VOV4.Êđê - Hla\m wưng giăm anei, gru hmô pla djam hluê hdră pla ho\ng êa đoh ling mơ\ng  Phan Nguyên Bic, k’kiêng thu\n 1986 ti [uôn pro\ng {uôn Ma Thuột, ]ar Daklak mâo leh du\m klei ]ang hmang đ^ kyar, mkăp lu djam mtam doh h’^t kjăp kơ sang ]ơ mnia. Gru hmô anei hla\k mâo lu mnuih [uôn sang thâo leh ana\n nao ]hưn dlăng êmuh hriăm.

War pla djam mtam ho\ng êa hbâo pro\ng êbeh 1.500m² mơ\ng Phan Nguyên Bic ti Êpul 11, alu\ kr^ng Êa Tam, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, ]ar Daklak ara\ anei pla leh lu mta djam mtam mse\ si: Salat; djam bei awak, djam bei mmih… Bic brei thâo, kah knar grăp hruê war djam `u mâo ]h^ kgu\ 100kg djam, kno\ng ba ]h^ hlăm sang mnia {uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, lehana\n đa đa mâo ba ]h^ kơ [uôn pro\ng Hồ Chí Minh, Bình Dương, lehana\n Hà Nội. Ho\ng ênoh kah knar mơ\ng 30 – 50 êbâo prăk/kg, leh kah jih kơ ênoh bi liê, grăp mlan `u mâo mnga hlăm brô 100 êklăk prăk. War djam anei amâo mâo djo\ kno\ng ba w^t hnơ\ng hrui w^t hơ^t kơ go\ sang `u, [ia\dah lo\ mjing brua\ knua\ ma\ mơ\ng 5 – 7 ]ô mnuih hluê yan hlăm alu\ wa\l, ho\ng ênoh [ơk kah knar 5 êklăk prăk/mlan.

Phan Nguyên Bic yăl dliê:“ Tơdah mse\ ho\ng du\m thu\n êlâo bo\ ho\ng klei dleh dlan ]ia\ng ]h^ djam mtam mâo pla mjing hluê hdră ho\ng êa hbâo, kyuadah mnuih blei djam ka lu ôh, lehana\n lu mnuih bi la] djam 1kg truh kơ 50 êbâo si ngă yuôm măng ai. {ia\dah ara\ anei kơh lu mnuih dơ\ng bi thâo săng leh djam yuôm kyuadah djam pla mjing hlăm hdră pla ho\ng êa hbâo snăn jing yuôm, kyuadah djam anei điêt đuôt amâo mâo yua êa drao hlua\t ôh, kăn yua êa drao bi mtru\t klei đ^ jing rei, jih jang hnơ\ng hbâo tu\ jing kơ djam dôk hlăm ênoh ]ua\n doh”.

Jing thạc sĩ thơ\ng kơ brua\ Công nghệ sinh học, Bic dôk mâo nanao klei m^n ]ia\ng pla mjing djam mtam doh, pioh răng mgang kơ klei suaih pral pô, kơ mnuih yua, lehana\n bi hro\ mơh ênoh bi liê hlăm klei ngă brua\, [ia\dah mâo klei tu\ dưn pro\ng. Mâo ho\ng anei dua thu\n, hlăm klei nao ]ua\ ]hưn kơ anôk pla mjing ti Đà Lạt, `u mâo mmông myun ksiêm hriăm kơ hdră pla mjing djam mtam hluê ho\ng hdră pla mjing hlăm êa hbâo. {uh anei jing sa hdră pla mjing jăk, `u jho\ng lông ngă mtam leh w^t kơ Daklak:“ Djam mtam ]h^ mnia ara\ anei lu amâo mâo klei doh ôh, lu mnuih yua dôk duah djam mtam doh. Mơ\ng ana\n hmei ]ia\ng mđ^ kyar brua\ pla mjing djam mtam ho\ng êa, pioh gang mkhư\ jih djăp mta klei jhat mse\ si amâo mâo ba yua êa drao hlua\t ôh, lehana\n hbâo kơ djam, hnơ\ng pH, hnơ\ng h’uh dưi kia\ kriê, đru kơ mnuih blei yua djam mâo [ơ\ng djam mtam doh”.

Leh sa wưng ksiêm hriăm, lehana\n lông ngă, `u [uh yan adiê ti Daklak mâo lu klei mdê ho\ng Đà Lạt, sna\n brua\ pla mjing djam mtam ho\ng êa hbâo đ^ jing ja\k, lehana\n dưi `e\ đue# mơ\ng djăp mta klei amâo mâo jăk mơ\ng êngao, ba yua sang `ua\l jing jăk h^n:“ Hdră mkra mjing sang `uăl mâo klei jăk h^n ho\ng hdră pla mjing hđăp, kyua dưi `e\ đue# kơ klei hlua\t [ơ\ng. Sang ho\ng `ua\l mkra kr^p, pioh gang jih djăp mta mnơ\ng dhơ\ng hd^p mơ\ng êngao amâo mâo dưi mu\t ôh. Tal 2, sang `ua\l đru gang mđia\ mơh snăn djam mtam đ^ jing man djăp hnơ\ng h’uh mđia\ bi êwa siam, đ^ jing jăk, lehana\n dưi pla mjing nanao hlăm jih thu\n, amâo mâo hmăi ho\ng adiê mơ\ng êngao ôh. Tal 3, tal nah gu\ dưi sun ho\ng [aih bi ktlah ho\ng lăn nah gu\, ho\ng du\m hlao hmăm dưm êa hbâo, mơ\ng ana\n dưi mkhư\ mnơ\ng ngă mơ\ng lăn ti gu\”.

Ho\ng du\m klei tu\ dưn tal êlâo, ana\p anei Bic srăng lo\ po\k mlar war djam `u truh kơ 2 sao, ]ia\ng mâo lu djam mtam doh ba ]h^ kơ siêu thị, lehana\n mnuih blei yua mkăn hlăm kluôm ala. ~u ăt hlăk dơ\ng mkra lu brua\ lo\ hma ba yua klei kreh knhâo, k`ăm đru bi hro\ ênoh bi liê, mđ^ boh mnga mâo, [ia\dah le\ rơ\ng dưi mâo boh mnga doh, đru msưh kdu\n jih djăp mta mnơ\ng [ơ\ng amâo mâo doh dôk ]h^ bo\ dih bo\ anei hlăm sang mnia.

Y Khem pô ]ih mkra.