Lâm Đồng jing ]ar ba ako\ hlăm kluôm ala kơ brua\ pla mjing hluê ênuk mrâo mrang. Du\m mta djam mtam, boh hbei, boh kroh mơ\ng ]ar anei mâo leh klei hing ang, lehana\n mâo ]h^ leh kơ djăp anôk hlăm ala ]ar, lehana\n ]h^ kơ ala ta] êngao. {ia\dah kyua lu jing phung pla mjing ma\ brua\ adôk hliê hluôt, klah klap, lehana\n k[ah klei bi mguôp mb^t, mơ\ng năn êbeh 90% mnơ\ng pô leh pla mjing ba ]h^ mnia amâo mâo klei kuôl ka\ ôh, mơ\ng năn anôk ba ]h^ amâo mâo hơ^t. }ia\ng [rư\ [rư\ tlaih mơ\ng klei anei, ]ar Lâm Đồng hlăk mtru\t mjhar lehana\n ktrâo ata\t kơ mnuih [uôn sang mâo klei bi mguôp kjăp hlăm brua\ pla mjing, lehana\n ]h^ mnia boh mnga mnơ\ng pô mâo. Êdah êdi jing gru hmô pla mjing djam mtam doh ja\k Tiến Huy ti [uôn pro\ng Đà Lạt:

         Hla\k êjai lu mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma le\ hla\m klei dleh dlan kyua mnơ\ng mơ\ng pô pla mjing truh leh yan hrui êmiêt [ia\ amâo mâo ôh pô blei, bi c\h^ êlưih mse\ si brei mang amâo dah lui bru\ hla\m đang, sna\n mnơ\ng pla mjing mơ\ng go\ sang aduôn Cao Thị Diệu Thúy, dôk ti phường 3, [uôn pro\ng Đà Lạt, c\ar Lâm Đồng a\t c\h^ yuôm nnao, ênoh ênil h’^t. Mâo klei mse\ si ana\n kyua aduôn Thúy nga\ leh hra\ m’ar hgu\m pla mjing leh ana\n hrui blei mnơ\ng ho\ng Knơ\ng brua\ pla mjing djam mtam doh ja\k Tiến Huy hla\m alu\ wa\l. Hluê si Aduôn Thúy, amâo djo\ kno\ng mâo anôk ba c\h^ h’^t đuic\ ôh [ia\ ênoh c\h^ a\t đ^ mơh , mâo ba w^t klei tu\ pro\ng. Kno\ng t^ng sa sao kmu\n gơ\ng, leh rah pla 1 mlan mkrah jing hrui pe\ yơh ho\ng wưng dôk pe\ truh kơ 3 mlan, t^ng he\ pra\k bi liê kơ brua\ go\ sang `u adôk mâo mnga truh êbeh 150 êkla\k pra\k. Aduôn Cao Thị DiệuThúy brei thâo: mơ\ng hruê hluê nga\ klei bi hgu\m pla mjing ho\ng Knơ\ng brua\ anei, êngao kơ dưi bi hria\m kơ hdra\ mnêc\ nga\ brua\  pla mjing mrâo mrang, klei kơ anôk ba c\h^ amâo lo\ hu\i ôh: “ T^ng kơ Tiến Huy mâo leh kỹ sư kc\e\ ktrâo brei kơ hmei mơ\ng ako\ hlo\ng truh kơ knhal tuc\. Mphu\n mơ\ng ba pla hlo\ng truh kơ hrui pe\ mâo mnuih hriê hla\m gra\p hruê ka\m ktrâo brei hdra\ krih êa drao, hrui pe\ si nga\. Go\ sang hmei ka tuôm ba c\h^ ti êngao ôh mnơ\ng pô pla mjing kha\ gơ\ kno\ng 1 kg đuic\ tu\ mơh. S^t bi hgu\m klei yuôm bha\n jing mơ\ng pô, tơ drei hluê nga\ djo\ ho\ng klei leh bi [ua\n rơ\ng sna\n ara\ng gơ\ sra\ng nga\ brua\ ja\k mơh ho\ng pô.”

      Jing sa Anôk brua\ kla\ s^t nga\ brua\ mơ\ng thu\n 2005, truh kơ ara\ anei, Anôk brua\ pla mjing djam mtam doh ja\k Tiến Huy dôk ti sa\ Hiệp An, kdriêk Đức Trọng, c\ar Lâm Đồng bi hgu\m pla mjing djam doh ja\k ho\ng gia\m 30 go\ sang ti du\m kdriêk Đức Trọng, Đơn Dương leh ana\n [uôn pro\ng Đà Lạt . Hluê nga\ gru hmô bi hgu\m anei, mnuih [uôn sang sra\ng mâo Anôk brua\ pla mjing djam doh ja\k Tiến Huy đru brei kơ djuê mjeh, hdra\ nga\ brua\, mnơ\ng yua kơ brua\ leh ana\n hlo\ng hrui blei mnơ\ng pô mâo pla mjing. Bohnik mnuih [uôn sang amâo lo\ dôk hyưt ôh kơ anôk ba c\h^ mnơ\ng pô mâo, [ia\ a\t mâo klei tu\ pro\ng hla\m brua\ pla mjing. Lac\ kơ klei anei, mnuih pla mjing Nguyễn Trung Thành, dôk ti phường 5, [uôn pro\ng ĐàLạt, pô hluê nga\ gru bi hmô hgu\m anei lac\: “ Leh duh bi liê nga\ sang ala\ k^ng anei pô bi hgu\m ho\ng Tiến Huy, [uh mâo klei tu\ pro\ng h^n. T^ng mdu\m gra\p sao sna\n mâo hrui ba w^t mnga mâo 100 êkla\k pra\k. Hluê si klei bhia\n gơ\ hlei pô duh bi liê kơ pô sna\n pô hluê nga\ djo\ si klei ara\ng c\ia\ng, c\h^ mnơ\ng pô mâo kơ ara\ng bi rơ\ng djo\ hnơ\ng kc\ah pô leh nga\ hra\ m’ar ho\ng ara\ng êlâo ana\n.”     

     Hluê si mnuih pla mjing Lê Quang Lượng, dôk ti sa\ Tân Hội, kdriêk Đức Trọng, c\ar Lâm Đồng hla\k ka hluê nga\ ôh gru hmô bi hgu\m pla mjing anei sna\n du\m mnơ\ng pô mâo pla mjing dleh dưi thâo ba c\h^, phung ghan mnia kp^ ênoh, đa ta\p na\ng amâo mâo ôh mnuih hrui blei, klei hd^p mda bo\ ho\ng klei dleh dlan. Leh 3 thu\n hluê nga\ gru hmô bi hgu\m pla mjing ho\ng Anôk brua\ pla mjing djam doh ja\k Tiến Huy, brua\ duh mkra go\ sang [uh đ^ kyar êdi. Amâo t^ng ya yan, ya mnơ\ng pô pla mjing a\t ara\ng hrui blei jih, ênoh ênil h’^t leh ana\n pra\k mnga mâo ba w^t a\t đ^ mơh. Klei na\ng lac\ ti anei jing, dja\p pra\k bi liê kơ brua\  mâo klei đru brei mơ\ng êlâo, djo\ guôp ho\ng dja\p mnuih, jing mnuih nga\ lo\ hma [un knap, Lê Quang Lượng brei thâo: “ Hla\k pô bi hgu\m nga\  dla\ng kluôm [uh gơ\ anôk ba c\h^ mnơ\ng pô mâo h’^t leh ana\n mâo ba w^t klei tu\ hla\m brua\ knua\. Bi pô nga\ si c\ia\ng, ba c\h^ ti êngao sna\n aguah jing djam [ia\ truh kơ tlam jing djah ana\n gơ\ dleh dlan êdi. Ara\ anei drei si be\ nga\ aguah jing djam truh kơ adiê tlam a\t adôk jing djam mơh, c\ia\ng mâo mse\ si ana\n drei bi hgu\m yơh duah [ơ\ng, c\ia\ng kơ mâo anôk ba c\h^ djam h’^t.” 

      Ara\ anei, t^ng mdu\m gra\p mlan Anôk brua\ pla mjing djam doh ja\k Tiến Huy hrui blei êbeh 100 tôn djam, boh hbei, boh kroh dja\p mta mơ\ng klei bi hgu\m nga\ ho\ng mnuih [uôn sang pla mjing. Jih du\m mnơ\ng mâo mơ\ng mnuih [uôn sang pla mjing anei dưi ba c\h^ hla\m du\m Siêu thị p’pro\ng hla\m kluôm ala. Kyua mnơ\ng dưi ba c\h^ hla\m siêu thị ana\n c\ia\ng bi rơ\ng djo\ ho\ng du\m hnơ\ng c\ua\n doh ja\k tal êlâo. Mơ\ng klei c\ia\ng ana\n, brua\ pla mjing mơ\ng mnuih [uôn sang c\ia\ng bi hluê nga\ djo\ ho\ng hdra\ kc\ah. Võ Tiến Huy, Khua Anôk brua\ pla mjing djam doh ja\k Tiến Huy brei thâo: “ Mnuih [uôn sang bi [ua\n rơ\ng sa klei jing pla mjing djam mtam bi djo\ ho\ng hnơ\ng doh ja\k êdi. Mâo djam doh ja\k drei sra\ng dưi ba c\h^ ti lu anôk mdê mdê, hla\k êjai anôk ba c\h^ drei rơ\ng mâo leh kơ mnuih pla mjing. Mâo mơh đa mnuih mnơ\ng pô pla mjing dơ\ng mâo hrui leh, mâo yơh phung ghan mnia hriê blei mđ^ h^n ênoh sna\n di`u ba c\h^. Tơ hlei pô `u nga\ mse\ si ana\n, sna\n hmei amâo lo\ hgu\m ôh ho\ng pô `u ana\n.”    

      Ara\ anei t^ng mdu\m gra\p thu\n, c\ar Lâm Đồng pla mjing mâo hla\m brô 1 êkla\k 800 êbâo tôn djam dja\p mta, đ^ 2 bliư\ mka\ ho\ng 5 thu\n êlâo. Hla\m ênoh anei kno\ng mrâo mâo hla\m brô 10% dưi ba c\h^ hluê ho\ng klei bi hgu\m, adôk jing ba c\h^ si c\ia\ng hluê ho\ng phung ghan mnia. C|ia\ng nao truh kơ hdra\ nga\ brua\ pla mjing hluê hdra\ h’^t kja\p, c\ar Lâm Đồng hla\k po\k nga\ lu hdra\ msir k`a\m mđ^ ktang klei bi hgu\m pla mjing, hrui blei mnơ\ng pla mjing mơ\ng mnuih [uôn sang. Pô c\ih klei mrâo kơ Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam ti kr^ng Dap Kngư mao leh klei bi blu\ hra\m ho\ng Nguyễn Va\n Sơn, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang c\ar Lâm Đồng kơ klei anei:

        - Êlâo h^n, akâo kơ ih hưn lac\ brei ya ngă mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei du\m mta mnơ\ng mơ\ng brua\ lo\ hma, boh nik djam mtam lehana\n tro\ng msăm ti ]ar Lâm Đồng lu] he\ ênoh snăk sơưn mse\ snăn?

             .Nguyễn Va\n Sơn: Tal êlâo jing kyua yan adiê. Yan adiê thu\n anei jing jăk găl êdi kơ brua\ pla mjing djam mtam, kyuana\n mâo đa đa ]ar, đa đa kr^ng ara\ng ]o\ng pla mjing ma\ hjăn djam mtam. Tal dua, jing klei bi ktưn hlăm brua\ mnia mblei, ara\ anei djam mtam mâo klei bi ktưn pro\ng leh hlăm klei mnia mblei ho\ng du\m kr^ng lehana\n alu\ wa\l, kyuadah ara\ anei ho\ng kdrăp mrâo mrang djăp anôk dưi pla mjing djam mtam sơăi. Êjai ana\n mnuih [uôn sang drei bi t^ng ma\ hjăn pla mjing, tô hmô dlăng ho\ng yan, ya wưng hlăm thu\n mta djam ana\n mâo ênoh, snăn thu\n ana\n bi pla lu yơh, kyuana\n ngă truh kơ klei êbeh êbiêr lu đei le\ djam. Dua klei anei jing mta phu\n ngă kơ djam lu] ênoh măng ai lehana\n sui mơh mse\ si wưng leh êgao.

        - }ia\ng rơ\ng mâo klei tu\ dưn kơ mnuih [uôn sang hlăm ]ar Lâm Đồng ma\ brua\ knua\, kdrê] kơ dhar brua\ lo\ hma mâo mơ\ si hdră êlan ma\ brua\?

             . Nguyễn Va\n Sơn: Drei mâo dua hdră, sa jing mđ^ hnơ\ng tu\ dưn klei ma\ brua\ hnơ\ng mâo mnơ\ng pla mjing, tal dua jing hnơ\ng jăk mnơ\ng pla mjing. Kơ hnơ\ng mâo jing kla\ mnga] leh. Ara\ anei, ho\ng djam mtam snăn hlăm grăp thu\n mâo hla\m brô 1 êklăk 700 êbâo tôn, snăn ]ia\ng mâo klei tu\ dưn h^n drei c\ia\ng bi mđ^ hnơ\ng jăk. Kơ hnơ\ng jăk jing mđing pla mjing du\m mta mnơ\ng mâo klei tu\ dưn pro\ng hlăm klei bi ktưn mơ\ng ]ar, djam mtam jing mnơ\ng pla phu\n ti Đà Lạt, bi du\m anôk mkăn jing dleh dlan mơh hlăm klei pla mjing djam mtam, amâodah dưi mơh pla mjing, [ia\dah amâo mâo dưi knar ôh ho\ng djam pla mjing hlăm alu\ wa\l yan adiê jăk, lăn ala siam ti Lâm Đồng. Dua le\ jing mđ^ h^n hnơ\ng doh djam mtam pla mjing. Drei srăng mđ^ ênha\ pla mjing mâo klei tu\ yap djăp ênoh ]ua\n doh Việt Nam VietGap, ênoh ]ua\n doh dlông ro\ng lăn GloGap…]ia\ng kơ [rư\ hruê mđ^ h^n ana\n knăl djam mtam mơ\ng Đà Lạt ho\ng mnuih blei yua hlăm ala ]ar, lehana\n ala ta] êngao. Mâo mse\ snăn kơh drei srăng mâo klei tu\ jing hlăm brua\ mđ^ h^n hnơ\ng jăk djam mtam hlăm sa ênha\ lăn pla mjing.

        - Dah snăn, si hdră jing jăk ]ia\ng mâo anôk ]h^ mnia jăk, đru mghaih msir klei dleh dlan kơ mnuih pla mjing djam mtam, boh nik ho\ng tro\ng msăm?

           . Nguyễn Va\n Sơn:Ti ana\p anei, lehana\n kơ êdei ana\p mse\ mơh, drei lo\ mko\ w^t brua\ pla mjing. Dhar brua\ lo\ hma mâo leh hlăm hdră ma\ brua\:

     Tal êlâo, mko\ mjing hdră bi mguôp dơ\ng mơ\ng pla mjing hlo\ng truh kơ anôk mnia mblei dôk hlăm sa êpul ngă brua\ amâo mâo guôn lo\ mâo pô dôk krah wah ôh. Jing mâo klei bi mguôp kjăp ho\ng phung mnia mblei kăp hrui blei djam mtam, ]ia\ng kơ mnơ\ng pla mjing ana\n kla\ s^t mâo klei tu\ dưn, djăp hnơ\ng jăk hlo\ng mkăp djăp kơ phung duh mkra mnia mblei, truh kơ anôk ]h^ mnia mtam, amâo mâo lo\ guôn ho\ng phung ghan mnia hiu hrui blei ôh.

     Tal dua, jing mko\ mjing êpul hgu\m ]ia\ng bi hro\ klei bi liê kơ mnuih [uôn sang ma\ brua\. Si tô hmô ruah mnơ\ng pioh yua kơ brua\ pla mjing, pla mjing mâo hnơ\ng jăk êjai lehana\n krơ\ng kjăp mơh k’hưm ho\ng klei mtru\n ênohbi liê kơ brua\, bi hro\ pô dôk krah wah kơ mnơ\ng mnua\ pioh yua kơ brua\ pla mjing djam mtam.

      Hmei hlăk g^r iêu mthưr phung duh bi liê mâo ai tiê, mâo klei thâo ]ia\ng duh bi liê ru\ mdơ\ng du\m boh sang măi mkra mjing mnơ\ng mơ\ng brua\ lo\ hma, boh nik brua\ mkra mjing tro\ng msăm hla\m ]ar Lâm Đồng.

      - La] jăk kơ ih!