VOV4.Êđê - Hla\m du\m thu\n gia\m anei, ênha\ pla ana boh sâu riêng ti c\ar Daklak hla\k đ^ pral, ba leh klei tu\ pro\ng kơ mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma. Sna\n [ia\ dah, anei a\t jing ana ba pla c\ia\ng bi mâo hdra\ mnêc\ dla\ng kriê, bi mdjiê klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\ bi ja\k sna\n kơh `u mâo klei tu\ kơ brua\ duh mkra. Kỹ sư Trần Đỗ Hoàng, K’ia\ng khua Adu\ brua\ mtô bi hria\m hdra\ mnê] nga\ brua\ hla\m Êpul group Lộc Trời, sra\ng ktrâo la] kơ mnuih [uôn sang drei du\m hdra\ dla\ng kriê wiê êna\k leh ana\n gang mkhư\ klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\ kơ boh sầu riêng.

-Ơ kỹ sư, hlăm wưng leh êgao mnuih pla mjing ti lu kr^ng hlăm ]ar Daklak dôk hyưt kyua boh sầu riêng bi mnga [ia\dah amâo mâo đuôm adiê ôh, amâodah hnơ\ng adiê đuôm kno\ng [ia\ đu]. Djo\ mơ\ kyua kbia\ hriê mơ\ng adiê thu\n anei amâo mâo jăk găl kơ ana boh sầu riêng, Ơ kỹ sư?

. Trần Đỗ Hoàng: Ana boh sầu riêng jing ana boh hd^p hlăm kr^ng hlơr, lehana\n anôk h’ăp lu, ]ia\ng bi mâo adiê hjan lu, lehana\n hnơ\ng hjan bi knar, yan bhang amâo mâo êgao kơ 3 mlan ôh. Lo\ dlăng w^t kơ yan bhang leh êgao kno\ng bhiâo, lehana\n jing guôp ho\ng klei ana boh sầu riêng đ^ jing. Kyuana\n ]ia\ng la] kơ klei ana boh sầu riêng bi mnga amâo mâo jăk đuôm adiê, ăt ka nik mơh. Ti anei drei lo\ bi ksiêm dlăng hlăm kdrê] mkăn: Tal êlâo; jing bi mnga lu [ia\dah amâo mâo đuôm adiê. Ana boh sầu riêng kreh bi mnga lu lehana\n ]o\ng bi rah mjeh pioh đuôm adiê hjăn, mơ\ng ana\n mơh hnơ\ng adiê đuôm amâo mâo lu ôh. Ti anei mâo dua klei ]ia\ng dưi truh kơ klei rah hbâo mjeh knô ana mklăk; Tal êlâo jing mơ\ng hông djip, to\ng t^t ba djip mơ\ng mnga anei ba mdjah djo\ kơ mnga adih, djim êa hbâo mjeh mơ\ng mnga knô ba kơ mnga, amâo mơ\ng rit knhua\r êjai mlam mma\t ăt mse\ mơh djip êa hbâo mjeh. Tal dua jing jing ana ]ia\ng kơ mnga mâo klei mdjah êa mjeh jing djuê mkăn, amâodah bi mdjah hbâo mjeh ana\n mơ\ng ana mkăn jing jăk h^n. }ia\ng dưi mghaih msir klei anei, snăn tal êlâo êjai hlăm wưng ana boh sầu riêng bi mnga, snăn m[lum hông hnuê ho\ng hdră ka\ pui kđen hlăm war ]ia\ng kơ lu hông hnuê truh lehana\n djip mnga. Amâodah pla du\m mta mjeh sầu riêng mkăn hlăm war snăn klei tu\ dưn srăng pro\ng h^n. Anei jing du\m klei knơ\ng brua\ ksiêm hriăm kơ ana boh kroh kwar Dhu\ng lông ngă leh mâo klei tu\ dưn jăk, pla mb^t mơ\ng 2 – 3 mjeh snăn klei đuôm adiê jăk h^n.

- Snăn ya mta klei mkăn lo\ ngă kơ ana boh sầu riêng amâo mâo đuôm adiê ôh. Ơ kỹ sư?

. Trần Đỗ Hoàng:  Klei tal dua jing đuôm adiê leh [ia\dah leh kơ ana\n lo\ luh adiê snăn mâo 2 mta klei anei, tal êlâo jing klei amâo mâo djăp hbâo. Êjai ana boh k[ah hbâo, [ia\dah ]ia\ng rông lu adiê snăn srăng truh kơ klei bi mia\ hbâo, mơ\ng ana\n ngă kơ klei luh đa đa adiê. Amâodah brua\ pruê hbâo amâo mâo djo\ hnơ\ng. Snăn hmei mâo mơh klei ]ia\ng mta\ tal êlâo: pruê he\ hbâo bi djo\, lehana\n djo\ hnơ\ng, mbha pruê hlăm lu gưl: Leh pe\ boh, êlâo kơ bi mnga, lehana\n êjai hlăm wưng rông adiê. Êngao kơ brua\ pruê hbâo hlăm lăn snăn ăt ]ia\ng mơh krih êa hbâo hlăm hla pioh mkăp djăp hbâo vi lượng. Hlăm wưng leh êgao, knơ\ng brua\ ksiêm hriăm kơ ana boh Kwar Dhu\ng bi myuôm kơ êa hbâo Hi-Boron. Anei jing mta êa hbâo mâo mâo Bo lehana\n đạm mơ\ng knơ\ng brua\ Hi-Tech mơ\ng Australia. Klei ba yua ho\ng ana boh sầu riêng brei [uh hnơ\ng đuôm adiê lu h^n, lehana\n hnơ\ng boh đ^ pro\ng siam jăk h^n. Lehana\n hmei mâo klei mta\ bi pleh he\ đa đa mnga, êjai ana boh lo\ bi mnga 2-3 gưl drei ruah gưl mơh bi pleh mnga. Leh d^ jing adiê snăn mđing kơ mnơ\ng tu\ jăk jing rông kơ du\m boh đ^ jing siam, djăp ênoh ]ua\n, bi boh amâo mâo siam ôh drei khăt hwiê he\. Klei tal dua, brei drei mđing ana\n jing hlăm wưng bi mnga đuôm adiê lo\ mâo klei mnơ\ng ngă, snăn drei bi ksiêm dlăng hlăm war boh pô ]ia\ng mâo hdră gang mkhư\. Klei kơ hlua\t kreh mâo jing hlua\t [oh [ơ\ng boh, ngă luh adiê mda. Mâo đa đa mta mmao jhat, ara\ anei maao mta mmao Phusarium ngă bi bru\ mnga, lehana\n `u mơh jing pô ngă luh mnga. Ana\n yơh jing brua\ tal êlâo bi ksiêm dlăng, lehana\n duah hdră bi mâo klei tu\ dưn.

- Ơ kỹ sư, hlăm wưng ara\ anei leh hrui pe\ boh snăn si hnơ\ng ana boh ]ia\ng kơ hbâo pruê, Ơ kỹ sư?

. Trần Đỗ Hoàng: S^t yơh, leh wưng hrui pe\ boh klei yuôm bhăn jing lo\ mbo\ hbâo kơ ana boh jing tal êlâo pioh lo\ mâo ai kru\ kơ sa yan mrâo. Tui si klei ksiêm duah kơ hbâo mơ\ng Malysia brei [uh, ana boh sầu riêng grep 18 thu\n, mboh 7 tôn/ha, snăn hlăm 1 ha ma\ mđue# mơ\ng lăn mơ\ng 16,4kg đạm, 3,9 kg P2O5, 28,5kg k2O, 2 kg calsi; 3,4 kg magie, t^ng jing knar ho\ng 33kg urê, 23,5kg lân, 57kg sunfat kali, lehana\n 3,4kg sunfat magie/thu\n. Kha\dah hnơ\ng hbâo mơ\ng ana boh hrip ma\ amâo mâo lu ôh, [ia\dah ]ia\ng ênoh pioh lo\ đ^ jing. Kyua wưng anei drei mđing pruê đạm pioh lo\ hlua\ hla, mbo\ lân pioh pluh lu agha lehana\n lo\ pruê thiăm kali. Êngao kơ jih jang hbâo mbo\ snăn đăm wơr ôh trung vi lượng, kyua brua\ pruê trung vi lượng mâo hlăm hbâo bru\, hbâo eh mnơ\ng rông, lehana\n êa hbâo krih hlăm hla.

- Snăn ya mta hbâo mnuih pla mjing srăng pruê hlăm yan anei?

. Trần Đỗ Hoàng: Drei mđing kơ mta hbâo srăng pruê wưng anei jing pioh mđ^ kyar agha, lehana\n adhan hla, snăn mđing lu kơ đạm, lehana\n lân, mb^t ana\n amâo mâo dưi k[ah ôh hbâo bru\, boh nik hbâo eh mnơ\ng rông leh mđam pioh mkăp djăp vi lượng, lehana\n lo\ mjing kơ lăn êbhui] mơh. Mđ^ hnơ\ng hrip ma\ hbâo vô cơ. Lehana\n hlăm brua\ pruê hbâo bru\, hbâo eh mnơ\ng rông mguôp mb^t ho\ng chế phẩm sinh học mse\ ho\ng Trico DHCT, lehana\n êa hbâo krih hlăm hla pioh mđ^ jing lăn Rizomic, k`ăm đru kia\ kriê mơh mnơ\ng dhơ\ng hd^p đru răng mgang mnơ\ng pô pla mjing, boh nik mta mmao jhat phytopthora mmao jhat ngă bi kbia\ ktăk bru\ mơ\ng ana boh, jing jhat snăk ho\ng ana boh sầu riêng. Êjai hmei bi mguôp brua\ ba yua chế phẩm sinh học anei đru kơ brua\ kia\ kriê jăk h^n, lehana\n lo\ bi mjing lăn, đru jăk h^n hla\m brua\ pruê hbâo. {ia\dah êjai hlăm brua\ pruê hbâo snăn brei drei mđing đăm yua ôh mta hbâo mâo clo pioh pruê kơ ana boh sầu riêng, kyuadah ênưih ngă kơ boh sầu riêng bi kra\t kđeh. Ho\ng du\m mta mnơ\ng pla amâo mâo guôp ôh ho\ng mta clo mse\ si ana boh sầu riêng, hbei prăng, hăt… snăn amâo mâo pruê ôh. Drei ho\ng ana\n mta hbâo mkăn. Tôhmô, đăm pruê ôh Clorua kali, drei pruê sunfat kali le\ kơ ana boh sầu riêng.

- Bi kơ klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă si be\? Hlăm wư\ng anei ya mta brua\ phung pla mjing bi mđing răng kơ klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă kơ ana boh sầu riêng?

. Trần Đỗ Hoàng: Hla\m ana boh sầu riêng mâo lu snăk klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă, pătdah mâo nanao hlăm jih thu\n. {ia\dah, hlăm wưng anei brei mđing kơ du\m mta. Tal êlâo, eh kan bi hmlei, lehana\n eh kan mtah êun, lu gam hlăm hla lehana\n knăt mda. Lehana\n mnơ\ng ngă mơ\ng mmao jhat phytopthora kreh gam lu ho\ng ana ksu, tiêu, lehana\n boh sầu riêng… Mnơ\ng ngă kbia\ hriê mơ\ng lăn êjai lăn dram êa… snăn drei bi mâo hdră mghaih msir mtam hlăm djăp mta brua\ snăn kơh mâo klei tu\ dưn. Tal êlâo mkra êlan mđue# êa, mkhư\ klei dram êa hlăm war hlăm yan hjan. Tal dua, pruê bi lu hbâo bru\, mguôp mb^t ho\ng chế phẩm  Trico phytox, Trico DHCT, lehana\n chế phẩm Rizomic jing mta mnơ\ng jăk snăk đru mkhư\ mta mmao jhat. Lehana\n drei mkhư\ bi doh du\m mta klei mnơ\ng ngă ana\n. Lehana\n drei bi mdoh jih du\m anôk mâo mnơ\ng ngă, khăt mkra lehana\n du\ ba kơ êngao đang war ]uh jih mkhư\ klei tưp lar mơ\ng mmao jhat. Tơdah [uh klei mmao jhat ngă leh snăn yua êa drao Ilsuran 50WD mkhư\ jih mta mmao jhat gam, wa\t hlăm ana ksu lehana\n tiêu… Mâo dua hdră bi lu\k êa drao Bi lu\k mia\ hlăm ana boh, ti anôk mnơ\ng ngă, amâodah krih hlăm hla pioh răng mgang klei mnơ\ng ngă. Anei yơh jing du\m mta mnơ\ng kreh ngă brei drei mâoklei mđing êdi.

-Sna\n he\, mni la] jăk kơ ih lu ho\!

Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k.