Dưi dla\ng klei ]ih tal 3  hluê êlan link anei: http://vov4.vov.vn/Ede/chuyen-muc/klei-ih-tal-3-lui-dlie-kruh-rai-hdra-ual-mka-krie-dlang-edu-kah-klei-adie-khong-c151-315349.aspx

VOV4.Êđê- Ho\ng 2 êkla\k ha la\n nga\ lo\ hma, truh gia\m 75% ênha\ la\n hrah bazan hla\m kluôm ala ]ar, La\n dap kngư dưi t^ng dla\ng jing sa kr^ng wa\l mâo lu klei ja\k ga\l ]ia\ng jing sa kr^ng thơ\ng kơ brua\ nga\ lo\ hma mklin sa anôk, mjing du\m mta mnơ\ng mơ\ng lo\ hma mâo hnơ\ng tu\ ja\k, ai bi ktưn ho\ng tar ro\ng la\n. Kha\ sna\n, êlâo drei m^n t^ng kơ klei tu\ yuôm, ai bi ktưn ho\ng ala ta] êngao, sna\n brua\ lo\ hma kr^ng la\n dap kngư brei ksiêm t^ng kơ hdra\ mdrơ\ng ho\ng klei adiê không k[ah êa, klei bi mlih yan adiê. Amâo dưi ksiêm t^ng kơ boh klei anei, anôk brua\ lo\ hma sra\ng tla\ ana\p ho\ng lu klei dleh dlan.

 Ti krah yan bhang không, hlăk êjai lu go\ sang dôk sua^ êmăn mdrơ\ng ho\ng klei k[ah êa, lu đang kphê djiê krô kyua k[ah êa, snăn đang kphê 2 ha mơ\ng go\ sang Nguyễn Ngọc Bích, [uôn Kép, să Ia Mơ Nông, kdriêk }ư\ Pah, ]ar Gia Lai ăt mtah mda.  Po\k kdrăp krih êa mkiêt mkriêm ti grăp phu\n ana kphê, Bích iêu phung tuê mnăm êa ]ê leh anăn yăl dliê. ~u brei thâo, kdrăp krih êa mkiêt mkriêm `u duh bi liê mơ\ng thu\n 2019. Hlăk êjai êa jua [rư\ hruê [rư\ [ia\, bruă ba yua kdrăp mrâo mrang ba leh klei tu\ dưn klă s^t leh dưi mkiêt mkriêm lu prăk bi liê kơ bruă mkra mjing:

 "Tơdah kâo krih ho\ng [ec leh anăn krih jur ti phu\n snăn sa mlan kâo  krih sa blư\. {ia\dah krih mse\ snei snăn kno\ng hlăm wang 20 hruê tơdah ana kphê mâo klei bi knăl k[ah êa snăn kâo kno\ng po\k krih mơ\ng 1-2 mông dưi do\ng hd^p leh ana kphê anăn. {rư\ hruê snăn êa mâo [ia\ h^n. Bi krih dưi mkiêt mkriêm snei ba klei tu\ dưn kơ ênoh duh bi liê lu êdi."

Krih êa mkiêt mkriêm ti Lăn Dap Kngư hlăk dưi bi lar ho\ng ênhă dưi ba yua hlăm brô 80 êbâo ha

 Ba yua kdrăp mrâo mrang krih êa mkiêt mkriêm dưi dlăng jing hdră msir tu\ dưn ]ia\ng mkra mjing lo\ hma ti Lăn Dap Kngư mdrơ\ng ho\ng klei k[ah êa. Du\m gru hmô hlăk dưi bi lar, boh nik leh mơ\ng Knu\k kna mâo Hdră mtru\n đru k`ăm bi hro\ klei lui] liê hlăm bruă lo\ hma. Hluê anăn, mnuih [uôn sang, anôk bruă mnia blei s^t duh bi liê kdrăp krih êa mkiêt mkriêm dưi đru hnơ\ng ]an jih hnơ\ng pioh blei kdrăp leh anăn đru 100% prăk mnga hlăm 2 thu\n tal êlâo, 50% prăk mnga hlăm thu\n tal 3. Kyua hdră êlan, ênhă lăn ba yua kdrăp mrâo mrang krih êa mkiêt mriêm mơ\ng kr^ng Lăn Dap Kngư đ^ pral leh anăn ară  anei mâo leh 80 êbâo ha. Đoàn Ngọc Có, K'iăng khua Knơ\ng bruă lo\ hma leh anăn mđ^ kyar kr^ng [uôn sang ]ar Gia Lai brei thâo, kyua ba yua jăk hdră êlan đru, ênhă yua hdră krih êa mkiêt mkriêm ti alu\ wăl êgao leh hdră k]ah:

“Hdră k]ah ba mdah truh thu\n 2020 mâo 22 êbâo ha [iă dah ara\ anei mâo leh 25 êbâo 5 êtuh ha. Ba yua kdrăp krih êa mkiêt mkriêm mrâo mrang snăn mnuih [uôn sang dưi đru hluê si Hdră mtru\n 68 thu\n 2013 mơ\ng Knu\k kna kơ klei bi hro\ prăk bi liê hlăm bruă lo\ hma. Hdră êlan anei jăk snăk, amâo djo\ kno\ng ba yua kdrăp krih êa mkiêt mkriêm ôh [ia\dah lo\ đru blei kdrăp mnơ\ng bi mrâo mrang ngă bruă lo\ hma. Ară anei hdră êlan anei hlăk dưi ba yua hlăm klei hd^p jăk snăk."

Kru\ w^t, răng mgang lehanăn mđ^ kyar dliê hơ^t kjăp jing hdră msir yuôm bhăn ]ia\ng kơ Lăn Dap Kngư mdrơ\ng ho\ng klei bi mlih yan adiê

Mb^t ho\ng bruă ba yua kdrăp mrâo mrang hlăm bruă mkra mjing, sa hlăm du\m brua\ phu\n mơ\ng bruă lo\ hma ti Lăn Dap Kngư mmông anei jing ktuê dlăng, ]ua\l kr^ng, mko\ w^t ana pla mjing. K'iăng khua Phu\n bruă lo\ hma leh anăn mđ^ kyar kr^ng [uôn sang lo\ hma Lê Quốc Doanh la] snei, bruă mđ^ kyar ho\ng lu mta ana pla mjing ngă kơ lu mta ana kruh hdră k]ah, lu anôk amâo djăp êa krih. Phu\n bruă mtru\t mjhar du\m ]ar leh anăn Phu\n bruă ăt ]ih mkra leh hdră ksiêm duah ]ia\ng đru kơ du\m alu\ wa\l bi mlih ana pla mjing bi djo\ guôp, dưi mdrơ\ng ho\ng klei bi mlih yan adiê, adiê không k[ah êa:

“Bruă kriê dlăng, yua êa snăn ênhă ana boh kroh, ana pla mjing sui thu\n ti Lăn Dap Kngư yuôm bhăn snăk [ia\dah knơ\ng kdơ\ng êa amâo dưi ba yua. Ară anei brei lo\ ksiêm dlăng klei hu^dah mâo, ti anôk k[ah êa snăn brei bi mlih ana pla mjing. Du\m ]ar brei ksiêm dlăng ênhă bi mlih. Boh nik mơ\ng thu\n 2020, Phu\n bruă ]ih mkra leh hdră mtru\t mjhar bruă lo\ hma gưl dlông, thơ\ng kơ bruă đru du\m ]ar bi mlih ana pla mjing. Klei mtă mtăn klă klơ\ng, ]iăng kơ jih jang bi mlih, anei mse\ si sa hdră, brei t^ng yap ]ia\ng mâo klei tu\ djo\."

 Mb^t ho\ng bruă bi mlih ana pla mjing, bruă kru\ w^t, mđ^ kyar dliê jing bruă phu\n ]ia\ng Lăn Dap Kngư mdrơ\ng tu\ dưn ho\ng klei bi mlih yan adiê. Hdră k`ăm truh thu\n 2030, ênhă dliê ti Lăn Dap Kngư mâo hlăm brô 2 êklăk 7 êtuh 20 êbâo ha, mđ^ ênoh hnơ\ng êyui dliê đ^ truh 49,2%. Mă bruă ti Lăn Dap  Kngư, Khua hlăm Phu\n bruă kđi ]ar, Khua hlăm Dhar bruă gưl dlông Trần Quốc Vượng brei mđing, du\m ]ar Lăn Dap  Kngư brei mđing dlăng kơ bruă răng mgang, mđ^ kyar dliê. Mđ^ hnơ\ng k'up êyui dliê ti Lăn Dap Kngư srăng đru răng mgang ako\ êa, wa\l hd^p mda leh anăn êa jua kơ grăp alu\ wăl, ala ]ar.

“Mtă brei mđing pla dliê leh anăn răng mgang dliê. Ară anei dliê pioh mă kyâo snăn ka yap ôh kyua drei ka mâo klei găl, snăn bi m^n kơ dliê răng mgang ako\ êa, răng mgang wăl hd^p mda. Di ih ngă bruă ti nei amâo djo\ kno\ng hjăn kơ di ih ôh [ia\dah wa\t kơ ala ]ar pô. Ti nei lu dliê snăn ti kwar Krah srăng [ia\ mâo klei êa lip lê]. Leh anăn dliê ti nei dưi mâo lu snăn srăng ba klei jăk kơ kr^ng Dap mnai krông Cửu Long, srăng mâo lu êa h^n. Anăn mtă kơ di ih brei mđing dlăng kơ bruă anei, anei jing bruă phu\n, brei po\k ngă bruă pla dliê ho\ng jih ai tiê."

Ksiêm dlăng, ]ua\l phu\n êa jing hdră msir mdrơ\ng ho\ng klei adiê không k[ah êa sui ti Lăn Dap Kngư

 Bruă yuôm bhăn h^n mơ\ng Lăn Dap Kngư mmông anei ]ia\ng mdrơ\ng ho\ng klei adiê không k[ah êa, brei ksiêm dlăng, ]ua\l hdră du\m knơ\ng kdơ\ng êa. Ho\ng 2 êklăk ha [ia\dah kno\ng mâo 15% ênhă mâo êa krih, knơ\ng kdơ\ng êa Lăn Dap Kngư dưi la] jing êdu wa\t. Khua Knu\k kan Nguyễn Xuân Phúc g^t gai klă klơ\ng h^n kơ du\m phu\n, dhar bruă, alu\ wa\l mâo hdră msir, ]ua\l  hdră phu\n êa ]ia\ng Lăn Dap Kngư mdrơ\ng tu\ dưn ho\ng klei bi mlih yan adiê, adiê không k[ah êa.

“Kơ sui thu\n, brei ksiêm dlăng hdră k]ah, mđ^ kyar phu\n êa mơ\ng Lăn Dap Kngư. Jao kơ Phu\n bruă ngăn do\ wa\l hd^p mda t^ng yap, brei ngă pral h^n. Tơdah bi kdung sui snăn hu^ dah srăng jing lăn thu ti kr^ng wa\l anei. Brei ksiêm duah, ]ia\ng msir mgaih boh klei bi mlih yan adiê ]ia\ng kơ drei hrăm mb^t hd^p ho\ng klei anăn ]ia\ng mđ^ kyar amâo djo\ lui mang snăn ôh. Kyua anăn, brei pral ksiêm duah kơ phu\n êa ti Lăn Dap Kngư ]ia\ng mâo hdră mgaih msir klei dleh dlan. Bruă tal dua, jing du\m knơ\ng kdơ\ng êa ]ia\ng mjê] ti kr^ng anei snei si be\ ngă. Ai tiê mă bruă brei klă s^t, tu\ dưn, dưi yua sui."

 Lăn Dap Kngư ngă leh, lehanăn hlăk jing kr^ng pla mjing ana pla sui thu\n k[^n sa anôk yuôm bhăn mơ\ng kluôm ala. Khă snăn, mkra mjing hlăk tuôm ho\ng lu klei lông dlăng mơ\ng ênoh ênil truh kơ klei bi mlih yan adiê. Lăn jing lăn thu jing klei hu^ tăm mâo dưi hưn brei răng srăng truh s^t tơdah bruă mkra mjing tui si ]ia\ng, kriê dlăng, ba yua phu\n êa dôk mâo lu klei êdu k[ah, leh anăn dliê ăt mâo ara\ng bi rai lu mse\ si wưng êgao. Du\m hdră msir, mơ\ng hdră ngă, hdră mkra mjing, bi mlih ana pla mjing, truh kơ hdră msir knơ\ng kdơ\ng êa, leh anăn kbưi h^n jing hdră lo\ kru\ w^t lăn dliê dưi ba mdah ]iăng kơ Lăn Dap Kngư mdrơ\ng ho\ng klei bi mlih yan adiê, adiê không, k[ah êa. {ia\dah ]ia\ng hluê ngă sa hdră bi đrăm leh anăn tu\ dưn, mb^t ho\ng du\m phu\n prăk đru mơ\ng gưl dlông, brei mâo klei g^r ti grăp alu\ wa\l, grăp anôk duh mkra mnia blei, mnuih [uôn sang. Mơ\ng năn, 2 êklăk ha ênhă pla mjing ti kr^ng wa\l năng ai srăng dưi mâo boh mnga tu\ dưn, hơ^t kjăp.

H'Zawut {uôn Yă mblang