VOV4. Êđê - Hluê si du\m klei duah ksiêm mđing, ara\ anei hnơ\ng tu\ ba yua hbâo pruê ti ala c\ar drei [ia\ sna\k, ho\ng đạm mơ\ng 30 – 45%, lân mơ\ng 40 – 45% leh ana\n Kali mơ\ng 40 – 50%. Ba yua hbâo pruê amâo mâo klei tu\ nga\ bi mđ^ pra\k bi liê kơ brua\ knua\, bi mhro\ klei tu\ leh ana\n nga\ bi mđ^ klei hu\i nga\ c\ho\ djhan kơ la\n êa wa\l hd^p mda.

      C|ia\ng msir du\m klei ka djo\ anei, ara\ anei, lu knơ\ng brua\ mkra mjing hbâo pruê ba yua leh hdra\ kdra\p nga\ brua\ mrâo mrang c\ia\ng mkra mjing du\m mta hbâo bi luk, hbâo hliê, leh ana\n hbâo thơ\ng yua c\ia\ng bi mđ^ klei tu\ s^t ba yua. Pô c\ih klei mrâo kơ kdrêc\ anei mâo leh klei bi blu\ hra\ ho\ng Tiến sĩ Nguyễn Đăng Nghĩa, Khua Anôk brua\ ksiêm dla\ng la\n ala, hbâo pruê leh ana\n La\n êa wa\l hd^p mda t^ng nah Dhu\ng kơ mta klei anei:

       - Ơ Tiến sĩ nguyễn Đăng Nghĩa, dưi mơ\ ih mblang brei si hdră jăk h^n ba yua hbâo pruê c\ia\ng kơ mâo klei tu\ h^n?

- Hdră ara\ anei ]ia\ng mđ^ klei tu\ dưn ba yua hbâo pruê, tal êlâo h^n jing ba yua hbâo bi lu\k thâo dah NPK, thâodah hbâo bi asa\r [ia\dah mâo ênu\m jih 3 mta đa – trung – vi lượng, amâodah ho\ng hdră ma\ brua\ ara\ anei ara\ng thâo mkra mjing leh hbâo mâo wa\t mta khoáng, mta vô cơ, hlăm năn mâo mb^t hbâo bru\, hbâo vi sinh. Kyuana\n, tui hluê ho\ng hdră ma\ brua\ ênuk ara\ anei, ]ia\ng kơ drei thâo kral ti hbâo jing yua tu\ dưn, lehana\n djo\ ho\ng klei mnơ\ng pla ]ia\ng mơh hlăm dăl wưng mnơ\ng pla đ^ jing. Tal dua, jing hbâo pruê brei bi djo\ guôp mdê bi mta lăn lehana\n djo\ guôp ho\ng kr^ng wa\l yăn adiê, lehana\n tui hluê ho\ng sa hdră pruê hbâo. Êngao ana\n, brua\ mkra mjing hbâo pruê ara\ anei ara\ng mkra mjing lu hbâo chế phẩm sinh học, k`ăm ]ia\ng mđ^ h^n klei tu\ dưn ba yua hbâo pruê.

       - Ara\ anei hlăm anôk mnia mblei mâo lu mta hbâo pruê  mkra mjing thơ\ng pioh pruê kơ mdê mta mnơ\ng pla lehana\n hluê ho\ng yan. Snăn si klei tu\ dưn mơ\ng du\m mta hbâo pruê anăn?

- Hbâo pruê thơ\ng pioh yua kơ ana kphê, ana ksu, kơ mdiê, s^t yơh trua\n pioh kơ mdê bi mnơ\ng pla ana\n, [ia\dah ăt tui hluê ho\ng wưng pruê mơh, hlăm grăp wưng pruê mâo klei bi mlih hnơ\ng tu\ jăk bi djo\ guôp, wưng anei mnơ\ng pla ]ia\ng lu h^n do\ anei snăn mđ^ lu h^n, ya do\ ]ia\ng ma\ [ia\ h^n pruê ma\ kno\ng [ia\ mơh, jing bi mka\ t^ng hluê djo\ ho\ng hnơ\ng mnơ\ng pla ]ia\ng. Hbâo thơ\ng tui si mta lăn, lăn bring mdê, lăn êa mbo\ mdê, lăn ]uah êga, lăn lu\ tliêt mdê. Leh ana\n le\ ăt bi mka t^ng hluê ho\ng yăn, yăn puih mnga mdê, yăn bhang hjan ăt ]ia\ng bi djo\ guôp ho\ng yăn adiê. Tô hmô hlăm kwar Dưr anôk kreh mâo lu dhul k’ua\ snăn mâo mơh mta hbâo mdrơ\ng ho\ng klei dhul k’ua\ êko\ êa\t, lehana\n hbâo dưi tu\ ho\ng klei k[ah êa, klei thu krô.

      - Ơ Tiến sĩ, si ih [uh hbâo pruê đầu trâu đạm vàng mơ\ng Knơ\ng brua\ Hbâo pruê Bình Điền?

- Ara\ anei mâo Knơ\ng brua\ hbâo pruê Bình Điền mkra mjing leh chế phẩm Agrotain, mta hbâo anei dưi luôm hlăm lam mta đạm srăng gang mkhư\ klei bi mlih mơ\ng phu\n NH4 jing Nh3 jing NH2 leh kơ năn hlo\ng hu\l đue# jih, kyuana\n knơ\ng brua\ hbâo pruê Bình Điền mkra mjing leh đạm bi asa\r k`^ 46 A+, êjai pruê dưi mkiêt mkriêm mơ\ng 35 – 40%, mse\ snăn srăng bi hro\ klei lu] liê, mđ^ pral kơ mnơ\ng pla đ^ jing, lehana\n bi hro\ mơh klei hu\l đue#, jing hro\ mơh hnơ\ng ba klei jhat kơ wa\l hd^p mda, mkhư\ klei bi mlih yăn adiê kbia\ hriê mơ\ng brua\ lo\ hma pla mjing. Tal dua le\, bi hro\ klei hroh đue# hlăm lăn, si tô hmô bi hro\ mơh klei ]ho\ djhan kơ êa. Snăn chế phẩm Argotain mâo hla\m đạm asa\r k`^ amâo mâo djo\ kno\ng đru mkiêt mkriêm prăk kăk kơ mnuih pla mjing, [ia\dah lo\ ba w^t klei tu\ dưn pro\ng tơdah pruê hbâo anei, [ia\dah `u lo\ đru bi hro\ klei bi mlih yan adiê, klei ]ho\ djhan kơ êa jua. Snăn anei jing hdră jăk h^n, lehana\n hmei ]ang hmăng ]ia\ng kơ jih jang knơ\ng brua\ hbâo pruê bi ksiêm duah mkra mjing hbâo mse\ snei, [aih ba klei tu\ dưn kơ mnuih pla mjing, lehana\n jăk mơh ho\ng wa\l hd^p mda.

       Mse\ si Tiến sĩ Nguyễn Đăng Nghĩa mrâo blu\ hra\m, brua\ bi lu\k hbâo pruê hliê puoh ba yua mse\ si lu mnuih [uôn sang  pla mdiê mâo klei ja\k djo\ jing pra\k bi liê kơ hbâo pruê sra\ng [ia\ h^n. Sna\n [ia\dah `u mâo klei amâo mâo djo\, jing bi lu\k amâo mâo bi knar leh ana\n ênoh du\m mta hbâo hu\i amâo mâo djo\ guôp. Kyua êngao kơ du\m mta đa lượng sna\n du\m mta trung, vi lượng a\t c\ia\ng mơh kơ mnơ\ng pla mjing, c\ia\ng mka\p dưm ho\ng hnơ\ng [ia\ đuic\ ana\n brua\ bi lu\k mb^t jing amâo mâo êlưih ôh leh ana\n kno\ng dưi hluê nga\ ho\ng du\m mnuih mâo leh klei thâo sui thu\n leh ana\n kngan mbrua\ mơh.

     Du\m knơ\ng brua\ hbâo pruê a\t ba c\h^ leh mơh hla\m sang c\ơ mnia du\m mta hbâo pruê thơ\ng yua kơ mdê bi mta ana pla sna\n gơ\ dưi msir leh mơh mâo [ia\ kơ brua\ anei. Êdah êdi hla\m ana\n c\ia\ng lac\ kơ hbâo Đầu trâu TE + Agrotain Lúa 1 leh ana\n Lúa 2 ba klei tu\ pro\ng leh ana\n mâo lu mnuih [uôn sang đa\o knang ba yua. Lu mnuih [uôn sang êlâo adih yua hbâo hliê a\t mlih ba yua hbâo thơ\ng ba yua  kyua mâo klei tu\ đ^ h^n. Ho\ng hbâo đạm, luc\ liê lu êdi jing hluê êlan hu\l kbia\ êwa, hdra\ ja\k êdi c\ia\ng bi mhro\ klei luc\ liê hbâo anei jing pruê dưm [ia\ hla\m lu bliư\ leh ana\n dơr êlam hla\m la\n. {ia\ hdra\ mâo klei amâo mâo ja\k jing liê lu mmông leh ana\n ai tiê nga\ brua\. Ho\ng hbâo đạm leh ana\n hu\l đue# êwa sna\n hbâo lân le\  tuôm ho\ng klei dôk sna\n, kyua mơ\ng du\m mnơ\ng rua\ msei, ksuêh hla\m la\n nga\ truh klei mnơ\ng pla mjing amâo mâo dưi hrip ma\ ôh. Thâo kla\ kơ klei mse\ si anei, ana\n Knơ\ng brua\ hbâo pruê Bình Điền mkra mjing leh hbâo đạm asa\r k`^ 46A+ mâo ba yua mta agrotain leh ana\n hbâo lân 46P+ mâo mta avail pioh luôm asa\r hbâo pruê k`a\m bi mkhư\ klei luc\ liê. Anei jing 2 mta hbâo pruê mâo klei tu\ yua pro\ng đ^ mơ\ng 75 – 80%.

                                                            BTV: H’Nga, Y-Khem.