Kdriêk kr^ng taih kbưi Dak Glong, c\ar Dak Nông jing kr^ng la\n kngư, thu krô, amâo djo\ guôp ho\ng brua\ pla mjing du\m mta ana tu\ yuôm ôh. Kyua ana\n, lu mnuih [uôn sang ti alu\ wa\l anei ruah brua\ pla kyâo dliê leh ana\n rông mnơ\ng nga\ hdra\ êlan mđ^ kyar brua\ duh mkra go\ sang. Boh nik jing brua\ rông êmô, lu go\ sang ktưn đ^ kơ mdro\ng. êdah êdi mse\ si go\ sang Phan Thanh Tuấn dôk ti sa\ Quảng Khê, rông truh 30 drei êmô ana mđai leh ana\n êmô rông bi êmo\ng  gra\p thu\n mâo ba w^t du\m êtuh êkla\k pra\k. Thanh Tuấn brei thâo:“ Mse\ si war êning ara\ anei kâo nga\ mkra h’^t kja\p leh leh ana\n mâo mnơ\ng pa\ng gang guôm hla\m yan adiê ê’a\t. Mnơ\ng [ơ\ng kơ êmô sna\n hla\m du\m thu\n êlâo go\ sang rông c\o\ng duah ma\ pô mnơ\ng [ơ\ng ana\n gơ\ ka\n duah duh bi liê pro\ng lei, [ia\ ara\ anei po\k mlar brua\ rông pro\ng ana\n ba pla rơ\k êman c\ia\ng mâo dja\p mnơ\ng [ơ\ng kơ êmô.”

      A|t kyua mơ\ng rông êmô jing đ^ kyar, Đỗ Va\n Trường dôk ti sa\ Quảng Sơn ya\l dliê: brua\ rông êmô a\t c\ia\ng bi hria\m mơ\ng phung knua\ druh brua\ mdrao mnơ\ng rông, mơ\ng hdruôm hra\ m’ar leh ana\n hla\m du\m bliư\ nao hria\m adu\ bi mtru\t mjhar nga\ lo\ hma bi hria\m brua\ nga\ lo\ hma, rông mnơ\ng mơh: “ Kâo rông êmô ara\ anei mâo leh 20 drei , a\sna\n wa\t brua\ mdrao mgu\n kâo pô c\o\ng mdrao ma\ , sitôhmô [uh ti drei êmô rua,\ sna\n pô nao ma\ êa drao ba bi ktlah he\ êmô rua\ ana\n leh ana\n mdrao mtam. Go\ sang c\o\ng rông ma\ pô yơh leh ana\n [rư\ [rư\ gơ\ đ^ lar, jing pô duah mđing hria\m, êmuh hria\m , tơ amâo mâo duah mđing hria\m ôh s^t amâo dưi thâo nga\ brua\ ôh.”

      Bi Tạ Đạt dôk ti sa\ Quảng Khê, bi kah klei thâo rông êmô c\ia\ng mâo ba w^t klei tu\ brua\ duh mkra snei: “ Yan ê’a\t kâo c\uh djah ara\ng ua\ kyâo bi gơ\ mđao. Êmô w^t phưi [ơ\ng sna\n kâo lo\ dơ\ng brei [ơ\ng rơ\k, amlơ\k, leh ana\n hra. Mb^t ana\n, bi kriê mka\p mnơ\ng [ơ\ng hla\m yan ê’a\t,  yan bhang. Leh ana\n gra\p hruê ka\m bi krih êa drao mdjiê kman hla\m war rông.”

      Ho\ng K’Sơ\, Khua [uôn B’Dâng, sa\ Quảng Khê sna\n êpul êmô gia\m 20 drei amâo djo\ kno\ng ba w^t pra\k ka\k hla\m gra\p thu\n đuic\ ôh, [ia\ lo\ đru kơ go\ sang `u mâo hbâo dưm kơ kphê mâo boh mnga đ^. Knhal jih thu\n dih, `u lo\ blei sa drei êmô knô mjeh Brahman c\ia\ng mkra mđ^ mjeh êmô bi mâo klei tu\ pro\ng h^n. K’Sơ\ brei thâo:“Pô amâo ba yua ôh hbâo bru\ mơ\ng eh êmô sna\n mgi dih hnơ\ng boh mnga kphê sra\ng hro\ tru\n, ara\ anei yua mkrah wah hbâo bru\ eh mnơ\ng rông, mkrah wah hbâo hóa học jing hnơ\ng boh mnga kno\ng kơ đ^ yơh. Ana\n go\ sang bi rông ja\k êmô leh ana\n mlih ma\ êmô mjeh Zêbu c\ia\ng êdei anei mđ^ kyar bi ja\k mjeh êmô pô. Klei tu\ anei jing pô mâo pra\k ka\k hrui w^t mơ\ng êmô êjai leh ana\n dưi bi mhro\ pra\k blei hbâo pruê kơ kphê êjai.”

      Dưi bi kla\ he\, brua\ rông êmô jing hdra\ êlan nao djo\ c\ia\ng mđ^ kyar brua\ duh mkra ti du\m kr^ng dleh dlan, Kyua ana\n, hla\m wưng êgao, c\ar Dak Nông mâo leh lu hdra\ đru du\m êtuh drei êmô ana mđai kơ du\m go\ êsei [un knap, mb^t ana\n bi mlar gru hmô mkra mđ^ êpul êmô ti alu\ wa\l ho\ng mjeh êmô Brahmat c\ia\ng brua\ rông êmô `u mâo klei tu\ pro\ng h^n.

 -Kơ war êning:

    War rông êmô mkra bi mnga] ta], doh siam, êđăp jăk. War mdơ\ng ana\p pha\ dhu\ng, amâodah ana\p ngo\ dhu\ng, boh pro\ng 4m2/drei. Tur war mkra bi kjăp, amâo mâo klia\ êbhơr ôh, mâo hnơ\ng kl^ng mơ\ng 2-3% pha\ êlan mđue# êa. Mkra he\ kniêm ]iêm êmô [ơ\ng rơ\k lehana\n kniêm mnăm êa. Lehana\n lo\ mkra anôk mđam eh êmô, amâodah ngă [a\ng biogas, lehana\n pla thiăm ana kyâo mtah ju\m wa\r êmô đru gang hlơr kơ êmô hlăm yăn bhang, lehana\n gang ang^n hlăm yăn êa\t.

 -Kơ klei bi mdoh, lehana\n dlăng kriê klei suaih pral:

     Hluê ngă hdră răng mgang klei rua\ jing jăk h^n ho\ng mdrao klei rua\, war êning, kniêm rơ\k, kniêm êa, wa\l riêng gah, lehana\n asei mlei êmô brei mâo nanao klei doh. War rông êmô ngă nanao klei bi mdoh grăp hruê, lehana\n ngă klei mdjiê kman hlăm grăp hruê kăm, tui si anôk brua\ mdrao mgu\n mnơ\ng rông mta\ mtăn, jah waih jê` jê` [ur rơ\k ju\m war êmô, hwai mdoh êlan êa khăt, du` hwai jih djah djâo. Ba yua ]u\r amâodah êa ]ur, yua êa iodin, ]ia\ng bi mdoh war êning.

      Ngă klei tlo\ mgang djăp mta vaccin răng mgang klei rua\ kơ êmô 2 blư\ hlăm thu\n, boh nik răng kơ du\m mta klei rua\ kman bi êko\ êrah, klei rua\ kpla] [a\ng êgei êluô] k]uôp…Tơdah dưi thâo mâo diih tlo\ mgang sa thu\n 2 blư\ kơ du\m klei rua\ kbia\ hriê mơ\ng juôm ke\, lehana\n kmuôt tlan… ]ia\ng kơ êmô suaih pral lehana\n đ^ pro\ng pral.

     -Klei kơ mnơ\ng [ơ\ng:

    Mnơ\ng [ơ\ng kơ êmô mâo mnơ\ng [ơ\ng mtah, mse\ si rơ\k, djăp mta djah mơ\ng mnơ\ng pla mjing, tôk ktơr, gu ktơr, djah kbâo, êa kbâo, djah êtak, tôk boh kroh…mnơ\ng [ơ\ng kpu\ng mâo amlơ\k hbei mtei… êjai hla\m klei rông êmô lo\ ]iêm thiăm hra, ]ia\ng kơ êmô mâo klei suaih pral. Diih ruah anôk lăn huông pla rơ\k kơ na\n, mâo du\m mta djuê rơ\k mbô, rơ\k mdjuê mrâo, rơ\k hla plăng… ]ia\ng djăl mâo mnơ\ng kơ êmô [ơ\ng…lehana\n bi lu\k ure mb^t mđam he\.

     Hluê si Nguyễn Đăng Ký, knua\ druh brua\ mdrao mgu\n kdriêk Dak Glong la] êmô amâo mâo đei dưi tu\ ôh ho\ng klei êa\t, kyua ana\n brei diih mđing dlăng kriê êmô bi jăk hlăm yăn không, yăn êa\t, êjai mnơ\ng [ơ\ng ]o\ng mâo jing hin leh:“Êlâo h^n war êning bi kr^p, mâo [aih guôp, tơdah dưi bi mâo mnơ\ng kơ êmô sun pioh mđao. Tơdah mlam adiê êa\t snăn bi ku] pui kơ êmô mdang. Tal dua, bi mâo djăp mnơ\ng [ơ\ng kơ êmô hlăm yăn bhang, diih lo\ mkra mjing, lehana\n kia\ kriê bi mâo djăp mta mnơ\ng [ơ\ng kơ êmô, ]ia\ng rơ\ng kơ êmô mâo klei suaih pral, mđ^ ai dưi kdơ\ng ho\ng êa\t”.