VOV4.Êđê - C|ia\ng kơ mnuih [uôn sang leh ana\n [^ng ga\p drei lo\ mâo klei thâo hro\ng ruah ba yua hbâo pruê djo\ guôp, mâo klei tu\ kơ ana kphê ti gra\p wưng đ^ jing, Tiến sĩ Trương Hồng, K’ia\ng khua Knơ\ng Kreh knhâo, Hdra\ mnêc\ nga\ brua\ Lo\ hma Dliê kmrơ\ng Tây Nguyên mâo klei kc\e\ ktrâo brei kơ mnuih [uôn sang leh ana\n [^ng ga\p drei du\m hdra\ mnêc\ ba yua hbâo pruê kơ ana kphê.

      - Akâo kơ ih yăl dliê lăng si mnuih [uôn sang ti Daklak ba yua hbâo pruê kơ kphê ara\ anei ti Daklak?

        . TS Trương Hồng: Kphê jing mnơ\ng pla ]ia\ng lu snăk kơ hbâo pruê, [ia\dah tui si klei mta\ mtăn kơ brua\ ba yua hbâo pruê ho\ng kphê, lehana\n kơ hnơ\ng ana kphê ]ia\ng kơ hbâo, snăn ara\ anei mnuih pla mjing kphê ti Lăn Dap Kngư mâo ana\p ba yua hbâo lu h^n mka ho\ng hnơ\ng ana kphê ]ia\ng. Mse\ si ho\ng war kphê mboh mơ\ng 3tôn mkrah truh kơ 4 tôn, snăn tui si dhar brua\ djo\ tuôm mta\ mtăn hnơ\ng hbâo pruê hlăm brô 700kg Urê, 600kg lân, lehana\n mơ\ng 7 – 800kg hbâo kali. {ia\dah boh s^t tui si ksiêm dlăng mơ\ng Knơ\ng brua\ kreh knhâo brua\ lo\ hma Lăn Dap kngư snăn lu mnuih pla mjing pruê hbâo kdlưn h^n ho\ng ênoh mâo mta\ mtăn, [ia\dah boh mnga ăt lo\ kdlưn h^n rei. Klei anei drei [uh jing yua lu đei liê ti mang.

      - Dah snăn, si srăng pruê hbâo ]ia\ng kơ djo\ guôp, lehana\n ya mta brua\ năng bi mđing?

        . TS Trương Hồng: Klei bi pruê hbâo năng ai jih jang drei thâo leh, [ia\dah brei drei mđing hla\m 4 klei bhia\n djo\. Pruê djo\ mta hbâo, tô hmô hlăm ako\ yan hjan drei pruê hbâo đạm, lân lu h^n kơ kali. Krah yan hjan snăn pruê đạm, lehana\n kali bi knar, lehana\n lân [ia\ h^n. Knhal jih yan hjan pruê kali leh lu h^n kơ đạm hla\m brô 10 – 15%, lân [ia\ h^n. Anei yơh jing klei bhiăn pruê bi djo\ mta hbâo. Dua le\, bi djo\ hnơ\ng ho\ng mnơ\ng pla ]ia\ng. Si tô hmô tơdah hlăm war kphê lăn jing leh snăn drei kno\ng pruê ma\ [ia\ h^n hbâo. Bi war kphê mboh lu, snăn drei pruê lu h^n mơh ]ia\ng mđ^ ai hd^p kơ ana kphê. Snăn klei ba yua hbâo brei thâo bi t^ng hlăm klei anei. Lehana\n brei pruê bi djo\ hdră mơh. Jih jang hdră pruê jing pruê ti knhal hla. Ara\ anei, tui si klei nao ksiêm kreh [uh mơ\ng 30 – 40% hdră pruê jing soh ho\ng klei bhiăn pruê hbâo, jing pruê ho\ng hdră sai hbâo wa\t hlăm phu\n, lehana\n hdră pruê hbâo sai mse\ snăn amâo mâo ba w^t klei tu\ dưn jăk ôh, kno\ng liê hbâo lu h^n. Êngao kơ hdră pruê hbâo djo\ hdră, brei diih pruê ho\ng hdră dưr he\ hbâo. Lu mnuih pla mjing ara\ anei kreh pruê kăp drông êa hjan, dlăng adiê knam đ^ snăn nao bi pruê yơh hbâo. Klei anei tăp năng jăk, tăng năng hơăi, kyuadah tơ adiê hjan man dưn man lik hbâo snăk jing jăk, bi tơdah adiê hjan lu, snăn hlo\ng proh đue# he\ jih hbâo. Amâodah brua\ pruê hbâo drông êa hjan mse\ snăn tăp năng bhiâo riâo rit adiê amâo lo\ truh hjan ôh, bi hbâo pruê he\ leh, êdei kơ ana\n tuôm ho\ng mđia\ snăn hbâo pruê srăng jhat jih mơ\ng 15 – 20%, lehana\n hnơ\ng hbâo êa hjan proh đue# ăt lu] truh 40%, jing lu] liê hbâo pruê hơăi mang, ana kphê amâo mâo djăp ôh hnơ\ng tu\ jăk kơ ana. Tơdah drei pruê hbâo ho\ng klei mse\ snăn, s^t nik amâo srăng djăp ôh hbâo kơ ana kphê pioh rông boh, lehana\n srăng ngă kơ boh luh he\. Kyuana\n, mâo klei ]ia\ng mta\ kơ diih đăm ôh pruê hbâo ho\ng hdră drông êa hjan, kno\ng drei nao dlăng tơdah hlăm war kphê djăp hnơ\ng h’ăp msah, snăn pruê yơh ho\ng hdră [uôr mơ\ng 5 – 10cm pruê hbâo lehana\n dơr he\ hbâo ho\ng lăn. Tui si klei ksiêm duah mơ\ng Knơ\ng brua\, tơdah drei pruê hbâo djo\ hdră mse\ si la] ana\n, s^t nik klei tu\ dưn srăng đ^ mơ\ng 10 – 20%. Mơ\ng ana\n mơh srăng đru mkiêt mkriêm hbâo pruê, lehana\n yuôm bhăn h^n jing đru răng mgang wa\t wal hd^p mda mơh.

      - Ara\ anei amâo mâo djo\ [ia\ ôh mnuih pla mjing adôk mtu\k mtu\l hlăm brua\ ba yua hbâo bru\, snăn ya wưng jing jăk h^n hla\m thu\n ba pruê hbâo bru\, akâo kơ ih mblang brei kơ klei anei?

        .TS Trương Hồng: Lo\ mâo mơh klei ]ia\ng mta\ hla\m brua\ pruê hbâo, ana\n jing klei ba yua hbâo bru\ bi lu h^n, lehana\n hbâo bru\ ana\n brei bi djăp ênoh ]ua\n bru\, jăk h^n jing hbâo eh mnơ\ng rông, êngao ana\n lo\ mâo du\m mta hbâo bru\ vi sinh, du\m mta hbâo anei, ]ia\ng mta\ mơh kơ diih jing pruê hlăm ako\ yan lehana\n krah yan hjan đu], pruê klei [a\ng lehana\n dơr he\. Bi tơdah tuh hbâo bru\ ti dlông [o# lăn snăn amâo srăng mâo klei tu\ dưn ôh. Tơdah pruê hbâo bru\ jê` jê` srăng đru kơ lăn bi êbhui] đ^ jing jăk h^n. Ngă kơ lăn hd^p, dưi krơ\ng êa jăk h^n, krơ\ng mnơ\ng tu\ jăk mơ\ng hbâo jăk h^n. Kyuana\n srăng mđ^ h^n klei tu\ dưn mơ\ng brua\ pruê hbâo.

       - Sna\n he\, mni la] jăk kơ ih lu ho\ !

                                    H’Nga pô ]ih hlo\ng răk