VOV4.Êđê - Leh wưng hrui pe\ boh, ana kphê sra\ng lui] jih mnơ\ng tu\ ja\k leh ana\n awa\t. Kyua ana\n, hdra\ dla\ng kriê wiê êna\k kphê hla\m wưng anei mâo klei tu\ yuôm bha\n bi mkla\ hnơ\ng tu\ ja\k leh ana\n hnơ\ng mâo boh mnga mơ\ng đang kphê hla\m yan êdei. Ti gu\ anei, K’ia\ng Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Nam, thơ\ng kơ brua\ ra\ng mgang mnơ\ng pla mjing, Sang hra\ Đại học Tây Nguyên, sra\ng k]e\ ktrâo kơ mnuih [uôn sang leh ana\n [^ng ga\p du\m hdra\ dla\ng kriê wiê êna\k kơ ana kphê leh hrui pe\ boh,

- Ơ tiến sĩ, leh hrui pe\ kphê, ya mta brua\ tal êlâo phung pla kphê mđing he\?

. TS Nguyễn Văn Nam: Leh hrui pe\ ênu\m boh kphê, snăn brua\ kha\t mkra adhan jing yuôm bhăn snăk. Êjai hlăm klei kha\t mkra adhan, jing drei khăt he\ jih đơ adhan hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă, adhan krô, adhan êwia\r awa\t, adhan amâo lo\ mboh ôh. Lehana\n, drei mjing pum si srăng ngă mbha klei mnga] mtrang knar sơăi mơ\ng dlông hlo\ng kơ gu\, ]ia\ng đru kơ hla kphê hlăm grăp adhan thâo bi êwa ho\ng mđia\. Hlăm brua\ kha\t adhan ba w^t lu klei tu\ dưn snăk. Drei khăt adhan đru msưh he\ hlua\t, mta mnơ\ng ngă mơ\ng yan hjan. Tal dua, mjing klei găl kơ klei kbu\m mnga, ana\p srăng ]uh blang mnga jăk h^n. Tal 3, ksu\n mta tu\ jăk kơ ana, đru hlua\ jing kjăp. Snăn brua\ kha\t mkra adhan jing yuôm bhăn snăk.

- Ara\ anei hlăk hlê jing wưng mlih mơ\ng yan hjan đue# nao kơ yan không, mnuih pla kphê ya mta năng mđing kơ klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă?

. TS Nguyễn Văn Nam: Leh khăt ênu\m adhan kphê, snănbrua\ tal dua, ana\n jing kia\ kriê war kphê răng kơ klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă. Kyuadah hlăm brua\ bi mlih klei dlăng kriê, lehana\n klei bi mlih yan adiê, boh nik mse\ si ara\ anei, snăn klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă đ^ lê] pral snăk, hlăm ana\n mta mmao hrah, mmao bring, lehana\n mnơ\ng ngă krô adhan, krô boh, lehana\n mnơ\ng ngă krô hla.Kreh [uh jih jang mnơ\ng ngă anei lu h^n hla\m yan hjan, [ia\dah truh ti wưng anei ăt adôk, ana\n yơh yap jing mta mnơ\ng ngă trôk ba mơ\ng yan êlâo. Bi hlăm yan bhang không kreh [uh lu êdi jing klei eh kan ngă. Leh krih êa mnga kphê srăng pruh blang, ana dơ\ng đuôm adiê mda, snăn eh kan dơ\ng gam mơh hlăm adiê boh, lehana\n eh kan ngă wa\t hlăm agha. Mb^t ana\n lo\ mâo đa đa hlua\t, k[oh, boh nik k[oh [ơ\ng boh, k[oh [ơ\ng adhan, mđing kơ klei anei đa. Bi hlăm agha tăp năng mâo klei kman [ơ\ng hlăm agha.

- Snăn ]ia\ng thâo kia\ kriê kjăp đăm hlua\t [ơ\ng ngă ôh, si drei srăng ngă?

. TS Nguyễn Văn Nam: }ia\ng dưi răng kriê, gang mkhư\ klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă wưng anei, brei diih mkhư\ he\ bi jih mta mnơ\ng ngă adôk mơ\ng yan êlâo, boh nik bring ngă. Bring ngă kreh mâo hla\m yan hjan, truh ti wưng anei adôk mâo đa đa mnơ\ng ngă hlăm hla, tơdah drei dlăng kriê jăk snăn yan êdei amâo lo\ mâo ôh. Tơdah amâo mâo dưi mkhư\ jih ôh, klei mnơ\ng ngă adôk đuôm hla\m sa po\k hla mơ\ng yan êlâo tơl truh ti mlan 5 srăng lo\ đ^ lar êbâo êbâo mta mmao jhat mjing kơ sa gưl đ^ lê] mrâo. Kyuana\n hla\m wưng anei êngao kơ du\m brua\ kia\ kriê jăk, snăn ho\ng hdră ba yua êa drao hoá học ăt jing yuôm, lehana\n ara\ anei drei mâo leh lu mta êa drao pioh mkhư\ gang klei mnơ\ng ngă hlăm hla, boh nik jing bring ngă.

- Djo\ leh, ]ia\ng krih êa drao mkhư\ klei bring ngă ho\ng klei djo\, [ia\ snăk mnuih pla mjing thâo, akâo kơ ih mta brei si hdră ba yua êa hbâo krih hlăm hla?

. TS Nguyễn Văn Nam: Bri diih krih bi djăp hnơ\ng êa. Mnuih pla mjing kreh ktro\ kơ klei lu\k lu đei hnơ\ng êa drao, [ia\dah bi hro\ hnơ\ng êa krih. Mse\ snăn srăng hmăi amâo mâo jăk ôh kơ ana kphê, kyuadah hnơ\ng êa mtlai krih hro\ amâo mâo kma truh ôh kơ anôk ]ia\ng krih. }ia\ng dưi mkhư\ klei bring ngă, jăk h^n jing drei krih bi tar [o# nah gu\ lehana\n nah dlông hla, snăn kơh ba w^t klei tu\ dưn. Tal dua, jing krih bi djo\ mmông, tơdah drei krih hlăm krah adiê mđia\ ktang, amâodah leh drei krih hlo\ng tuôm ho\ng hjan trah, snăn êa drao srăng hroh đue# mơh. Hmei mta\ kơ mnuih pla kphê jăk h^n krih aguah ưm ôk, amâodah hlăm adiê tlam êđăp, ]ia\ng kơ êa drao mâo klei tu\ dưn jăk h^n.

- La] jăk kơ tiến sĩ lu!

                                                    Y Khem pô ]ih mkra.