Bi lông khăp kơ ala čar sa boh kdrŭt ba ala čar đĭ kyar
Thứ năm, 08:11, 15/06/2023 VOV Tây Nguyên VOV Tây Nguyên
VOV4.Êđê- Bŏ 75 thŭn hruê Awa Hồ mâo klei iêo mthưr bi ktưn khăp kơ ala čar (11/06/1948 – 11/06/2023), sa ai hŏng klei iêo mthưr anăn, hdră bi ktưn khăp kơ ala čar dưi bi lar kluôm êlam, mkŏ mjing dŭm boh tŭ dưn hlăm mnơ̆ng dhơ̆ng, ai tiê kơ bruă mlih mrâo, mkŏ mjing leh anăn răng mgang ala čar.

Mŭt hlăm wưng bruă tuh tia 4.0, ară anei drei čiăng mâo lu hĭn dŭm klei bi hmô phung nao êlâo, mbruă, gĭr jih ai hlăm djăp mta bruă, hluê ngă asăp Awa “Ktang dleh dlan, ktang bi ktưn”.

 Hlăm dŭm thŭn giăm anei, hdră bi lông ktưn kjăp kơ ala čar dưi pŏk ngă êlam hlăm djăp mta bruă, mơ̆ng gưl dlông truh kơ alŭ wăl, mơ̆ng anôk bruă, êpul hgŭm, truh kơ dŭm sang hră. Lu hdră bruă mâo klei kruăk knăl jiă kma msĕ si hdră “Kluôm ala hrăm mbĭt mkŏ mkra krĭng ƀuôn sang mrâo”. Knŏng hlăm 10 thŭn hlue ngă hdră êlan prŏng mơ̆ng Đảng, Knŭk kna, mâo leh dŭm êbâo gŏ sang čŏng myơr êlan myơr 45 êklăk m2 lăn, đru dŭm ênâo êbâo êklai prăk leh anăn giăm 60 êklăk čô mnuih mă bruă čiăng mkŏ mjing dŭm hdră bruă êpul êya, tŭ dưn kơ alŭ wăl. Ai ktang jih jang mnuih ƀuôn sang dưi iêô mkrum hlăm ai tiê čŏng myơr lăn, myơr ai mơ̆ng grăp čô mnuih. Lu gru hmô msĕ si grăp sa mta mnơ̆ng ngă kơ mnuih ƀuôn sang bi lông ktưn, mđĭ lar mnơ̆ng jăk, bruă klam djuê ana mơ̆ng alŭ wăl, bi mdrŏng ti ƀuôn sang pô. Kyua anăn, krĭng ƀuôn sang hruê anei mâo leh sa klei đĭ kyar ti anôk năng hdĭp, năng ktưn hưn msĕ si klei kah mbha mơ̆ng pô thâo mbruă Tạ Thu Hương, Thanh Oai, Hà Nội:

 “Mơ̆ng đuôn hŏng hla djuê ana mơ̆ng ƀuôn sang pô thâo mjing lu đuôn mkăn msĕ si đuôn nao hlăm êa ksĭ, đuôn décor. Kâo ngă đuôn hla mơ̆ng mnal čiăng čhĭ kơ tuê hiu čhưn leh anăn čhĭ kơ ala tač êngao. Dŭm bph đuôn ñu jăk siam mdê hjăn mâo ênoh yuôm hĭn kơ ƀuôn sang, kơ mnuih ƀuôn sang mâo bruă mă kjăp hĭn.”

Amâo dưi yap ôh kơ hdră “Kluôm ala hrăm mbĭt kyua mnuih ƀun, amâo lui hlei pô ti tluôn”, hlăm dŭm thŭn êgao iêô jak leh dŭm êbâo êklai prăk, đru mkra mrâo leh anăn mkra dŭm êtuh êbâo boh sang bi hgŭm kơ phung ƀun, phung mâo klei hdĭp dleh dlan, đru dŭm êklăk čô mnuih nao ksiêm mkă klei ruă…

 Êngao anăn, dŭm hdră bi lông ktưn mơ̆ng dŭm phŭn, dhar bruă ăt dưi mđĭ ktang, msĕ si Hdră tŭ dưn hlăm lĭng kahan mjing boh kdrŭt yuôm bhăn čiăng kơ lĭng kahan ngă jăk kơ bruă klam “Êpul kahan bi blah, mă bruă leh anăn êpul kahan mă bruă mkra mjing”. Amâodah hlăm 23 thŭn êgao hdră Phung mda asei mbruă hlăm êpul lĭng kahan čih yap ênoh mrô hŏng giăm 6.200 hdră bruă mơ̆ng êbeh 10 êbâo gưl êdam êra lĭng kahan. Êbeh 3 êbâo hdră bruă mâo klei pah mni ba yua hlăm boh sĭt mâo klei tŭ dưn, đru bi leh bruă kđi čar, ba klei tŭ dưn kơ dŭm anôk bruă, leh anăn lĭng kahan grăp thŭn dŭm êtuh êklai prăk, đru mđĭ lar ai ktang lĭng kahan hlăm hdră kñăm mkŏ mjing lĭng kahan krŭ kdơ̆ng, knhăk mrâo mrang. Msĕ si klei kah mbha mơ̆ng êpul ksiêm hriăm mâo klei pah mni, Vũ Quang Vinh êpul grup Viettel:

    

 “Mơ̆ng klei tŭ jing klei pah mni anei, hmei srăng lŏ dơ̆ng gĭr, ksiêm hriăm mđĭ kyar dŭm mnơ̆ng dhơ̆ng mrâo, đru bi mrâo mrang thiăm kơ lĭng kahan leh anăn gĭr duh myơr ai ktang pô kơ lĭng kahan”

         Dŭm pluh thŭn êgao, dŭm hdră bi lông ktưn mđĭ lar êlam truh kơ grăp čô, grăp êpul mâo wăt hdră “Anôk bruă duh mkra Việt Nam ñŭ kma leh anăn mđĭ kyar” mâo Khua knŭk kna pŏk ngă; 3 hdră bruă prŏng “Phung mda asei mbruă”, “êdam êra ba anăp”, “ba anăp răng mgang čar kwar” mơ̆ng Phung êdam êra cộng sản Hồ Chí Minh’. Hdră “ƀĭng ngă lŏ hma bi lông ktưn mkra mjing mnia blei mbruă, bi hgŭm đru bi mdrŏng leh anăn bi hrŏ ƀun kjăp” mơ̆ng Êpul hgŭm ƀĭng ngă lŏ hma gưl dlông; “Thŭn khua, bi hmô” mơ̆ng êpul hgŭm phung khua thŭn. Hdră bruă “Phung mniê gĭr hriăm, mă bruă, mkŏ mjing gŏ sang jăk mơak” mơ̆ng Êpul hgŭm phung mniê… Mguôp hŏng hdră jing dŭm mta mnơ̆ng dhơ̆ng dưi mni msĕ si braih jăk hĭn dlông rŏng lăn; lu anôk bruă duh mkra, mnia blei tŭ dưn hlăm klei mkra mjing, mnia blei; lu hdră bruă phŭn ala čar dưi bi leh rơ̆ng hnơ̆ng jăk, djŏ amâodah êgao hnơ̆ng kčah;  lu phung mă bruă, lĭng kahan jih ai tiê hŏng bruă đru kơ mnuih ƀuôn sang; jing dŭm pluh êbâo čô mdrŏng hlăm djăp krĭng ƀuôn sang; jing klei dưi phung mniê dưi mđĭ lar… Dŭm êbâo čô dưi mpŭ mni anăn, mâo klei lar bra ktang, jing phŭn ba klei jăk mơak mđĭ lar klei gĭr ktưn, mbruă hgao djăp klei lông dlăng. Mơ̆ng anăn đru lu hĭn mkra mđĭ klei găl, kơhưm mơ̆ng lăn čar. Mbĭt hŏng klei čang hmăng gĭr ktưn, hdră bi lông ktưn kjăp kơ ala čar ƀrư̆ hruê dưi mđĭ ktang, Thạch Phước Bình, Khua hlăm Êpul gơ̆ng bruă djuê ana mơ̆ng Bruă kƀĭn ala lač:

         “Drei ăt adôk lu klei dleh dlan, lông dlăng čiăng lŏ dơ̆ng mđĭ kyar bruă duh mkra ala ƀuôn, rơ̆ng êđăp ênang, ba yua dŭm hdră êlan mlih mrâo. Klă sĭt bruă drei lŏ dơ̆ng pŏk ngă dŭm hdră bi lông ktưn leh anăn asăp iêô mthưr khăp kơ ala čar mơ̆ng Awa mâo klei tŭ dưn, msĕ si boh kdrŭt mđĭ grăp čô mnuih drei gĭr mđĭ lar ai ktang pô, hrăm mbĭt sa hdră kñăm prŏng mkŏ mjing lăn čar ƀrư̆ mdrŏng sah jăk siam hĭn.”

 Amâo dưi yăl dliê jih ôh dŭm hdră bi lông ktưn, knŏng thâo khăp kơ ala čar jing leh sa bruă klam mơ̆ng grăp anôk bruă, êpul hgŭm, jing sa êa krông đoh amâo dưi dưi kƀah ôh hlăm bruă mkra mjing leh anăn mă bruă… Ƀrư̆ hlăm wưng lăn čar dôk ngă bruă bi mrâo mrang ƀrư̆ mđĭ lar ai tiê bi lông ktưn tui hriăm, mâo klei thâo, ba yua kdrăp kreh knhâo kơ bruă mkra mjing; ƀrư̆ mđĭ lar klei mĭn mbruă čiăng mđĭ ênoh yuôm kơ mnơ̆ng dhơ̆ng, mđĭ ai ktang bi ktưn mơ̆ng bruă duh mkra. Khădah snăn čiăng kơ hdră bi lông ktưn, klă sĭt tŭ dưn, hdră mpŭ êdah kdlưn, bruă pah mni brei dưi hlue ngă djŏ hdră kčah. Lô̆ mñă wĭt klei Awa Hồ mtô, nai prĭn Chu Đức Tính, Khua Sang kriê pioh Hồ Chí Minh brei thâo:

         “Čiăng dưi mâo klei tŭ dưn snăn brei pŏk ngă bi lông ktưn. Bi lông jing hdră khăp kơ ala čar, Bi lông brei dưi ksiêm dlăng leh grăp gưl bi lông, čiăng mâo klei hriăm mđĭ lar leh anăn lač kơ klei êdu kƀah msir mgaih. Awa Hồ lač jăk snăk, jing bi lông ktưn brei pah mni, bi lông jing boh kdrŭt kơ klei mđĭ kyar leh anăn pah mni ăt jing boh kdrŭt kơ klei bi lông.”

 Dưi lač ƀrư̆ dôk hlăm klei dleh dlan lông dlăng ƀrư̆ mđĭ ktang dŭm hdră bi lông ktưn. Kyua bi lông ktưn srăng kơrŭ wĭt ai tiê mbruă, đru kơ grăp čô gĭr ktưn duh myơr, đru mkŏ mjing lăn čar kyua hdră kñăm jăk siam./.

 

VOV Tây Nguyên

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC