VOV4.Êđê - Knu\k kna [rư\ hruê [rư\ mđing dla\ng lehana\n mâo lu hdra\ mtru\n đru kơ mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma, anôk brua\ duh mkra mnia mblei mtru\t mđ^ brua\ ba yua hdra\ kdra\p nga\ brua\ mrâo mrang hla\m brua\ duh mkra pla mjing ga\ lo\ hma. Mao leh lu hdra\ mtru\n ja\k, [ia\dah brua\ ba yua js^t a\t adôk jing sa klei bi kpleh pro\ng kyua klei gun kpa\k mơ\ng lu t^ng. Pô ]ih klei mrâo kơ kdrê] anei mâo klei ]ih la] kơ klei boh s^t anei

Knơ\ng brua\ Hương Đất An Phú, ti sa\ An Phú, [uôn pro\ng Pleiku, jing kno\ng anei yơh jing anôk duh mkra tal êlâo ti ]ar Gialai mâo phu\n brua\ lo\ hma mkăp hra\ tu\ yap jing anôk duh mkr aba yua kdrăp ma\ brua\ mrâo mrang. Ho\ng ênha\ nao mưn ngă hlăm 5 ha lăn, mơ\ng thu\n 2014 truh kơ ara\ anei, anôk duh mkra anei mâo duh bi liê leh giăm 10 êklai prăk kơ brua\ mprăk kdrăp ma\ brua\ mrâo mrang pioh pla mjing djam mtam boh kroh doh, pioh ]h^ mnia.

Tui si Nguyễn Nam Phong, k’ia\ng khua knơ\ng brua\, ara\ anei, klei ]ia\ng mnia mblei jing pro\ng, anôk duh mkra mâo leh hdră êlan mđ^ kyar pro\ng, [ia\dah ti anei jing dleh dlan klei kơ prăk kăk, tui si ênoh ]ia\ng ]an truh 100 êbâo êklai prăk ho\ng mnga hdjul. Êlâo dih, t^ng kơ knơ\ng prăk la] knơ\ng brua\ duh mkra ka mâo hra\ tu\ yap ngă brua\ ho\ng kdrăp mrâo mrang snăn ka brei ]an ôh, bi ara\ anei mâo leh hra\ tu\ yap snăn knơ\ng prăk lo\ ]ia\ng kơ knơ\ng brua\ mâo mnơ\ng mgrơ\ng jing hra\ lăn, amâodah hra\ sang. Du\m mta ngăn do\ mâo ênoh giăm du\m pluh êklai prăk pioh duh bi liê kơ brua\ mkra sang ala\ k^ng, sang war, ba yua kdrăp ênuk mrâo leh amâo lo\ dưi ba mgrơ\ng ôh:

“ Klei phung duh mkra ]ang hmăng jing mâo ]an du\m ênoh prăk ho\ng mnga hdjul, [ia\dah kpăk gun ho\ng du\m hdră ngă hra\ mơar, lehana\n klei ba mgrơ\ng ngăn do\. Anôk duh mkra hlăk dôk duh bi liê ho\ng ênoh prăk pro\ng kơ brua\ mprăp kdrăp ma\ brua\ mrâo mrang, mse\ si sang war, [ia\dah klei ]ia\ng ]an prăk knu\k kna bi guôn mâo mnơ\ng mgrơ\ng pro\ng kơh. Ara\ anei hmei hlăk gun kpăk ti anôk anei yơh”.

Ho\ng phung duh mkra dleh dlan mse\ snăn leh, [ai h^n mnuih pla mjing ti Lăn Dap kngư, hlăm klei ]ia\ng ]an prăk ho\ng mnga hdjul tui si ênoh brei duh bi liê 100 êbâo êklai prăk kơ kdrăp ma\ brua\ mrâo mrang, [ai h^n mơh dleh dlan. Tui si klei  mkla\ mtru\n mrô 813 hruê 24/4/2017 mơ\ng knơ\ng prăk knu\k kna kơ hdră brei ]an pioh mđ^ kyar brua\ lo\ hma pla mjing ho\ng kdrăp ma\ brua\ mrâo mrang, pla mjing doh, mnuih pla mjing ]ia\ng ]an prăk ho\ng mnga hdjul snăn bi mâo du\m ênoh ]ua\n jing mâo klei bi kla\ hdră brua\ pla mjing kdrăp ma\ brua\ mrâo mrang. Mse\ si, bi mâo hra\ tu\ yap mơ\ng phu\n brua\ lo\ hma, [ia\dah klei anei pătdah ho\ng mnuih pla mjing amâo mâo dưi ngă ôh.

Võ Quốc Khoa, khua kia\ kriê sa anôk pla mjing ho\ng kdrăp ma\ brua\ mrâo mrang, trua\n kơ brua\ pla mjing mnga mâo ênoh ti sa\ Da\ Ron, kdriêk Đơn Dương, ]ar Lâm Đồng brei thâo, du\m mlan leh êgao, `u hiu kho\k [a\ng djăp knơ\ng prăk ]ia\ng mâo ]an prăk ho\ng mnga hdjul, pioh po\k phai anôk pla mjing [ia\dah amâo mâo dưi ôh. Wa\t ho\ng brua\ ba mgrơ\ng lăn pô ]ia\ng mâo ]an prăk ăt kăn dưi rei:

“ Ara\ anei hmei hlăk dôk duah êlan ]ia\ng ]an prăk [ia\dah amâo mâo dưi ôh. Kyuadah di`u ]oh ]ua\n bi mâo lu ngăn do\ ba mgrơ\ng, bi tơdah pô ba mgrơ\ng he\ klei dưi dja\ yua lăn pô pla mjing ana\n, snăn di`u bi t^ng hluê ho\ng ênoh mơ\ng knu\k kna snăn amâo mâo dưi ]an lu prăk ôh”.

Tui si Nguyễn Long Khánh, K’ia\ng khua adu\ brua\ lo\ hma kdriêk }ư\ Pưh, ]ar Gialai, mơ\ng gưl dlông mâo lu hdră êlan ngă brua\ jăk snăk, [uh jing jăk êdi ho\ng brua\ ]ia\ng mđ^ kyar brua\ lo\ hma pla mjing ho\ng kdrăp ngă brua\ mrâo mrang. {ia\dah jih jang hdră êlan ana\n lo\ kpăk đuôm ho\ng knơ\ng prăk, dleh dlan amâo mâo dưi ngă ôh. Khánh ma\ klei bi hmô kơ klei mkla\ mtru\n mrô 68 thu\n 2013 “Kơ hdră êlan đru k`ăm bi hro\ klei lu] liê hlăm brua\ lo\ hma”. Klei mkla\ mtru\n mâo klei tu\ dưn mơ\ng hruê 1/1/2014, [ia\dah boh s^t truh kơ ara\ anei hlo\ng ka dưi ba yua mơh hdră êlan ana\n. Kyuadah klei ngă hra\ mơar dleh dlan, mnuih pla mjing amâo dưi mâo ]an ôh prăk mơ\ng knơ\ng prăk:

“ Klei ngă hra\ mơar ]ia\ng ]an prăk pioh mprăp kdrăp krih êa ho\ng klei mkiêt mkriêm, amâodah ya mta kdrăp ma\ brua\ mkăn, snăn mnuih pla mjing amâo mâo djăp ôh klei găl dưi ]an prăk ho\ng mnga hdjul kyua klei ]oh ]ua\n ktro\ đei. Hlăm wưng kơ ana\p, ]ia\ng kơ mnuih pla mjing mâo dưn yua hdră êlan anei, akâo kơ du\m gưl dhar brua\ mđ^ mlih hdră ngă hra\ mơar brei ]an prăk, ngă bi ênưih h^n djăp mta klei ]ia\ng mnuih pla mjing mâo ]an prăk mơ\ng knơ\ng prăk”.

Bi hlăm mta mkăn le\, brua\ mđ^ kyar brua\ pla mjing ho\ng kdrăp ma\ brua\ mrâo mrang ti Lăn Dap Kngư ăt adôk gun kpăk hlăm hdră êlan djo\ tuôm ho\ng lăn ala, lehana\n brua\ sang ]ư\ êa ka mâo klei mđing uê` s^t êm^t ôh. Mâo du\m ênoh ]ua\n ]ia\ng kơ mnuih pla mjing, lehana\n phung duh mkra mâo ]an prăk ho\ng mnga hdjul, snăn alu\ wa\l bi mko\ mjing du\m hdră ngă brua\ ho\ng du\m kr^ng, du\m alu\ wa\l pla mjing ho\ng kdrăp ngă brua\ mrâo mrang. {ia\dah truh kơ ara\ anei, ka mâo ôh sa boh ]ar ti lăn Dap Kngư dưi ngă brua\ anei. Mnuih pla mjing ]ia\ng mâo klei hgu\m, mâo klei bi mguôp mb^t pioh pla mjing ho\ng kdrăp ma\ brua\ mrâo mrang ăt dleh dlan mơh ngă brua\. Lê Minh, khua sa anôk ngă đang war pla mnga mâo ênoh, ti sa\ Xuân Thọ, [uôn pro\ng Đà Lạt, ]ar Lâm Đồng, brei thâo:

“ Mâo lu blư\ pô ]ia\ng bi klin mb^t, [ia\dah alu\ wa\l pla mjing ho\ng kdrăp mrâo mrang t^ng kơ [uôn pro\ng amâodah ]ar ]oh ]ua\n pô ngă bi mâo ênha lăn pro\ng h^n. Lehana\n pô iêu mklin mb^t ho\ng đơ mnuih pla mjing mâo kklei m^n mse\ ho\ng pô pioh mko\ mjing sa êpul duh mkra mb^t hlăm sa hdră ngă brua\, ]ia\ng bi mâo boh mnmga mnơ\ng pô pla mjing bi djăp ênoh pioh ]h^ kơ ala ta] êngao. {ia\dah le\ alu\ wa\l ana\n la] lu thu\n ho\ng anei leh Đà Lạt ka dưi mko\ mjing ôh alu\ wa\l duh mkra pla mjing ho\ng kdra\p mrâo mrang”.

Lăn Dap Kngư, jing sa kr^ng lăn ]a\t jing, [ia\dah ăt adôk êmưt mđ^ kyar. Brua\ lo\ hma pla mjing ho\ng kdrăp ngă brua\ mrâo mrang hlăk ana\p ba klei tu\ dưn pro\ng mâo klei đ^ kyar kjăp kơ klei hd^p mda ti Lăn Dap Kngư. }iăng mâo ngă klei anei, ]ia\ng snăk mâo knu\k kna, du\m phu\n dhar brua\ lehana\n brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l mđing uê`, ruh mgiah brei djăp mta klei dleh dlan, klei gun kpăk, ]ia\ng đru mnuih pla mjing, lehana\n phung duh mkra hlăm kr^ng duh bi liê, ba yua kdrăp ma\ brua\ mrâo mrang hlăm pla mjing.

Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k