VOV4.Êđê - Du\m thu\n kơ anei, êngao kơ brua\ dlăng kriê wiê ênăk jăk djăp mta ana mnơ\ng pla sui thu\n, lu go\ êsei ti ]ar Daklak hnê] lo\ pla mjing du\m mta mnơ\ng pla [ia\ hruê, ]ia\ng lo\ mâo thiăm mnơ\ng ]h^, hlăm năn mâo hbei tao. Mta ana mphu\n ba klei tu\  h’^t kơ brua\ duh mkra.

Ako\ yan hjan, Nông Văn Sáng ti alu\ Cao Thắng, să Êa Kao, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuột, ]ar Daklak uă druôm he\ 5 sào kphê leh khua mduôn ]ia\ng ba pla hbei tao. Ara\ anei đang hbei tao đ^ jing jăk. Nông Văn Sáng brei thâo: “ Kâo pla hbei tao ]ia\ng mđ^ kyar bruă duh mkra, kyua du\m mta ana pla mkăn sui hrui ma\, mâo lu klei hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă, bi hbei tao pla hlăm brô 3 mlan mâo hrui mă yơh, jing hla\m wưng bhiâo đuic\”.

Mâo klei thâo pla hbei tao lu thu\n, Nông Văn Hùng ăt ti alu\ Cao Thắng, să Êa Kao, brei thâo: ênoh ba c\h^ hbei tao hla\m du\m thu\n giăm anei h’^t kjăp. Thu\n anei, `u lo\ mưn yua 2ha lăn ti kdriêk }ư\ Jút, ]ar Daknông ]ia\ng ba pla hbei tao. Nông Văn Hùng brei thâo: “ Kâo [uh hbei tao pla w^t pla nao hlăm 1 anôk lăn jăk, hnơ\ng mâo hbei srăng amâo mâo h’^t ôh. Tơdah hbei tao pla ti anôk lăn mrâo, s’năn srăng ba w^t boh mnga đ^ h^n. Hla\m yan hjan, sơnăn klei êa krih jing amâo mâo klei bi m^n ôh, bi yan bhang, s’năn drei duah anôk lăn giăm ho\ng hnoh êa ]ia\ng mâo êa krih. Tơdah amâo mâo djăp êa, hbei srăng bru\ amâo dah khăng he\, ngă hma^ djo\ kơ hnơ\ng mâo boh hbei”.

Lê Thế Linh, Khua êpul hgu\m brua\ Mnuih [uôn sang ngă lo\ hma să Êa Kao brei thâo: Kâo [uh bruă pla hbei tao mâo ba w^t boh tu\ dưn h’^t kjăp kơ mnuih [uôn sang ngă lo\ hma, êpul hgu\m đru k]e\ leh kơ brua\ knu\k kna alu\ wa\l po\k adu\ bi hriăm hdră mnê] pla hbei tao, ăt mse\ mơh ]ua\l mkă kr^ng anôk lăn ba pla ia\ng mnuih [uôn sang h’^t ai tiê duh mkra pla mjing: “ Du\m go\ êsei hiu duah mâo djuê mjeh hbei tao ]ia\ng ba w^t pla, anei jing 1 hlăm du\m hdră bruă mrâo ti să. Êpul hgu\m mâo leh hdră k]ah  k]e\ đru kơ mnuih [uôn sang ngă lo\ hma pioh duah anôk lăn, amâo dah duah djuê mjeh ba hbei tao hlăm hdră mđ^ kyar bruă duh mkra go\ êsei ho\ng klei h’^t kjăp”.

      }ia\ng đru mnuih [uôn sang leh ana\n [^ng găp drei lo\ mâo klei thâo hlăm bruă pla hbei tao hla\m kdrêc\ anei hruê anei, Thạc sĩ Đinh Văn Phê - Knơ\ng kreh knhâo  hdră mnê] ngă bruă lo\ hma dliê kyâo Tây Nguyên srăng ktrâo la] kơ mnuih [uôn sang leh ana\n [^ng găp drei hdră ruah mjeh, kriê dlăng hbei tao.

      - Akâo kơ Thạc sĩ brei thâo hlăm ya mlan jăk êdi pioh pla hbei tao ti du\m ]ar Lăn Dap Kngư?

        . ThS Đinh Văn Phê: Hlăm du\m anôk mâo djăp êa krih, snăn dưi pla hbei tao hlăm jih thu\n, [ia\dah hmei mâo mơh klei ]ia\ng mta\ kơ diih, yan phu\n brua\ pla hbei tâo jăk jing hlăm yan hjan jing mơ\ng hruê 25/4 – 30/6, jing yan jăk h^n, bi ]ia\ng pla hlăm yan pui bhang jing mơ\ng hruê 25/11 – 25/1.

      - Ya mta mjeh hbei tao jăk pioh ba pla hla\m kr^ng Lăn Dap kngư, Ơ Thạc sĩ?

        . ThS Đinh Văn Phê: Du\m ]ar Lăn Dap Kngư guôp sơăi ho\ng mjeh hbei tao Nhật Bản, mse\ si mjeh benzima jăk snăk, hd^p mơ\ng 105 truh 120 hruê. Mboh mơ\ng 9 – 15 tôn/ha, yuôm bhăn h^n jing hbei [hơ\t, jăk snăk mkra mjing pioh [ơ\ng, lehana\n ]h^ kơ ala ta] êngao.

     - Snăn hlăm brua\ pla hbei tao c\iang bi mđing kơ ya hdră ma\ brua\, Ơ Thạc sĩ?

        . ThS Đinh Văn Phê: Pla hbei tâo snăn mbuôn lăn jing jăk, mbuôn pro\ng hlăm brô 80cm, mđ^ 30cm. Tui hluê mjeh drei mpra\p mơ\ng 38 êbâo truh 40 êbâo arua\t mjeh pioh pla hla\m sa ha, pla grăp arua\t mjeh bi kpleh hlăm brô 20cm.

     - Bi klei kơ hbâo pruê si srăng yua ho\ng hbei tao, Ơ Thạc sĩ?                         

       . ThS Đinh Văn Phê: Ho\ng hbei tao hbâo pruê jăk êdi jing hbâo bru\. Drei sun hbâo bru\ hla\m brô 10 tôn hlăm sa ha, amâodah hrô kơ hbâo bru\ ana\n drei pruê hbâo vi sinh hlăm brô 2 tôn, mb^t ho\ng 1 tôn hbâo lân leh ]uh; 400 kg NPK; 300kg kali lehana\n 400kg ]u\r/ha. Hbâo hoá học pruê ma\ dua blư\. Gưl sa hla\m brô 1 mlan leh pla ho\ng hnơ\ng 1/3 ênoh NPK mb^t ho\ng 1/3 kali hrah. Gưl dua mơ\ng leh pla dua mlan ho\ng jih jang hbâo adôk.

      - Ơ Thạc sĩ, ya ngă pla hbei tao c\ia\ng duah nanao lăn mrâo?

        . ThS Đinh Văn Phê: Ksiêm dlăng hlăm du\m anôk lăn mrâo snăn mâo hnơ\ng kali lu, đơ klei ana\n jing guôp ho\ng brua\ pla hbei tao, kyuana\n hlăm kr^ng lăn mrâo hbei tao pla đ^ jing jăk snăk. Amâo mâo jăk ôh pla hbei tao hlăm sa anôk lăn dăl mơ\ng 2 – 3 yan mtam, jăk êdi brei mâo yan bi kmlah pla ]ia\ng đru mkhư\ klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă. Tui si hmei m^n pla bi kmlah ho\ng êtak ]ia\ng đru mkhư\ kle hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă kơ yan êdei.

     -La] jăk kơ thạc sĩ!

                                                    H’Nê] – Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k.