo leh ma^ mo\k yua aki k[ươu nga\ kơ la\n bi êbhuih kyuana\n hnơ\ng boh mnga
mâo a\t đ^ mơh. Mpra\p rah pla sna\n pô pruê [ia\ hbâo Urê, truh kơ ana mdiê đ^
jing kja\p [ia\ pô pruê NPK, gia\m hrui ma\ boh mnga pô pruê Kali c\ia\ng bi asa\r
mdiê.
Bi ho\ng Nông
Văn Ráng, ti sa\ Êa Kao, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuột, ]ar Dak Lak sna\n kyua
klei kơ êa yua hla\m 1 thu\n kno\ng dưi nga\ lo\ 1 yan đui]. Go\ sang Ráng mâo
9 sao lo\ gra\p thu\n mâo hrui w^t kah knar gu\ dlông 100 kdhô mdiê . Mơ\ng mâo
leh lu thun nga\ lo\ pla mdiê, Ráng la] snei: }ia\ng ba w^t klei tu\ pro\ng mơ\ng
brua\ nga\ lo\ pla mdiê, 1 thu\n drei pruê mâo dja\p 4 bliư\ hbâo kơ mdiê hla\m
klei đ^ jing. “ Gưl 1 mâo mnuih pruê
Kali, mâo mnuih pruê Sunfat, gưl 2 drei pruê lu h^n mka\ ho\ng gưl 1, mơ\ng 12
– 15 kg/sao, gưl 3 mơ\ng 15 – 20 kg/sao, bi gưl 4 sna\n drei pruê mơ\ng 8 – 12
kg Kali brei mdiê bi asa\r. Tơ pruê hbâo Oli Thái ho\ng NPK sna\n mdiê sra\ng
[ia\ tuôm ho\ng klei mnơ\ng nga\ mka\ ho\ng Sunfat ho\ng NPK , pruê do\ ana\n
`u kma [ơ\ng [rư\ [rư\ amâo mâo [ơ\ng 1 bliư\ ôh, pruê Sunfat ho\ng Urê sna\n
kha\ng mâo mnơ\ng nga\ lu.
Êngao kơ pruê
hbâo vô cơ ]ia\ng mkra mđ^ mta la\n
hla\m gra\p yan ba pla, mnuih [uôn sang lo\ mâo êpul hgu\m mnuih [uôn sang nga\
lo\ hma mta\ răng c\ia\ng lo\ dơ\ng pruê hbâo hữu cơ vi sinh jing hbâo bru\ ]ia\ng bi
knar mnơ\ng tu\ ja\k hla\m la\n. Đru kơ mdiê đ^ jing ja\k hla\m du\m yan êdei,
Ngô Duy Minh, Khua kia\ kriê Êpul hgu\m mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma sa\ Hoà
Phú, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuột, ]ar Dak Lak la]: “ Ho\ng hbâo pruê, sna\n ara\ anei sna\n hmei hla\k mta\ kơ mnuih [uôn
sang nga\ lo\ hma ba yua hbâo hữu cơ vi sinh jing hbâo bru\ ]ia\ng rơ\ng kơ
la\n ja\k êbhui nanao, amâo hma\i nga\ jhat kơ la\n ôh. Ho\ng hbâo pruê hữu cơ vi sinh ( hbâo bru\) anei
sra\ng rơ\ng klei đ^ jing sui kơ mnơ\ng pla mjing leh ana\n ana tu\ yuôm ara\
anei, mơ\ng du\m hdra\ brua\ mtô mblang hâo hưn ana\n, sna\n du\m thu\n gia\m anei dưi lac\ he\ hnơ\ng
tu\ ja\k leh ana\n hnơ\ng mâo boh mnga đ^ nanao”.
Brua\ pruê hbâo dja\p ênu\m, djo\ hdra\,
djo\ guôp leh ana\n djo\ wưng đru leh kơ du\m kdra\n lo\ mơ\ng mnuih [uôn sang
ti Dak Lak mtah mda ja\k
}ia\ng đru kơ mnuih [uôn sang thâo sa\ng kla\ h^n kơ
klei tu\ mơ\ng hbâo pruê ho\ng mnơ\ng pla, hla\m hdra\ hruê anei, Tiến sĩ Phan
Việt Hà, Khua adu\ brua\ Hdra\ k]ah kreh knhâo leh ana\n bi hgu\m quốc tế -
Knơ\ng brua\ kreh knhâo kơ hdra\ mnê] nga\ lo\ hma – dliê kmrơ\ng Tây Nguyên
sra\ng ktrâo la] kơ mnuih [uôn sang leh ana\n [^ng ga\p drei hdra\ ba yua hbâo
pruê đru kơ mnơ\ng pla đ^ jing ja\k, ba w^t klei tu\ brua\ duh mkra kơ mnuih
[uôn sang.
- Ơ Tiến sĩ Phạn Việt Hà, ho\ng klei ba
yua hbâo djo\ guôp, snăn si klei tu\ dưn srăng mâo mơ\ng mnơ\ng pla đ^ jing?
. Tiến sĩ Phạn Việt Hà: Mse\ si klei drei thâo
leh, brua\ ba yua hbâo pruê ho\ng klei djo\ hnơ\ng jing yuôm bhăn snăk kơ klei
mnơ\ng pla đ^ jing, êngao ana\n lo\ mâo klei tu\ dưn mkăn, mse\ si klei tu\ dưn
kơ brua\ duh mkra, klei tu\ dưn kơ wa\l hd^p mda, drei ăt thâo leh êjai drei
pruê hbâo man dưn, lehana\n man djăp ho\ng mnơ\ng pla mjing ]ia\ng, snăn jing
drei mrâo mkăp man [ri kơ mnơ\ng pla ]ia\ng. Êjai drei ba yua hbâo ho\ng klei
djo\ hnơ\ng snăn amâo mâo ngă dleh ktro\ kơ mnơ\ng pla ôh, sitôhmô mta anei
[ia\, amâodah mta adih lu, srăng ngă mtu\k mtu\l kơ klei d^ jing. Kyuana\n klei
pruê hbâo djo\ hnơ\ng man djăp pruê bi kna NPK, mâo wa\t trung vi lượng jing
yuôm bhăn êdi,
- Ơ Tiến sĩ, klei pruê hbâo kơ mnơ\ng pla
êgao hnơ\ng đei, si srăng ngă klei lu] liê kơ ngăn prăk, lehana\n ba klei amâo
mâo jăk kơ lăn?
. Tiến sĩ Phan Việt Hà: Tơdah drei pruê hbâo
djo\ hnơ\ng, man djăp jing drei dôk mkăp liăp [ri mnơ\ng tu\ jăk kơ mnơ\ng pla
]ia\ng, jing drei pruê amâo mâo lu đei ôh hbâo, bi pruê lu srăng lu] liê lu
ngăn prăk. Hbâo hla\m lăn srăng êbeh ngă bi khăng lăn, lăn tliêt he\, lăn msăm,
ngă djiê jih mnơ\ng hd^p đơ điêt tu\ dưn kơ lăn, nanao mse\ snăn srăng jing
jhat snăk, bi rai lăn, mnơ\ng pla [rư\ thu\n amâo lo\ jing ôh.
- Ba yua hbâo djo\ guôp bi kna mơ\ng grăp
mta hbâo si klei tu\ dưn srăng mâo kơ mnơ\ng drei pla, Ơ tiến sĩ?
. Tiến sĩ Phạn Việt Hà: Hlăm brua\ kia\ kriê
mnơ\ng tu\ jăk kơ mnơ\ng pla mjing, snăn mta\ kơ mnuih pla mjing brei hdơr klei
ba yua lu hbâo bru\ jing jăk h^n êdi. Hlăm hbâo bru\ mâo lu mta, hlăm năn mâo
eh mnơ\ng rông, hbâo hữu cơ vi sinh, hưu cơ khoáng, lehana\n lu mta hbâo mkăn.
Hbâo bru\ mâo klei tu\ dưn mđ^ mjing lăn, bi êbhu] lăn, đru kơ agha mnơ\ng pla
đ^ jing lehana\n hrip ma\ hbâo jăk h^n mka\ ho\ng lăn mâo ma\ [ia\ hbâo bru\.
Êngao ana\n, hbâo bru\ lo\ đru mđ^ mlih klei jing lăn mse\ si đru bi hro\ klei
msăm lăn, srăng krơ\ng mnơ\ng tu\ jăk dôk hơ^t hlăm lăn lu h^n.
- Ih mâo mơ\ klei ]ia\ng mta\ kơ mnuih
pla mjing thâo hlăm brua\ ba yua hbâo bi djo\ guôp pioh kơ mnơ\ng pla đ^ jing
jăk?
.Tiến sĩ Phan Việt Hà: Ho\ng hbâo bru\ ara\
anei, brei diih yua lu mse\ si hbâo mkra mjing mơ\ng eh mnơ\ng rông, drei dưi
mđam bi lu\k mb^t ho\ng djah mnơ\ng pla mjing, amâodah djah mơ\ng mnơ\ng yua
grăp hruê, lehana\n bi mâo du\m mta vi sinh pioh bi mbru\ du\m mta mnơ\ng dleh
lik, mjing klei hrip ma\ mnơ\ng tu\ jăk ênưih h^n, ara\ng pia yua du\m mta vi
sinh tu\ dưn, du\m mta vi sinh ana\n bi kdơ\ng ho\ng kman jhat hlăm lăn, mse\
si ho\ng ana tiêu, ana\n yơh jing du\m hdră êlan yua hbâo jăk kơ ana\p, yua lu
hbâo bru\, lehana\n yua thiăm vi sinh ]ia\ng mâo lu mta mnơ\ng hd^p jăk hlăm
lăn.
- La] jăk kơ tiến sĩ!
H’Nê] – Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k
Viết bình luận