VOV4.Êđê - Ti ana\p klei bi mlih yan adiê, klei không k[ah êa ktang, anôk brua\ mtru\t mjhar brua\ lo\ hma ala ]ar mâo leh klei hgu\m ho\ng du\m alu\ wa\l ti LănDap Kngư đru leh kơ mnuih [uôn sang prăk lông mkra kdrăp krieh êa kơ tiêu ho\ng klei mkiêt mkriêm. Hdră anei phu\n tal êlâo dơ\ng mâo klei ]ang hmăng jăk:

Go\ êsei Nguyễn Xuân Túc, ti alu\ 2, să {a\ng Drê`, kdriêk Krông Ana, ]ar Daklak mâo 1 êbâo 300 gơ\ng tiêu hlăk mboh. Yan leh êgao, kyua hma^ mơ\ng klei adiê không k[ah êa leh ana\n klei hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă,ânăn hnơ\ng mâo [ia\, kno\ng mâo hlăm brô 5 ton tiêu asa\r. Nguyễn Xuân Túc brei thâo, ako\ thu\n anei Anôk bruă mtru\t mjhar mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ]ar Daklak bi hgu\m ho\ng Anôk bruă Kreh knhâo hdră mnê] kdrăp ngă bruă Lo\ hma, Dliê kmrơ\ng Tây Nguyên đru go\ êsei mko\ dưm kdrăp krih êa rô] thư\ thư\ kơ đang tiêu. Truh kơ ara\ anei, đang tiêu đ^ jing jăk, ênoh đuôm boh đ^ h^n. Hluê si t^ng hnơ\ng mâo srăng đ^ h^n mkă ho\ng thu\n dih:

“ Mơ\ng hruê go\ êsei mko\ dưm kdrăp krih êa rô] thư\ thư\ truh kơ ara\ anei kâo [uh dul [ia\ ai tiê nga\ brua\, leh ana\n amâo guôn ktu\ng đ^ng ho\ng kngan ]ia\ng krih kơ grăp phu\n, bi hbâo amâo guôn srai mse\ si êlâo dih ôh, hnơ\ng hbâo dưm ăt mkiêt mkriêm h^n mkă ho\ng êlâo dih. Mơ\ng leh mko\ dưm hmei dưm hbâo mơ\ng 3 – 4 blư\ leh, đang tiêu ara\ anei đ^ jing mdê êdi, bi knar amâo mâo mse\ yan êlâo dih ôh”.

Anei jing kdrăp krih êa mkiêt mkriêm phung kỹ sư mơ\ng Knơ\ng bruă Kreh knhâo hdră mnê] nga\ bruă Lo\ hma, Dliê kmrơ\ng Tây Nguyên ngă mkra, hluê si klei mkra mđ^ kdrăp yua mơ\ng Israel. Kdrăp anei mâo 1 bro\ng êa dưi mgơ\ng hlăm brô 2 m3 êa pom mđ^ mơ\ng mơ\ng kbăng êa. Êa mơ\ng bro\ng dưi mđoh nao kơ du\m phu\n tiêu hluê đ^ng ksu dơr gu\ lăn. Mơ\ng du\m đ^ng ksu anei, êa dưi kah mbha hluê du\m đ^ng ksu điêt h^n mko\ ho\ng du\m [e\ [éc krih hlăm phu\n tiêu. Tơdah ]ia\ng dưm hbâo, drei bi hlai hbâo pioh ba dưm hla\m bro\ng êa, leh ana\n nga\ mse\ si krih êa ana\n. Hbâo srăng hluê êa, kma bi knar truh hlăm djăp phu\n tiêu. Nguyễn Xuân Ních mâo klei đru mko\ dưm kdrăp krih êa mkiêt mkriêm anei kơ  800 gơ\ng tiêu brei thâo:

“ Kdrăp anei mâo lu klei tu\ dưn, tal 1 jing drei amâo guôn klam hbâo pruê hiu dưm kơ djăp phu\n tiêu ôh, leh ana\n dưm hbâo kăn hu^ kơ adiê mđiă lei, bi  hlai hbâo, êa drao ho\ng êa leh ana\n ba krih yơh. Hruê kăm êgao adiê mđiă nanao đrông kâo amâo guôn ktu\ng đ^ng, mko\ [éc, [ia\dah kno\ng ktit ma\i krih đui]. Mkă ho\ng yan êlâo, kâo kdra\p krih êa anei kơ đang tiêu [uh jing jăk êdi”.

Hluê si Tiến sĩ Lê Ngọc Báu, Khua hđa\p Knơ\ng bruă Kreh knhâo hdră mnê] ngă bruă Lo\ hma, Dliê kmrơ\ng Tây Nguyên, kdrăp krih êa rô] bi thư\ thư\ mguôp mb^t dưm hbâo hluê êa krih, đru leh kơ ana tiêu đ^ jing pral h^n mkă ho\ng hdră dưm hbâo hđa\p. Tơdah kdrăp anei dưi ba yua hlăm du\m đang tiêu mrâo pla, snăn srăng mâo klei găl êlưih h^n, đru đang tiêu [ia\ hluăt [ơ\ng mnơ\ng ngă, bohnik gơ\ dưi mâo hrui pe\ boh hlăm thu\n tal 2 mtam. Ti du\m đang tiêu hlăk mboh, krih êa, dưm hbâo hluê kdrăp mrâo ăt hrui w^t đ^ h^n hlăm brô 20%, mb^t ana\n dưi bi mkiêt mkriêm năng yap du\m prăk bi liê:

“ Kdrăp krih êa mkiêt mkriêm anei mâo du\m klei tu\ jăk: tal 1 dưi mkiêt mkriêm hnơ\ng êa krih hlăm brô 20%, tal 2 mkiêt mkriêm hbâo pruê Kali leh ana\n Urê ăt hlăm brô 20%. Hbâo dưi mkăp hluê êa krih, snăn klei lui] liê kyua đung đue#, ho\k ti êngao pătdah amâo mâo ôh. Bohnik gơ\ dưi mkiêt mkriêm ai krih êa leh ana\n ai dưm hbâo. Sa mta klei tu\ jăk mơ\ng hdră krih anei, ana\n jing kdrăp yua anei dưi mkra mjing hlăm ala ]ar, mnuih [uôn sang ngă lo\ hma dưi mko\ dưm ho\ng klei êlưih. Leh mâo klei ktrâo la] hlăm brô 1 m’mông, sna\n mnuih [uôn sang blei dưi thâo w^t mko\ dưm ba yua mtam kơ đang war pô”.

Kdrăp krih êa mkiêt mkriêm mâo Knơ\ng bruă Kreh knhâo hdră mnê] ngă bruă Lo\ hma dliê kmrơ\ng Tây Nguyên ksiêm dlăng mơ\ng kdrăp krih êa rô] thư\ thư\ mơ\ng Israel êbeh 10 thu\n êlâo dih. Phung kỹ sư mơ\ng Knơ\ng bruă ksiêm hria\m mkra mlih ]ia\ng bi djo\ guôp ho\ng boh klei mơ\ng du\m mta mnơ\ng pla, hlăm ana\n mâo tiêu. Ênoh prăk bi liê kơ kdrăp anei hla\m 1 ha mơ\ng 50 – 60 êklăk prăk, tui hluê si đ^ng ksu. Ba yua kdrăp krih êa mkiêt mkriêm anei, mnuih [uôn sang dưi dul [ia\ hruê m’mông nga\ brua\, bi mkiêt mkriêm êa krih, hbâo pruê leh ana\n prăk mưn ai ngă bruă, mb^t ana\n dưi rơ\ng klei đ^ kyar h’^t kjăp mơ\ng đang war pô.

H’Mrư pô ]ih mkra.