VOV4.Êđê - Ngă klei ]ia\ng mđ^ kyar kphê ho\ng klei kjăp, ti thôn Tiến Đạt, leh êbeh 1 thu\n ngă brua\ nao hlăm klei mđ^ kyar kjăp (Pia klah ]u\n jing VNSat) ti Daklak tal êlâo dơ\ng mâo leh klei tu\ dưn mđ^ klei thâo săng hlăm mnuih [uôn sang hlăm brua\ pla mjing kphê, bi hro\ ênoh bi liê, mđ^ boh mnga jăk, bi hơ^t klei hd^p mda.

Siă suôr ho\ng ana kphê mơ\ng sui leh, sơnăn ayo\ng Nguyễn Đình Thắng ti [uôn Tiến Đạt, să Quảng Tiến, kdriêk }ư\ Mgar, ]ar Dak Lak, thâo [uh klă du\m klei dleh dlan hlăm bruă pla kphê ara\ anei. Kphê khua mduôn, lăn ala [rư\ hruê [rư\ sah kba, yan adiê amâo mâo sa hnơ\ng… klei lông dlăng [rư\ hruê [rư\ lu, sơnăn ayo\ng Nguyễn Văn Thắng mb^t ho\ng mnuih [uôn sang h^n mơh mâo klei thâo ba yua hdră mnê] mrâo mrang hlăm bruă duh mkra leh ana\n mguôp mb^t mđ^ kyar kphê hluê hdră h’^t kjăp. Sui ho\ng anei 1 thu\n leh ba yua hdră pla mjing kphê mơ\ng phung thơ\ng kơ bruă du\m hdră bruă bi mlih bruă pla mjing h’^t kjăp, ayo\ng Nguyễn Văn Thắng jho\ng kmlăn ho\ng 150 go\ êsei mnuih [uôn sang mkăn mko\ mjing hợp tác xã bruă lo\ hma Quảng Tiến hrăm mb^t [ua\n rơ\ng pla mjing kphê hluê djăp hnơ\ng ]ua\n 4C. Ayo\ng Văn Thắng brei thâo:“Leh hluê ngă hdră bruă bi mlih bruă ngă lo\ hma h’^t kjăp kâo [uh klei lu mta, mơ\ng hdră pla mjing truh kơ bruă kriê dlăng hnơ\ng mâo mnơ\ng, ba ]h^ hlăm sang ]ơ mnia… hdră bruă đru mdul mhro\ prăk bi liê hlăm bruă duh mkra mse\ si krih êa, dưm hbâo, mưn ai ngă bruă, [ia\dah ba w^t boh tu\ dưn đ^ h^n mkă ho\ng hdră pla mjing đưm”.

Hdră bruă VNSat mơ\ng knơ\ng prăk Dlông ro\ng lăn đru, Phu\n bruă Lo\ hma Mđ^ kyar [uôn sang hluê ngă ho\ng ênoh prăk hlăm brô 301 êklăk đôlar Mi. Hdră bruă po\k ngă mơ\ng thu\n 2015 truh kơ thu\n 2020, mâo 13 ]ar. Hlăm ana\n, 5 ]ar kr^ng lăn Dap kngư hluê ngă bruă pla mjing kphê leh ana\n 8 ]ar kr^ng lăn Dap mnai Krông Cửu Long duh bi liê pla mdiê kuê.

Ho\ng bruă pla kphê, hdră bruă mâo mta k`ăm mlih mrâo hdră pla mjing h’^t kjăp leh ana\n mđ^ ênoh yuôm mnơ\ng mâo. Duh bi liê kơ du\m bruă ngă phu\n mse\ si: Hriăm mjuăt kơ mnuih [uôn sang ngă lo\ hma kơ hdră pla kphê h’^t kjăp, mko\ mjing gru hmô lo\ pla w^t kphê, mko\ mjing gru hmô krih êa mkiêt mkriêm. Mko\ mjing êlan hlăm lo\ hma đru kơ bruă duh mkra. Đru mko\ mjing du\m hợp tác xã leh ana\n êpul dru hgu\m, đru mkra mlih đang war rah êđai mjeh kphê, blei mprăp kdrăp yua dru kơ duh mkra kriê dlăng kphê…

Hdră bruă VNSat ti Dak Lak dưi hluê ngă ti 7 kdriêk, [uôn pro\ng hlăm kr^ng pla kphê lu mơ\ng ]ar mâo du\m kdriêk: }ư\ Kui`, Krông Pa], Krông Năng, Êa H’Leo, Krông [u\k, }ư\ Mgar leh ana\n wa\l krah {uôn Hồ. Phung tu\ mă klei đru brei jing du\m hợp tác xã pla mjing kphê. Mb^t ana\n hdră bruă ăt bi mđing đru mnuih [uôn sang ]ia\ng mko\ mjing du\m hợp tác xã pla mjing kphê. T^ng knăl kơ boh tu\ dưn êbeh 1 thu\n hluê ngă hdră bruă, Lê Văn Hiến, Khua anôk bruă kriê dlăng du\m hdră bruă ngă lo\ hma, Phu\n bruă Lo\ hma leh ana\n mđ^ kyar [uôn sang brei thâo:“Yap truh kơ ara\ anei, du\m hdră bruă phu\n dưi hluê ngă leh ana\n jing mtô bi hriăm kơ mnuih [uôn sang ngă lo\ hma mđ^ kyar kphê h’^t kjăp ăt mse\ mơh lo\ pla w^t kphê tal 2 ana\n jing hro\ng ruah mâo 6 đang war rah êđai mjeh ]ia\ng duh bi liê mkăp êđai kphê lo\ pla w^t hluê hdră bruă. Tal 3 ksiêm dlăng ho\ng du\m êpul êya mnuih [uôn sang ngă lo\ hma hợp tác xã ]ia\ng akâo ho\ng knơ\ng prăk dlông ro\ng lăn ăt mse\ mơh Phu\n bruă Lo\ hma mđ^ kyar [uôn sang duh bi liê kơ kdrăp mnơ\ng yua ăt mse\ mơh mta bruă nah gu\ ]ia\ng đru kơ bruă lo\ pla w^t kphê. Ksiêm dlăng mđ^ h^n klei thâo mơ\ng du\m êpul êya mnuih [uôn sang ngă lo\ hma hợp tác xã năng djo\ ho\ng du\m klei ]ia\ng mơ\ng phung đru brei ana\n jing Knơ\ng prăk dlông ro\ng lăn đru mđ^ kyar bruă pla mjing kphê h’^t kjăp”.

}ar Dak Lak ara\ anei mâo êbeh 200 êbâo ha kphê, 50% hlăm ênoh ana\n ba yua du\m hdră pla mjing kphê djăp hnơ\ng ]ua\n h’^t kjăp, ]ih ana\n du\m êpul mnuih [uôn sang ngă lo\ hma mâo klei găl mơ\ng du\m alu\ wa\l kr^ng hdră bruă. Mb^t ana\n hdră bruă lo\ dơ\ng đru mkra mđ^ du\m đang war rah êđai mjeh phu\n, du\m đang war mjeh pioh lo\ pla w^t, hluê ngă bruă mtô bi hriăm hdră pla mjing kphê h’^t kjăp, leh ana\n lo\ pla w^t kphê mguôp mb^t du\m anô rang mdah. Klei năng bi mđing thu\n 2017 anei, du\m hdră đru kơ bruă nah gu\, kdrăp mnơ\ng yua srăng dưi mđ^ ktang. Lê Văn Hiến brei thâo: Mta k`ăm mơ\ng hdră bruă anei ana\n jing  mđ^ kyar ho\ng klei h’^t kjăp amâo djo\ kno\ng êlan klông đui] ôh, [ia\dah wa\t ho\ng mta bruă nah gu\. Ana\n jing máy móc yua, ta] [hu, krih êa mkiêt mkriêm leh ana\n du\m gru hmô mkăn siă suôr ho\ng êpul mnuih [uôn sang ngă lo\ hma, sơnăn srăng mâo hdră bruă h’^t kjăp.

VNSat jing 1 hlăm du\m hdră bruă mâo ai tiê pro\ng, duh bi liê mđrăm mb^t hlăm knơ\ng bruă kphê. Êdei êbeh 1 thu\n hluê ngă, si la] he\ VNSat ti Dak Lak mâo ba w^t leh lu boh tu\ dưn năng yap. Khă sơnăn, du\m alu\ wa\l leh ana\n mnuih pla kphê bi ba yua du\m klei găl đru brei mơ\ng du\m hdră bruă ]ia\ng msir mghaih du\m klei dleh dlan, klei lông dlăng hlăm hdră mđ^ kyar bruă pla mjing kphê h’^t kjăp./.