VOV4.Êđê
- Ara\ anei tiêu pla hlăk ba w^t kơ mnuih pla mjing lu boh mnga, kyuana\n
yơh ênha\ pla tiêu ăt
Ho\ng
klei thâo giăm 40 thu\n pla tiêu, tuôm mâo lu klei tu\ jing, klei lui] liê leh
ana\n ]o\ng ma\ du\m klei hriăm kơ pô, Vũ Đức Doanh bi mklă tiêu ăt jing mnơ\ng
pla dleh kriê dlăng. Êbeh 6 thu\n ho\ng anei, leh bi mje\ ho\ng tuê blei mnia
Nhật Bản, ti ana\p lu klei ]ia\ng kơ hdră kriê dlăng, klei doh jăk kơ tiêu, ba
leh Vũ Đức Doanh truh ho\ng hdră pla mjing, kriê dlăng tiêu doh VietGap.
Pla mjing hluê hdră doh VietGap ba
]h^ kơ Nhật Bản, amâo djo\ kno\ng đru grăp kg tiêu mơ\ng Vũ Đức Doanh dưi bi mđ^
ênoh đ^ h^n êbeh 5 êbâo pra\k mkă ho\ng sang ]ơ mnia, [ia\ lo\ đru đang tiêu
mơ\ng Vũ Đức Doanh đ^ jing jăk siam, [ia\ klei hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă. Mrâo
anei, đang tiêu mơ\ng Vũ Đức Doanh mâo du\m knơ\ng bruă djo\ tuôm ksiêm dlăng
leh ana\n ngă hră m’ar ]ia\ng mkăp hră tu\ yap djăp hnơ\ng ]ua\n doh jăk
VietGap. Vũ Đức Doanh lac\ kơ du\m klei găl hlăm bruă kriê dlăng tiêu hluê si hdră
kriê dlăng aguah tlam ho\ng hnơ\ng ]ua\n doh jăk VietGap snei:
“ Tiêu doh jăk VietGap, nga\ hluê si hnơ\ng ]ua\n mâo klei ktrâo la], mâo
klei găl h^n. Tal 1 ana\n jing bi mhro\ hbâo hoá học, tal 2 jing bi mjing mơ\ng
mnơ\ng leh mâo mse\ si djah ktơr, êtak, kam ngă mkra jing hbâo vi sinh mâo klei
tu\ kơ ana tiêu. Boh s^t gơ\ [uh êlưih h^n, kâo mkra mjing mâo boh tu\ dưn êdi,
klei hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă, mmao nga\ [ia\ leh ana\n hnơ\ng boh êluh ăt [ia\
mơh”.
Klei mdê hlăm bruă kriê dlăng tiêu
hluê hnơ\ng ]ua\n doh jăk VietGap mơ\ng Vũ Đức Doanh jing klei ba yua lu mta
hbâo vi sinh ]o\ng bi bru\ du\m mta mnơ\ng mơ\ng mă lo\ hma. Anei jing hdră
kriê dlăng tiêu h’^t kjăp, [ia\dah nga\ bi mhro\ prăk duh bi liê.
“ 1 thu\n kâo khăng dưm hbâo mâo 2 bliư\. Tal 1 ako\ yan hjan, tal 2 hlăm
wưng tiêu mboh. Hbâo lu êdi jing eh êmô, eh mnu\, du\m djah djâo êtak êbai,
atôk kphê, djah kbâo, bi luk mb^t leh ana\n yua kpei vi sinh bi bru\ hluê gưl
pioh ba pruê”.
Vũ Đức Doanh brei thâo, ho\ng ana
tiêu, leh pe\ boh, mdei dưm hbâo krih êa hlăm wang 1 mlan ]ia\ng ana tiêu ksu\n
kơ klei bi mnga, bi khăt he\ hrue# đ’điêt hrue# siă phu\n leh ana\n krih êa.
Hlăm ako\ yan hjan, klei mnuôr, dưm hbâo bru\ leh ana\n dơr he\. Wưng ana tiêu
blang mnga bi adiê, êngao kơ bruă lo\ mbo\ hnơ\ng hbâo man dưn, dưi ba yua du\m
mta hbâo mtru\t mđ^ ]ia\ng ana tiêu ]uh blang mnga bi adiê. Hlăm wưng ana tiêu
rông boh, mnuih [uôn sang drei lo\ ba yua hbâo krih hlăm hla. Bi koh hre\ he\ kyâo
bi êyui ]ia\ng kơ đang tiêu mnga] ta] hlăm yan hjan.
Lu thu\n kriê dlăng ana tiêu, Vũ Đức
Doanh [uh s’nei: ho\ng klei mnơ\ng ngă djiê pral, djiê êmưt amâo du\m mta
mnơ\ng ngă mkăn hlăm ana tiêu; mta phu\n lu êdi kyua bruă kah mbha mnơ\ng tu\
jăk ka djo\ guôp, mb^t ho\ng ana\n klei bi mdoh đang tiêu, mđoh mđue# êa ka
jăk. Kriê dlăng tiêu hluê hnơ\ng ]ua\n doh jăk VietGap, s’năn hbâo bru\, hbâo
vi sinh, chế phẩm sinh học jing knơ\ng ]ia\ng kơ agha tiêu đ^ jing kjăp, hrip
mă du\m mta mnơ\ng tu\ jăk tơdah dưm hbâo hoá học. Hbâo hoá học kno\ng dưm
ho\ng hnơ\ng man dưn hluê si klei ]ia\ng mơ\ng ana tiêu, đru ana tiêu đ^ jing
kjăp, mb^t ho\ng bruă bi mđoh mđue# êa, bi mdoh đang tiêu jăk, bi mhro\ klei
hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă, bi mhro\ [ia\ klei ba yua êa drao krih kơ mnơ\ng pla
mjing; prăk bi liê kơ đang tiêu kyua ana\n tru\n hro\ mơh, hnơ\ng mâo boh mnga
h’^t kjăp grăp thu\n mâo mơ\ng 5 truh 7 ton hlăm 1 ha.
Êngao kơ bruă dưm bi knar du\m mta
hbâo hữu cơ leh ana\n hbâo hoá học, hluê si Vũ Đức Doanh, ]ia\ng rơ\ng đang
tiêu djăp hnơ\ng ]ua\n doh jăk VietGap, s’năn bruă hrui pe\ ăt mâo klei c\ia\ng
bi mđing mơh leh ana\n bi hluê ngă du\m mta ]ua\n k]ah mtru\n. Ana\n ăt jing mta klei nga\ asa\r tiêu mơ\ng
Vũ Đức Doanh dưi hro\ng ruah ]ia\ng ba ]h^ kơ ala ]ar Nhật Bản.
“ Tơdah hrui pe\, bi lui tiêu ksă truh mâo 70% s’năn kơh pe\. Leh pe\
hlo\ng [hu 1 mđiă, tlam m’măt, boh sui 1-2 m’mông tlu\m [aih mơ\ng 1 truh kơ 2
m’mông leh ana\n mă he\ [aih ana\n. Klei tu\ dưn mơ\ng bruă tlu\m [aih ngă kơ
tiêu ksă bi knar, tal 2 hnơ\ng h’uh mơ\ng tiêu đ^ h^n, du\m mta êa drao hoá học
amâo dah êa drao kích thích adôk ana\n srăng bluh đue# truh 50%.
C|ia\ng đru kơ mnuih [uôn sang thâo săng kla\ h^n kơ hdra\ pla mjing leh
ana\n kriê dla\ng tiêu h’^t kja\p, hmei mâo klei bi blu\ hra\m ho\ng Kỹ sư Ngô
Hữu C|âu, K’ia\ng khua Adu\ brua\ mnơ\ng pla mjing, Anôk mtru\t mjhar brua\
nga\ lo\ hma c\ar Dak Lak:
-
Tui si kỹ sư, ara\ anei mnuih pla tiêu ya do\ hlăk dôk tuôm?
. Kỹ sư Ngô Hữu C|âu: Klei mnuih pla tiêu hlăk dôk tuôm ara\ anei
jing kơ klei ana tiêu djiê pral. Mnuih [uôn sang bi kluh pla tiêu, amâo mâo
mđing ôh kơ klei mđ^ kyar kjăp ana tiêu. }ia\ng kơ tiêu mâo boh mnga, snăn di`u
bi tuh lu hbâo hoá học, [ia\dah amâo mâo mđing ôh kơ hbâo bru\. Hmei mta\ kơ
diih kno\ng yua ma\ hlăm brô 1 – 1,5kg hbâo hoá học/phu\n. Grăp thu\n bi pruê
mbo\ mơ\ng 10 – 15kg hbâo bru\ eh mnơ\ng rông/phu\n. Mjing klei bi mbru\ kơ
lăn, srăng đru bi kna mnơ\ng dhơ\ng hd^p hlăm lăn, mkhư\ lu mmao jhat amâo mâo
dưi bluh đ^ ôh.
- Si mnuih pla mjing srăng ngă ]ia\ng mâo hbâo
bru\ pioh pruê kơ ana tiêu?
. Kỹ sư Ngô Hữu C|âu: Hbâo vi sinh ara\ anei ]h^
amâo mâo djo\ êlưih ôh. {ia\dah ho\ng mnuih pla mjing ti Daklak snăn mâo ênoh
hbâo bru\ jing lu jơr ana\n jing mơ\ng djah tôk kphê. Lu blư\ mdihmbruê leh
kwa\ boh kphê mnuih [uôn sang kreh lui he\ hơăi mung mang, amâodah ]uh he\ jing
h’ưi êdi, [ia\dah ara\ anei mâo hdră mtô bi hriăm ktrâo ata\t kơ drei mkra
mjing hbâo bru\ mơ\ng djah kphê ho\ng kpei vi sinh, ]ia\ng kơ wưng mđam djah
kphê djăl bru\ h^n. Wưng mđam ho\ng kpei vi sinh kno\ng hlăm 3 mlan. Leh hrui
pe\ boh kphê, diih ma\ djah kphê leh kwa\ mđam yơh, lehana\n truh kơ ako\ yan
hjan snăn mâo yơh hbâo bru\ pioh pruê.
-
Tơdah dưi bi hro\ hnơ\ng pruê hbâo hoá học, si ngă dưi mơ\ yua hbâo krih hlăm
hla, Ơ kỹ sư?
. Kỹ sư Ngô Hữu C|âu: Kâo mta\ kơ diih đăm
yua lu ôh hbâo hoá học, bi ba yua hbâo krih hlăm hla lo\ mbo\ kơ ana tiêu jing
hbâo mâo phu\n agha mơ\ng hbâo bru\. Ba yua du\m mta hbâo anei amâo mâo ba klei
jhat ôh kơ klei đ^ jing, lehana\n boh mnga ana tiêu.
-
La] jăk kơ kỹ sư kơ klei bi blu\ hrăm anei.
Y-Khem, H’Nga pô ]ih mkra.
Viết bình luận