VOV4.Êđê- Hluê si klei hưn mơ\ng Êpul hgu\m brua\ Lo\ hma doh Việt Nam, Việt Nam mâo êbeh 76 êbâo ha la\n pla mjing, nga\ brua\ lo\ hma doh, dôk tal 7 Châu Á lehana\n tal 3 hla\m du\m ala ]ar ASEAN. {ia\dah dla\ng kluôm ênha\ la\n nga\ lo\ hma mâo 26 êkla\k 800 êbâo ha, ênha\ pla mjing, nga\ lo\ hma doh mơ\ng ala ]ar dôk [ia\, hla\m brô 0,7%. Ya klei dleh dlan hla\m brua\ pla mjing, nga\ lo\ hma doh ti Việt Nam, hla\m ana\n mâo kr^ng La\n dap kngư? Ya hdra\ mtru\n mâo anôk brua\ lo\ hma đru kơ hdra\ pla mjing, nga\ lo\ hma doh pioh mđ^ kyar klei tu\ dưn hla\m wưng ti ana\p. Pô ]ih klei mrâo kơ kdrê] anei mâo leh klei bi blu\ hra\m ho\ng Phạm Văn Duy, K’ia\ng khua knơ\ng brua\ mkra mjing lehana\n mđ^ kyar wa\l anôk blei mnia mnơ\ng mơ\ng lo\ hma hla\m Phu\n brua\ Lo\ hma mđ^ kyar kr^ng [uôn sang kơ brua\ anei.

-Akâo kơ ih yăl dliê lăng, ho\ng hdră êlan mđ^ kyar brua\ lo\ hma doh, mâo klei la] nik snei “Bi dưn yua jih klei găl kơ lăn ala yan adiê, lehana\n klei jing hlăm yang [uôn, mguôp ho\ng brua\ hiu ]hưn ênguê lăn mnga êa siam”. Snăn ho\ng klei m^n anei pătdah Lăn Dap kngư drei, boh nik ti Daklak si klei găl mâo?

Phạm Văn Duy: Drei [uh hlăm du\m ]ar ti Lăn Dap Kngư mâo lu klei găl guôp, pai ma\ djăp mta klei găl mđ^ kyar brua\ lo\ hma doh, sitôhmô hdră êlan pla tiu, pla djam mtam boh kroh… Ho\ng lăn ala, yan adiê lehana\n êa jua tui si klei du\m ]ar hâo mdah jing mâo klei găk jăk êdi. Kno\ng ho\ng ai tiê tui si alu\ wa\l ]o\ng kpa\n đ^, phung duh mkra pral pai ma\ mtam klei găl, brua\ sang ]ư\ êa mâo hdră êlan ngă brua\, snăn hmei ăt ]ia\ng mơh mko\ mjing klei bi k[^n bi lar, lehana\n ta\ hdră mđ^ kyar brua\ lo\ hma doh kơ du\m ]ar kwar krah ktuê hang ks^ lehana\n  Lăn Dap Kngư ]ia\ng kơ digơ\ păn kjăp hdră srăng mđ^ kyar ho\ng klei kjăp.

-Mâo leh klei găl mse\ djuê ana\n ti Daklak lu mnuih dơ\ng ma\ brua\ ho\ng hdră êlan doh, mse\ si hlăm brua\ pla tiu, [ia\dah leh mâo ba w^t boh mnga, klei tu\ jing mâo ana\n amâo mâo bi knar ôh ho\ng ênoh bi liê, boh nik hlăm ala ]ar, snăn si klei lông dlăng anăn ara\ anei?

Phạm Văn Duy: Klei ]ia\ng lehana\n djăp ana\n jing lăn ala, jua, yan adiê mâo leh klei găl, [ia\dah ]ia\ng kơ djăp snăn ana\n jing mnuih duh mkra pla mjing brei thâo dưn yua kjăp hdră êlan pla mjing doh. Boh s^t drei dôk hluê ngă hdră êlan anei ka kjăp ôh, snăn năng leh yơh drei dơ\ng hriăm bi mưng ho\ng hdră ma\ brua\ anei. Sa klei mkăn, jih jang boh mnga mơ\ng hdră êlan pla mjing doh ka lu ôh, snăn brei drei mđ^ lar lu h^n.

-Drei dưi [uh sa hlăm du\m klei dleh dlan mđ^ kyar brua\ lo\ hma doh ara\ anei ana\n jing “{ia\ snăk mâo phung duh mkra duh bi liê hlăm klei hgu\m duh mkra pla mjing doh”. Kyuadah kno\ng phung ngă lo\ hma ngă brua\ snăn dleh dưi ngă, lehana\n amâo dưi djăp ôh klei thâo. Thu\n 2018, mâo leh sa klei bi k[^n hlăm kluôm ala mtru\t puhng duh mkra duh bi liê hlăm brua\ lo\ hma, [ia\dah truh kơ ara\ anei phung duh mkra duh bi liê kơ brua\ lo\ hma doh ka lu ôh. Tui si ih, ya mta klei gun kpăk ngă kơ phung duh mkra amâo mâo ]ia\ng duh ôh kơ brua\ lo\ hma doh?

Phạm Văn Duy: Drei mrâo mâo sa hdră mtru\n kơ brua\ lo\ hma doh, lehana\n ara\ anei hlăk dôk mkra mjing hdră ngă brua\ bi djo\ ho\ng klei bhiăn, mâo hra\ mơar ktrâo ata\t pioh ma\ brua\. Hdră êlan ara\ anei mâo klei êmưt dôk ngă brua\. Kyuana\n kâo m^n, tơdah leh mâo ênu\m hdră êlan, alu\ wa\l, phung duh mkra, mnuih [uôn sang bi dưn yua djo\ s^t nik srăng mâo klei tu\ dưn. {ia\dah si srăng ngă ]ia\ng dưi hâo hưn, mtô mblang kơ mnuih [uôn sang, kơ phung duh mkra thâo săng kơ klei dưi, klei găl brua\ mđ^ kyar lo\ hma doh, lehana\n truh kơ klei thâo săng ]ia\ng dưi duh bi liê kơ brua\ lo\ hma doh, ana\n yơh jing hdră êlan năng ngă k`ăm mđ^ kyar brua\ lo\ hma doh ho\ng klei kjăp. Lehana\n kâo m^n drei srăng ngă [rư\ [rư\, amâo mâo dưi ngă mjê] mrua\t hlo\ng jing ôh.

-}ia\ng mđ^ kyar brua\ lo\ hma doh tui si phu\n brua\ lo\ hma dôk mko\ mjing, mâo ênoh ]ua\n srăng mâo mơ\ng 3% - 5% ênha pla mjing srăng pla mjing doh hlăm thu\n 2025. }ia\ng dưi bi s^t ênoh ]ua\n ana\n Phu\n brua\ lo\ hma si hdră êlan mâo leh pioh mđ^ kyar brua\ lo\ hma doh?

Phạm Văn Duy: Phu\n brua\ lo\ hma ba mdah leh kơ knu\k kna hdră mtru\n NĐ 109 kơ brua\ lo\ hma doh, lehana\n hlăk dôk mkra djăp hdră êlan kơ klei mđ^ kyar brua\ lo\ hma doh, lehana\n hlăk dôk mko\ mjing djăp hdră êlan kơ brua\ lo\ hma doh truh kơ thu\n 2030. lehana\n hluê si hdră mtru\n 109, snăn phu\n brua\ mâo mko\ mjing, lehana\n prăp êmiêt mtru\n hra\ ktrâo ata\t hluê ngă hdră mtru\n 109. Anei jing brua\ hlăm wưng kơ ana\p drei srăng mđ^ kyar brua\ lo\ hma doh jăk h^n lehana\n anei mơh jing hdră êlan srqăng ngă mtam pioh mđ^ kyar brua\ lo\ hma doh ho\ng klei kjăp.

-}ia\ng dưi bi leh ênoh ]ua\n kơ klei mđ^ kyar brua\ lo\ hma doh mơ\ng hdră brua\ mâo bơ\k bâo truh kơ 10 êpul brua\ srăng ngă. Snăn hlei jing êpul brua\ srăng ngă brua\ anei, ]ia\ng dưi ngă brua\ ho\ng klei djo\, lehana\n kjăp, amâo duah ngă klah klap ôh?

Phạm Văn Duy: Boh s^t hlăm hdră êlan brua kia\ kriê mâo klei mbha gưl mơ\ng gưl dlông hlo\ng truh kơ alu\ wa\l, kyuana\n jih jang djăp êpul êya bi ngă brua\ sơăi. Dua le\, hlăm klei pla mjing doh snăn brua klam mơ\ng phung duh mkra brei mâo klei thâo bi mguôp jih jang brua\ mơ\ng phu\n hlo\ng kơ êdu\k truh ti anôk ]h^ mnia boh mnga ana\n yơh jing brua\ phu\n. Tơdah mâo klei ]h^ mnia jăk ba w^t klei tu\ dưn snăn brua\ anei yap duh mkra mpla mjing mâo klei tu\ dưn leh.

-La] jăk kơ ih lu!