Sa klei mâo lu mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma, boh nik mnuih [uôn sang djuê [ia\ hla\k dôk hd^p hla\m [uôn pro\ng, wa\l krah ti du\m c\ar Dap Kngư hla\k tuôm, ana\n jing si be\ nga\ c\ia\ng kơ mâo nnao pra\k hrui w^t kơ go\ sang ho\ng klei la\n ala knia\ kniêt ? Ma\ klei hria\m mơ\ng brua\ pla djam doh ja\k mơ\ng mnuih [uôn sang ti [uôn Kon H’ra Chot, phường Thống Nhất, [uôn pro\ng Kon Tum, c\ar Kon Tum c\ang hmang sra\ng po\k mâo sa hdra\ nga\ mrâo c\ia\ng kơ mnuih [uôn sang mđ^ lar klei ga\l mơ\ng “ {uôn sang ” hla\m “ {uôn pro\ng ”, mjing pra\k hrui w^t kơ du\m go\ sang hla\m klei la\n ala knia\ kniêt.

     Lu go\ êsei mnuih [uôn sang ti [uôn Kon H’Ra Chot, phường Thồng Nhất, [uôn prong Kon Tum ruah djam mtam jing mnơ\ng ba pla phu\n hla\m du\m thu\n gia\m anei. Klei mdê mka\ ho\ng du\m kr^ng ba pla djam mka\n, jing mnuih [uôn sang ti anei ruah du\m mta djam êlưih ba pla, mse\ si: bph giêt, djam dja\, djam hru\m, mla\ng, djam pua\n…. Kyua êlưih ba pla, ênoh c\h^ ka\n đei yuôm lei ana\n mâo lu mnuih blei. Mb^t ho\ng ana\n, sang c\ơ ti [uôn pro\ng ka\n kbưi đei lei kno\ng kbưi ma\ ho\ng [uôn ka bo\ mơh 2km, ana\n djam mơ\ng [uôn Kon H’Ra Chót h^n mơh yuôm c\h^. Ung mo# ayo\ng  A Đưng ho\ng amai Y’ Trư\u kno\ng pla ma\ 1 sao mkrah djam, hnêc\ nga\ brua\ hla\m  aguah ưm leh ana\n tlam mma\t, gra\p hruê lo\ mâo hrui w^t mơ\ng 150 – 200 êbâo pra\k. Ayo\ng A Đưng brei thâo:“ Ara\ng gơ\ thâo kral leh ana\n [ơ\ng djam pô digơ\ hơ\k, kyua amâo hu\i krih êa drao hlua\t amâo dah djam amâo mâo doh ja\k ôh. Kyua djam pô doh ja\k ana\n mâo lu mnuih [uôn sang Yua\n nao sang c\ơ kha\p blei”.

     Mdê ho\ng go\ sang A Đưng ba pla lu mta djam, go\ sang Đặng Thế Thảo le\ ruah pla boh giêt. Mphu\n pla mơ\ng ako\ mlan 5 truh mlan 7 mrâo êgao pra boh giêt mơ\ng sang Thảo mphu\n pe\ mboh yơh. Ako\ yan djo\ ênoh gra\p kg `u c\h^ mâo mơ\ng 5 – 9.000 pra\k/kg. Đặng Thế Thảo brei thâo:“ Tơ pô ba pla ưm hla\m brô mlan 6, 7 pô hrui pe\ ba c\h^ `u mâo ênoh h^n, pô a\t mâo mnga lu h^n mơh. Hla\m1.600 m2 anei pô c\h^ a\t mâo ba w^t truh 40 êkla\k pra\k, 50 êkla\k pra\k mơh. S^t mlan 5 pô ba pla truh mlan 7 pô pe\ boh ba c\h^ `u djo\ ênoh.”

     Mơ\ng gru hmô sang A Đưng leh ana\n Đặng Thế Thảo, ara\ anei lo\ mâo lu go\ êsei ti [uôn Kon H’Ra Chót ruah brua\ pla djam c\ia\ng lo\ mâo pra\k hrui w^t. Kyua klei ga\l djo\ mơ\ng “ {uôn sang ” hla\m “ {uôn pro\ng ” ga\l êlưih kơ brua\ ba c\h^, mnuih [uôn sang ba pla du\m mta djam djuê ana pô, s^t aguah, tlam gui yơh bung djam nao c\h^ hla\m sang c\ơ, mâo mnuih blei yua kha\p c\ia\ng. A Ret, khua Êpul hgu\m brua\ mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma phường Thống Nhất brei thâo:“ Mnuih [uôn sang ti phường hluê nga\ gru hmô pla djam doh ja\k s^t êm^t êdi, ba klei tu\ pro\ng. Mnuih [uôn sang ba c\h^ êlưih mơh ara\ng blei ana\n ba klei tu\ pro\ng kơ mnuih [uôn sang”.

      Mnuih [uôn sang ti [uôn Kon H’Ra Chót, phường Thống Nhất, [uôn pro\ng Kon Tum hla\k ba pla du\m mta djam mưng jua\t, amâo guôn yua hdra\ mnêc\ nga\ brua\ mrâo mrang đei ôh, [ia\ a\t ba klei tu\ pro\ng. Gru hmô anei bi êdah leh djo\ guôp [ia\ ho\ng anôk dôk [uôn hla\m [uôn pro\ng mơ\ng mnuih [uôn sang. Ti gu\ anei, hmei ktrâo lac\ brei kơ mnuih [uôn sang hdra\ pla boh giêt leh ana\n djam dja\. C|ang hmang mnuih [uôn sang drei ba yua mâo klei tu\. Êlâo h^n jing hdra\ mnêc\ pla boh giêt:

     - Boh giêt, mnuih [uôn sang drei kreh pla hlăm jih thu\n, [ia\dah tơdah drei pla mjing boh giêt hlăm yăn bhang, snăn srăng [ia\ h^n tuôm ho\ng klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă, lehana\n srăng mboh lu h^n mơh mka\ ho\ng yăn hjan.

      Êjai pla boh giêt, êlâo h^n brei drei mđ^ mbuôn pro\ng hlăm brô sa knhuang ]huang, boh kpal mbuôn tăp klia\ng jơ\ng. Boh giêt pla bi prue#, phu\n anei kbưi ho\ng phu\n adih sa knhuang ]huang.

      Êlâo kơ pla asa\r mjeh, diih hdơr tuh hbâo sun hlăm [a\ng. Grăp [a\ng mơ\ng 10 15kg hbâo eh mnơ\ng rông leh bi mbru\ bi lu\k mb^t ho\ng 100g super lân. Leh tuh hbâo sun hlăm [a\ng, dơr he\ ho\ng lăn leh kơ năn kơh mple\ asa\r mjeh boh giêt grăp [a\ng mơ\ng 4 – 5 asa\r mjeh.

      Tơdah ana giêt dơ\ng đ^ jing, drei khăt hro\ng du\m ana điêt êwia\r, kno\ng pioh hlăm sa [a\ng dua phu\n ana kjăp êmo\ng. Hlăm klei dlăng kriê wiê ênăk, brei diih mđing bi mâo djăp êa akrih, krơ\ng kơ lăn bi h’ăp msah nanao, lehana\n ksul jê` jê` lăn bi êbhu] ]ia\ng mtru\t agha đ^ jing. Truh ti wưng boh giêt bi mnga hdơr mbu\ phu\n bi dlông, lehana\n lo\ mbo\ lăn kơ phu\n. Tơdah tuôm ho\ng klei thu krô k[ah êa, amâodah mâo ang^n hdơr, diih yua adra\ng, rơ\k krô tlu\m sun hlăm phu\n lehana\n krih êa bi msah ]ia\ng kơ phu\n boh giêt msah nanao.

      Hdơr mkra pra kơ hrue# giêt đ^. Pra dlông hlăm brô 2m, mâo gơ\ng dra\. }ia\ng kơ boh giêt đ^ jing jăk, sui ram, lehana\n mboh lu, êlâo kơ ktiêt hrue# giêt brei đ^ dlông pra, snăn drei kuai lăn ti phu\n din hrue# giêt dan ti lăn lehana\n tlu\m ho\ng lăn. Mđing đăm dơr ôh êdu\k giêt. Leh kơ năn dai knăt mda mrâo dơ\ng đ^ nao hlăm pra.

    - Bi ho\ng djam dja\:

         Djam anei kreh pla jăk hlăm mlan 11 – 12 grăp thu\n diih duah khăt ana djam dja\ pro\ng siam, khăt kdrê] hlăm brô 1 kgam, lui he\ kdrê] khua đei, lehana\n kdrê] mda đei. Drei dưi hlo\ng pla kdrê] ana\n hlăm lăn mtam hla\m mbuôn lehana\n tlu\m ho\ng adra\ng ]ia\ng krơ\ng hnơ\ng h’ăp msah. Tơdah mju\t mjing mjeh hlăm kpu\ng tơdah kdrê] bi mdjuê pluh knăt leh, man yơh drei ba pla, pla ho\ng êwang bi kpleh hlăm brô sa kgam sa arua\t mjeh, dơr 2/3 arua\t mjeh hlăm gu\ lăn. Diih hdơr krơ\ng hnơ\ng h’ăp msah, tuh thiăm êa hbâo ho\ng eh mnơ\ng rông leh bi mbru\.

                        Y-Khem; H’Nga mblang, răk dlăng.