VOV4. Êđê -Kphê jing sa hla\m du\m mta ana ba pla phu\n ba klei tu\ pro\ng kơ brua\ duh mkra mơ\ng c\ar Lâm Đồng lac\ hja\n leh ana\n ti kr^ng Dap Kngư lac\ kluôm. Sna\n [ia\dah, ara\ anei mâo lu đang kphê djo\ hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\, khua mduôn boh mnga [ia\ đuic\ leh ana\n amâo mâo lo\ tu\ ja\k ôh boh. C|ia\ng msir he\ klei anei, ti Lâm Đồng ara\ anei êngao kơ hdra\ koh druôm lo\ w^t ba pla mrâo, c\ar anei a\t mta\ mta\ mtrut mjhar mnuih [uôn sang ba yua sa hdra\ msir mka\n hla\m brua\ mkra mlih leh ana\n bi mđ^ hnơ\ng mâo boh mnga mơ\ng đang kphê leh khua mduôn mâo klei tu\ êdi, liê [ia\ đuic\ pra\k ka\k. Ana\n jing ba yua êa drao bi knar klei đ^ jing RIC 10WP. 

      Mơ\ng hruê mâo brua\ lo\ hma c\ar Lâm Đồng đru bi grep êdu\k k[iêng mjeh mrâo, bi hria\m hdra\ grep adhan leh ana\n kc\e\ ktrâo brei hdra\ ba yua êa drao nga\ bi knar klei đ^ jing RIC 10WP pioh mkra mlih bi hlua\ ja\k đang kphê leh khua mduôn amâo lo\ mâo boh mnga, hnơ\ng mâo boh kphê mơ\ng go\ sang Nguyễn Quang Hưng ti alu\ Tân Thuận, sa\ Tân Hội, kdriêk Đức Trọng, c\ar Lâm Đồng mâo leh bi mđ^ kla\ klơ\ng. ~u brei thâo: brua\ hluê nga\ klei mkra mlih lo\ bi hlua\ đang kphê leh khua mduôn mơ\ng go\ sang jing êlưih pưih leh ana\n liê [ia\ đuic\ mơh pra\k. Êlâo h^n yua êa drao nga\ bi knar klei đ^ jing RIC 10WP c\ia\ng kơ agha kphê dja\l c\a\t đ^, leh kơ ana\n kơh hluê nga\ klei grep êdu\k k[iêng ho\ng mjeh kphê TR4, kdrêc\ adôk jing kriê dla\ng mse\ ho\ng du\m đang kphê mka\n mơh. Kno\ng leh 2 thu\n hluê nga\, du\m ana kphê grep ti ana kphê khua mduôn êlâo ana\n đ^ jing ja\k leh ana\n bi mboh, ho\ng du\m klei ga\l djo\: boh pro\ng, ksa\ bi knar, atôk êpih, asa\r hluôm, [ia\ hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\ leh ana\n amâo mâo ôh klei k`^ hla, êluh boh. Hluê si klei t^ng yap mơ\ng  `u, hnơ\ng mâo boh kphê hla\m sa ha mơ\ng go\ sang `u đ^ leh gia\m 2 bliư\ mka\ ho\ng êlâo kơ ka hluê nga\ ôh klei mkra mlih grep mjeh mrâo: “ Hla\k kâo grep êdu\k k[iêng mjeh mrâo sna\n boh mnga mâo đ^ 2 bliư\ mka\ ho\ng mjeh khpê hđa\p. Brua\ hluê nga\ klei grep sna\n mưn yua mnuih nga\ brua\ a\t gơ\ êlưih mơh, pô hnêc\ mmông huâng hla\m yan hjan pioh ba grep, leh ana\n pô kha\t hre\ [rư\ du\m ana phu\n c\ia\ng ana grep `u đ^ jing.”

      A|t mse\ ho\ng Nguỹên Quang Hưng leh ana\n du\m go\ êsei mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma mka\n hla\m alu\ wa\l, aduôn Nguyễn Thị Kim Chi ti sa\ Tan Hội, kdriêk Đức Trọng c\ar Lâm Đồng kmla\n ai tiê ba yua êa drao nga\ bi knar klei đ^ jing RIC 10WP mơ\ng Knơ\ng brua\ Khoa Đăng pioh mkra mlih lo\ bi hlua\ đang kphê pô leh khua mduôn, amâo lo\ mâo boh mnga ôh hluê si klei mta\ mtru\t mjhar mơ\ng brua\ lo\ hma alu\ wa\l. Leh 2 thu\n ba yua êa drao anei, đang kphê leh khua mduôn mơ\ng `u hla\k ana\n jing leh mtah mda, đ^ jing ja\k ktang, bi mboh gra\p thu\n t^ng mdu\m mâo mơ\ng 4 – 5 tôn kphê asa\r / 1 ha, đ^ gia\m 2 bliư\ mka\ ho\ng êlâo. Aduôn Nguỹên Thị Kim Chi lac\: “ Êa drao RIC 10WP anei `u mâo klei tu\ jing nga\ kơ ana kphê lo\ hlua\ mtah mda leh ana\n bi mtru\n mđ^ agha. S^t leh bi adiê boh truh kơ mmông anei drei lo\ ba krih êa drao RIC c\ia\ng kơ đa\m êluh ôh boh mda. S^t ana kphê đ^ jing ja\k leh sna\n drei bi rông adhan, adhan anei lo\ dơ\ng pioh mboh kơ thu\n êdei. Yua êa drao RIC kơ du\m đang kphê mjeh mrâo ara\ anei sna\n boh kphê sra\ng pro\ng, gra\p ha mâo hrui pe\ truh 6 tôn kphê asa\r. Bi đang kphê kâo jing mjeh kphê hđa\p a\t mâo 4 tôn  kphê asa\r mơh ana\n gơ\ mâo klei tu\ leh yơh.”

      Hluê si Đào văn Toàn, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ rang mang mnơ\ng pla mjing c\ar Lâm Đồng, brua\ ba yua êa drao bi knar klei đ^ jing RIC 10WP pioh mkra mlih bi hlua\ đang kphê leh khua mduôn jing sa hdra\ dưi hluê nga\ ba klei tu\ brua\ duh mkra pro\ng.“ Klei tu\ brei [uh: ba yua êa drao RIC 10WP sna\n ana kphê `u bi kbia\ mnga mđra\m sa bliư\, mđ^ klei bi adiê boh, bi mkhư\ klei êluh boh hla\m yan hjan, kphê mtru\n agha lu leh ana\n dưi bi mkhư\ klei bru\ agha, k`^ hla. Ara\ anei êa drao RIC dưi ba yua hla\m hdra\ lo\ w^t ba pla kphê mơ\ng c\ar leh ana\n hmei a\t hla\k mtru\t mjhar mnuih [uôn sang ba yua.”

       C|ia\ng đru kơ mnuih [uôn sang leh ana\n [^ng ga\p drei thâo săng kla\ h^n kơ klei tu\ mơ\ng brua\ ba yua êa drao bi knar klei đ^ jing RIC 10WP kơ ana kphê, hmei sra\ng lo\ dơ\ng mâo klei bi blu\ hra\m hra\m ho\ng Nguyễn Văn Chương, Pô thơ\ng kơ brua\ kc\e\ ktrâo hdra\ mnêc\ nga\ brua\ lo\ hma: 

      - Si klei tu\ dưn mơ\ng brua\ ba yua êa drao bi knar klei đ^ jing RIC 10WP hlăm brua\ kru\ w^t war kphê leh khua, mâo leh du\m dhar brua\ djo\ tuôm ngă klei bi hmô hlăm war kphê mnuih [uôn sang mtam, snăn akâo kơ ih mblang bi nik h^n kơ klei tu\ dưn mơ\ng mta êa drao anei?

      -  Nguyễn Văn Chương: Ho\ng êa drao bi knar klei đ^ jing pia RIC 10WP yua kơ kphê snăn mâo du\m klei tu\ dưn snei: Tal êlâo, êjai ba yua mta êa drao anei agha srăng kbia\ lu. Đru kơ lăn êun, lehana\n bi mlih klei jing mơ\ng hbâo pruê, mjing kơ mnơ\ng pla hrip ma\ pral, lehana\n lu h^n hnơ\ng tu\ jăk. Lehana\n, mjing kơ mnơ\ng pla mâo vi sinh tu\ dưn, dưi kdơ\ng ho\ng jih vi sinh jhat, boh nik kman [ơ\ng agha hlăm lăn srăng hro\, mơ\ng ana\n agha srăng đ^ jing amâo mâo mdei.

       Ti Lâm Đồng ba yua êa drao RIC 10WP lu, lehana\n yua kơ war kphê pô hlăm dua yan bhang lehana\n hjan. Hlăm yan hjan đru kơ ana kphê ]uh blang mnga pral h^n, lo\ kru\ w^t ai kơ ana kphê leh sa wưng ktro\ leh hrui pe\ boh, đru mkhư\ mmao ju\, eh kan gam hlăm kmru\ boh kphê… snăn jing tu\ dưn êdi kơ mnuih pla mjing, ana kphê mda nanao, hla kpal, ana mtah lehana\n knăt mda, hla mda pluh nanao.

      - }ia\ng đru kơ mnuih pla mjing thâo ba yua RIC 10WP ho\ng ana kphê mâo klei tu\ jing h^n, si klei ih lo\ dơ\ng mta\? Boh nik wưng ba yua jăk h^n ho\ng klei đ^ jing mơ\ng ana kphê?

        -  Nguyễn văn Chương: Hlăm yan bhang anei, leh mnuih pla mjing pe\ leh ênu\m boh kphê, snăn hlo\ng ba yua mtam yơh êa drao anei mơ\ng Knơ\ng brua\ Khoa Đăng, mrô 9, Êlan Hoàng Diệu, [uôn pro\ng Đà Lạt, ]ar Lâm Đồng. Leh mnuih pla mjing yua êa drao anei ho\ng hnơ\ng krih jing 30g amâodah 25g tui hluê ho\ng klei jing ana, lehana\n đăm hu^ ôh kơ klei pluh mnga amâo mâo sa hnơ\ng. Êjai diih [uh hlăm adhan kphê k[u\t mnga kbu\m leh, lehana\n bi knar sơăi, dlăng hla ]ia\ng dliu, lăn thu mơh snăn krih êa gưl tal êlâo snăn mnga srăng blang pruh hlăm sa blư\ mtam. Klei blang mnga pruh hlăm sa blư\ srăng hmăi pro\ng kơ boh mnga, lehana\n hnơ\ng jăk kphê. Kyuadah mơ\ng klei bi mnga pruh hlăm sa blư\ s^t srăng ksa\ mđrăm mơh, snăn mnuih pla mjing hrui pe\ ênưih mơh.

       Ho\ng êa drao RIC 10WP snăn mâo dua mta pioh kơ kphê jing mta pioh krih hlăm yan không, lehana\n hlăm yan hjan. Mta krih hlăm yan hjan snăn drei krih hlăm ako\ yan hjan, bi mta kơ yan bhang snăn krih leh hrui pe\ ênu\m boh mnga, jing ako\ yan không, s^t nik srăng ba w^t klei tu\ dưn h^n./.

                                                       H’Nga; Y-Khem pô ]ih ho\ng răk.