VOV4.Êđê - Kphê Catimor hla\k dưi pla mjing ti du\m kr^ng mâo yan adiê ê’a\t ti La\n Dap kngư. Ti Kontum, du\m kdriêk Đăk Glei, Tu Mơ Rông lehana\n Kon Plông dôk po\k nga\ Hdra\ brua\ đru pla mjing ana kphê kr^ng ê’a\t, ho\ng êbeh 4 êbâo go\ êsei [un ba pla êbeh 1 êbâo ha kphê hdrô Catimor. Kdrê] anei hruê anei hmei mâo klei bi blu\ hra\m ho\ng Cáp Thế Kiệt, knua\ druh  Anôk mtru\t mjhar brua\ nga\ lo\ hma – mnơ\ng hla\m êa ]ar Kontum kơ hdra\ pla kphê kr^ng ê’a\t Catimor ]ia\ng mđ^ kyar brua\ duh mkra go\ êsei.

-}ia\ng pla mjing kphê kr^ng êa\t snăn ya mta brua\ tal êlâo mnuih pla mjing mprăp he\?

Cáp Thế Kiệt: }ia\ng dưi pla mjing kphê Catimor anei, amâodah lo\ pia jing kphê hdrô, snăn brua\ tal êlâo jing duah hnơ\ng boh dlông anôk pla kphê, brei mâo 800m kơ dlông mka\ ho\ng êlah êa ks^. Tal dua, mnuih pla mjing klei [a\ng 40 x 40cm, amâodah drei t^ng ho\ng kngan jing dua kgam dơ\ng găn dưi leh ênưih thâo săng. Mb^t ho\ng ana\n, bi klai [a\ng êlâo kơ ana\n sa mlan, pioh mjing hnơ\ng h’ăp pla mjing mgi dih đ^ jing jăk.

-Leh klei [a\ng dơ\ng kơ brua\ pla, si brua\ mnuih pla mjing srăng ngă he\?

Cáp Thế Kiệt: Dlăng yan adiê găl guôp leh snăn dơ\ng pla yơh, mâo anôk brua\ đru k]e\ kơ brua\ pla mjing đru mjeh, lehana\n mkăp mjeh truh kơ grăp go\ êsei pla mjing. Mnuih pla mjing pioh hlăm brô mơ\ng 5 – 10 hruê bi mưng ho\ng adiê anôk amra pla, lehana\n pla mtam yơh. Hdră ]ia\ng pla sa phu\n kphê snăn êlâo h^n ba kơ hma mơ\ng 5 – 7 hruê ]ia\ng kơ êđai mjeh bi mưng ho\ng adiê hla\m hma, leh kơ ana\n du\ ba êđai mjeh truh hlăm grăp boh [a\ng leh klei riêk he\ kpu\ng ksu kơ êngao lehana\n pla. Êjai pla yua kngan dje\ gư\ ju\m phu\n bi kjăp răng đăm bi mgei m]ah kpu\ng ôh, snăn kơh êđai kphê srăng hd^p jăk.

-Hlăm thu\n tal êlâo leh pla kphê ya mta brua\ mnuih pla mjing lo\ bi mđing, hlăm brua\ dlăng kriê wiê ênăk kphê pô mrâo pla?

Cáp Thế Kiệt: Hlăm thu\n tal êlâo ]ia\ng kơ êđai kphê ]a\t đ^ jăk. Jing êđai kphê dưi gư\ rơ\k rung. Leh êđai kphê hd^p jăk leh, drei jik rơ\k. Tui si klei bhiăn, jik rơ\k mơ\ng 2 – 3 blư\, [ia\dah tui hluê si mta lăn, lehana\n rơ\k rung kơ hma srăng jik rơ\ng mơ\ng 3 – 4 blư\. Ana\n yơh jing brua\ tal êlâo êjai êđai kphê adôk điêt.

-Truh thu\n tal 2, tal 3 kphê dơ\ng mboh thu\n tal êlâo, snăn brua\ dlăng kriê wưng anei si srăng ngă ]ia\ng dưn yua jih ai ktang klei ]a\t đ^ ana kphê?

Cáp Thế kiệt: Tơdah êđai kphê truh ti thu\n tal 2, srăng ktrâo ata\t mnuih pla mjing dơ\ng kt^ knăt [ro\ng, mkuôm sa phu\n sa ana, amâodah dua ana pioh mjing pum bi jăk. Truh ti thu\n tal 3 jing mâo pe\ boh tal êlâo. Kyua lu mnuih pla mjing kreh mkuôm lu adhan, m^ndah mkuôm lu adhan srăng mboh lu, [ia\dah boh s^t amâo mâo djo\ mse\ djuê ana\n ôh.

-Sa hla\m du\m brua\ ]ia\ng kơ ana kphê ]a\t đ^ jăk ana\n jing brua\ răng mgang klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă. Snăn ho\ng ana\n kphê anei ya mta brua\ bi mđing kơ klei răng mgang hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă?

Cáp Thế Kiệt: Klei kơ hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă, snăn kr^ng anei jing kr^ng mrâo pla mjing snăn ka jăk lu ôh. Ana kphê hlăm wưng anei ka luôm jih mơh, snăn amâo mâo jăk đei mâo ôh klei hlua\t [ơ\ng, kno\ng mâo ma\ [ia\ eh kan. Snăn tơdah mâo eh kan phung nga\ brua\ đru k]e\ srăng nao ksiêm hlăm hma, dlăng lăng tăp hnơ\ng mâo, lehana\n srăng đru mnuih pla mjing ya mta êa drao lehana\n hdră krih êa drao ana\n.

-Sa hlăm du\m brua\ yuôm bhăn ana\n jing hrui pe\ boh, si srăng pe\ boh mâo hnơ\ng ksa\ jăk ho\ng kphê kr^ng êa\t?

Cáp Thế Kiệt: Êlâo dih mnuih pla mjing kreh hlo\ng pe\ mtam leh sa blư\. Sitôhmô dlăng hlăm hnơ\ng ksa\ mơ\ng 10 – 20% nao iêu yơh mnuih ghan mnia hriê blei, phung ana\n hriê blei la] dưi leh pe\ yơh, [ia\dah boh s^t ngă mse\ snăn ]h^ kăn yuôm, lehana\n klei tu\ dưn amâo mâo lu ôh. {ia\dah mơ\ng leh mâo klei bi mguôp plah wah phung duh mkra ho\ng knua\ druh klam brua\ mơ\ng grăp sa\ nao ktrâo ata\t kơ mnuih [uôn sang, snăn ara\ anei mâo leh klei bi mlih jăk. Mnuih pla mjing pe\ mơ\ng 3 – 4 blư\ hlăm sa yan, ruah hro\ng boh ksa\ pe\ êlâo. Knua\ druh k]e\ đru brua\ pla mjing tru\n nao ktrâo ata\t mnuih pla mjing pe\ boh. Iêu jih jang hriăm kơ brua\ hrui pe\ boh ksa\, snăn kơh boh kphê siam lehana\n ]h^ yuôm.

-Hla\m brua\ kia\ kriê mnuih [uôn sang pla mjing kphê kr^ng êa\t, ya mta brua\ adôk k[ah mơ\ng mnuih [uôn sang dôk găn?

Cáp thế Kiệt: Lu jing mnuih pla mjing dôk ma\ brua\ ho\ng kiê kngan. Mse\ si yan pla kphê djo\ hlăm yan wia\ mdiê. Anei jing sa klei gun ]ia\ng mtru\t mjhar mnuih [uôn sang tru\n kơ brua\ pla kphê jing sa brua\ adôk dleh. Tal dua, mnuih [uôn sang pla mjing adôk hliê hluôt, ka h’^t ka pro\ng. Lông pla kơ anei điêt sa sao, kbưi dua tlâo km lo\ pla sa sao snăn brua\ răng kriê dleh dlan. Mta\ kơ mnuih [uôn sang bi mâo klei ]ua\l mka\ jăk kr^ng pla kphê, lehana\n mâo brua\ duh bi liê, dlăng kriê bi jăk.

-La] jăk kơ ih lu, mâo leh klei bi blu\ hrăm anei!./.