VOV4.Êđê- Mơ̆ng mlan 10/1990, hlăm klei bi kƀĭn “Bi mguôp hdră mdrao mơ̆ng nai êa drao kahan hŏng ƀuôn sang” kluôm ala tal sa, Phŭn bruă mdrao mgŭn leh anăn Phŭn bruă lĭng kahan bi tŭ ư ba bruă nai êa drao kahan jing hdră mâo anăn “Mta bruă mdrao mgŭn mrô 12 - bruă êa drao kahan mkŏ mjing bruă kơ jih jang mnuih ƀuôn sang răng mgang ala čar leh anăn răng kriê klei suaih pral yang ƀuôn. Găn leh 30 thŭn êgao, mta bruă anei mkŏ mjing leh anôk bruă phŭn, sang êa drao kahan ti lu krĭng plao ksĭ leh anăn čih yap lu klei tŭ dưn jăk hlăm bruă kriê dlăng klei suaih pral kơ mnuih ƀuôn sang leh anăn lĭng kahan hlăm dŭm plao ksĭ.

Aduôn Nhan Thị Lùng, sa čô mnuih dôk ti să plao ksĭ Long Vĩnh, kdriêk Duyên Hải, čar Trà Vinh, yăl dliê kơ ai tiê ñu hŏng phung knuă druh sang êa drao kahan hlăm kđông răng mgang knông lăn Long Vĩnh msĕ snei:

“Kâo ruă hlăm akŭt klang kreh êgah êmăn, snăn truh hŏng kđông kahan răng mgang knông lăn. Lu blư̆ êbat amâo mâo dưi snăn nai êa drao kahan truh hlăm sang tlŏ êa drao. Nai êa drao kahan brei êa drao mnăm, snăn mâo êa drao mnăm jih ruă, êbat hiu jăk, dưi kgŭ mă bruă knuă hlăm sang: Mâo kđông kahan đru phung ƀuôn sang jăk êdi”.

Anăn jing klei yăl dliê tui si ai tiê mơ̆ng aduôn Lùng, lehanăn jih jang phung ƀuôn sang hlăm să plao ksĭ msĕ mơh. Sang êa drao kahan, lehanăn mâo phung nai aê mdrao kahan kă grat mtah jing leh anôk phung ƀuôn sang jưh knang êjai găn hlăm klei dju djuăm duam ruă. Dăl hlăm lu thŭn leh êgao, nai êa drao kahan tinei amâo mâo djŏ dlăng kriê kơ klei suaih pral lĭng kahan đuič ôh, ƀiădah lŏ đru mdrao mgŭn, dlăng kriê klei suaih pral phung ƀuôn sang hlăm plao ksĭ. Thiếu tá Lê Văn Sơn, Khua sang êa drao kahan kdông Long Vĩnh, jing mnuih siă suôr truh 24 thŭn hŏng anei hlăm bruă nai êa drao hlăm alŭ wăl anei lač:

“Anei jing să plao ksĭ dôk hlăm anôk taih kbưi, snăn leh kâo truh kơ anei mă bruă, snăn ƀuh phung ƀuôn sang dleh dlan hlăm klei mdrao mgŭn, čiăng mkă dlăng bi nao kbưi. Snăn asei mlei kâo mtam ăt gĭr mjuăt hriăm čiăng nao mkă dlăng mdrao mgŭn brei kơ phung ƀuôn sang”.

Amâo mâo djŏ knŏng ti să plao ksĭ Long Vĩnh, kdriêk Duyên Hải, čar Trà Vinh ƀiădah hlăm 30 thŭn êgao, klei bi hmô mơ̆ng sang êa drao anei, lehanăn anôk bruă mdrao mgŭn lĭng kahan mâo mkŏ mjing leh lu klei tŭ dưn jăk hlăm alŭ wăl ktuê hang ksĭ, msĕ si plao ksĭ Bạch Long Vĩ, ti ƀuôn prŏng Hải Phòng, plao ksĭ Cồn Cỏ, čar Quảng Trị, plao ksĭ Lý Sơn, čar Quảng Ngãi, plao ksĭ Phú Quý, čar Bình Thuận... boh nik ti kdriêk plao ksĭ Trường Sa, čar Khánh Hoà. Jih jang dŭm alŭ wăl anăn jing anôk kbưi hŏng lăn hang sơăi, phung ƀuôn sang hlăm plao ksĭ ăt jêñ kreh tuôm hŏng klei ruă duam, lehanăn kkiêng anak... Phung trah mă kan hlăm plao ksĭ êjai hiu trah mă kan tuôm hĕ hŏng klei amâo mâo jăk, amâo mâo suaih pral, thâodah mâo klei truh êjai mă bruă hlăm êa ksĭ. Kyuanăn yơh sang êa drao, lehanăn anôk bruă mdrao mgŭn bi mguôp hŏng nai êa drao kahan jing leh anôk phung ƀuôn sang hơĭt ai tiê hŏng bruă hlăm êa ksĭ, kiă êa ksĭ, kiă plao ksĭ lăn čar pô. Sầm Văn Lương, sa čô mnuih hdĭp hlăm kdriêk plao ksĭ trường Sa, čar Khánh Hoà lač:

“Jing mnuih hdĭp hlăm plao ksĭ snăn êjai găn klei ruă duam. Snăn nao băng kơ sang êa drao kahan mkă dlăng mdrao mgŭn. Mơ̆ng anăn hơĭt mơh hdĭp hlăm plao ksĭ anei”.

Klei bi hmô bruă bi mguôp nai êa drao kahan hŏng ƀuôn sang hlăm plao ksĭ amâo mâo djŏ knŏng mâo đru phung ƀuôn sang hlăm dŭm boh să plao ksĭ, kdriêk plao ksĭ ƀiădah lŏ jing klei yuôm bhăn mơ̆ng bruă phung nai êa drao kahan ngă. Nai prŏng, nai prĭn Aê mdrao Phạm Mạnh Hùng, k’iăng khua phŭn bruă mdrao mgŭn, jing k’iăng khua kiă kriê bruă hâo hưn gưl dlông êlâo dih lač, klei bi mguôp anei jing yuôm bhăn snăk kơ bruă mdrao mgŭn lehanăn bruă răng mgang lăn čar. Kyuadah tui si ñu, bruă nai êa drao kahan ară anei amâo mâo djŏ knŏng mdrao mgŭn kơ lĭng kahan đuič ôh, tơdah snăn hlŏng luič jih bruă mă kơ phung nai êa drao kahan. Snăn amâo mâo dưi tlaih ôh bruă kơ phung nai êa drao kahan jing ti anôk dôk, ti anôk găn truh hŏng phung ƀuôn sang duh mĭn mđing uêñ mdrao mgŭn kơ phung ƀuôn sang tinăn, kñăm mđĭ hĭn klei thâo pô ngă bruă, lehanăn mprăp mơh ai tiê kơ klei bi blah.

Mă klei bi hmô mơ̆ng bruă nai êa drao kahan bi mguôp hŏng phung ƀuôn sang, snăn sang êa drao kahan mâo leh klei đĭ kyar jăk, jih jang phung nai êa drao kahan bi kjăp hĭn klei thâo hlăm bruă pô, lŏ mprăp djăp kdrăp mă bruă sang sang êa drao ti plao ksĭ hŏng klei mđĭ mlih nanao. Sang êa drao kahan mă bruă hŏng klei tŭ jing leh, dưi mdrao mgŭn wăt klei ruă kjham, msĕ si klei ruă êbuh, bliah prôč êbeh, thâodah mâo klei phung trah mă kan mâo klei truh êjai mă bruă, snăn dưi mdrao mgŭn hŏng klei jăk sơăi gưl tal êlâo, čiăng kơ mnuih ruă dưi lŏ krơ̆ng lehanăn tui duah êlan ba wĭt kơ lăn hang mdrao mgŭn bi jăk, đru bi hrŏ klei truh amâo mâo jăk kơ mnuih ruă. Hlăm dŭm thŭn giăm anei, phung nai êa drao kahan hlăm plao ksĭ Trường Sa lŏ dưi mprăp wăt êdeh phiơr Dăkwăk, ba yua Telemedicine pioh mkŏ hlăm klei bi mkă dlăng, mdrao mgŭn mơ̆ng kbưi hŏng phung aê mdrao, phung kreh knhâo bruă mdrao mgŭn ti lăn hang. Thiếu tướng, k’iăng nai prŏng, nai prĭn, aê mdrao Nguyễn Hồng Sơn, khua kiă kriê sang êa drao kahan 175, pô siă suôr hŏng sang êa drao Trường Sa mơ̆ng hrue mphŭn mkŏ mjing truh kơ ară anei lač:

“Drei mâo leh sa êpul ngă bruă mprăp hlăm klei bi blah êjai, lehanăn jih ai tiê ngă bruă mdrao mgŭn hlăm plao ksĭ mơh. Tal dua lĕ, drei mâo leh sa anôk mdrao mgŭn ênuk mrâo mơ̆ng ti sang êa drao Trường Sa, dưi pioh yua kjăp wăt hlăm klei bi blah, dŏng mdrao mnuih ruă êka hŏng klei jăk. Amâodah lač snei hŏng klei dưi mâo msĕ si ară anei drei dưi mâo leh mmông myun čiăng dŏng mdrao mnuih ruă”.

Plao ksĭ taih kbưi, ƀiădah dlăng msĕ si jĕ giăm, kyua mâo bi mguôp leh mơ̆ng ai tiê lĭng kahan lehanăn phung ƀuôn sang. Phung lĭng kahan hơô dua mta ao,  srăng lŏ dơ̆ng dưn yua jih bruă klam pô, duh mĭn kơ bruă lĭng kahan êjai, lehanăn đru phung ƀuôn sang êjai hlăm bruă dlăng kriê klei suaih pral, čiăng kơ phung ƀuôn sang mđrăm mbĭt hŏng lĭng kahan kiă kriê êa ksĭ, plao ksĭ, lăn ala êa djuh pô./.

Pô mblang: Y-Khem Niê