Mdei hĕ bhiâo, kahan hđăp Ama Bhim lŏ lač, asei ñu pô yơh djă phao nao hlăm klei bi blah truh kơ klei ƀuôn sang Daklak mâo klei êngiê thŭn 1975. Găn leh hlăm 40 thŭn mă bruă, ngă knuă druh să, ƀiădah ka tuôm mâo ôh ñu ƀuh jing hêñ êdi msĕ si ară anei. Ñu lŏ mña, ti sang bi kbĭn anôk phat mkra kđi sohphung ngă măk ƀai bi kdơ̆ng hŏng bruă sang čư̆ êa, mâo giăm 100 čô mnuih ngă soh, snăn lu diñu jing mnuih ti să Čư̆ Pơ̆ng anei sơăi truh 1/3. Ruă ai tiê hĭn, hlăm sa gŏ sang mâo truh 3 čô anak tui nao hŏng arăng?
“Hlăm boh klei anei mâo truh 32 čô mnuih ti Čư̆ Pơ̆ng, mâo đa đa diñu jing mnuih tuôm ngă soh leh êlâo, dôk hlăm phung amâo mâo gưt asăp amĭ ama, lu jing amâo mâo thâo săng ôh, lĕ hlăm klei arăng mčhŭt mčhur mđur mplư, ƀuăn lačdah mâo prăk, mâo dŏ anei, dŏ adih, jing klei arăng duah mplư mă đuič. Klei bhiăn amâo mâo klei bi kah ôh. Brei drei thâo gưt klei bhiăn. Hmei čiăng bi mhuĭ phung mda asei, phung ka tuôm thâo săng. Amâo mâo djŏ ôh kâo lač kyua jing mnuih djuê ƀiă arăng phưi tha; tơdah hlăm ênuk bi blah arăng mdjiê jih mtam”.
Truh ti ƀuôn Ayun, să Čư̆ Pơ̆ng, tuôm hŏng H’Ngôñ Niê dôk gut gut ti kpur pui, asei mlei ơ̆ng l’lăt suăi êmăn. Gơ̆ jing mô̆ Y- Jŭ Niê – pô djă akŏ êpul măk ƀai ksŭng ngă hlăm knơ̆ng bruă sang čư̆ êa să Ea Ktur, kdriêk Čư̆ Kuiñ – bi êdah klei thâo hdơr knga kyua hdră êlan “Bŏ hŏng klei thâo pap” mơ̆ng knŭk kna, êjai ung ñu tlaih mơ̆ng klei phat mkra ti hnơ̆ng bi mdjiê asei.
“Êlâo kơ mâo boh klei anăn, amâo mâo hmư̆ ñu duah yăl dliê hŏng kâo ôh. Kâo mâo mmông găl kăm gha ñu ôh. Djăp mta boh klei truh hŏng klei pral, tơl kâo amâo mâo dưi thâo săng. Kâo ăl êdi kơ klei ñu ngă anăn, lehanăn hdơr ênguôt kơ ñu măng ai mơh. Lu blư̆ bruă knuă hlăm pưk sang hjăn kâo klam bŏ hŏng klei êmăn êdi, kâo ăl snăk mơh kơ ñu. Ƀiădah dôk dlăng kơ phung anak, dlăng kơ ama mduôn leh, snăn gĭr yơh djăp mta bruă. Bruă diñu ngă anăn, ba boh jŭ jhat prŏng êdi. Ba klei jhat kơ klei hdĭp mnuih mkăn, bi rai bruă knŭk kna. Knŭk kna lŏ mâo hĕ klei pap hŏng ñu leh hmư̆ ti mmông msir kđi”.
Wăt Nguyễn Năng Tuấn, khua knơ̆ng bruă sang čư̆ êa să Ea Tiêu, kdriêk Čư̆ Kuiñ, bi ala kơ tĭng mnuih mâo klei truh ăt bi êdah klei pap brei mơh hŏng diñu kyua kƀah klei thâo săng, lĕ hĕ hlăm kngan phung bi roh ktŭng ba nao hlăm klei ngă măk ƀai, bi kdơ̆ng hŏng bruă sang čư̆ êa.
- “Leh ƀuh jih jang hdră sang phat kđi mkra, kâo ƀuh dŭm hdră êlan thâo pap mơ̆ng Đảng lehanăn knŭk kna jing jăk êdi, lŏ mtrŭn hnơ̆ng bi kmhal hŏng mnuih ƀuôn sang kyua lĕ hlăm klei phung bi roh mplư. Bi ala kơ bruă sang čư̆ êa alŭ wăl, kâo hmăng hmưi kơ phung lĕ hlăm klei soh brei mâo klei gĭrr mjuăt hriăm jăk, dŭm gŏ sang gĭr čiăng dưi găn jih klei dleh dlan”.
Bi khua mduôn Y-Klŏk Kđoh ti Buôn Drơ̆ng Prŏng, să Čư̆ Pơ̆ng, kdriêk krông Ƀŭk amâo lŏ thâo blŭ yăl ôh, knŏng lŏ mañ klei blŭ hlăm klei duê “Boh giêt brei thâo bi khăp hŏng plei êdak” čiăng mtă mtăn kơ anak čô mblang hĕ ƀiă ƀiă snei:
“Ară anei kâo čiăng mtă kơ mnuih ƀuôn sang/ mnuih mdrŏng – mnuih knap đăm duah bi kah.
Plei giêt ăt ktuê đĭ hlăm sa pra/ Ayŏng adei sa thung k’ŭt đăm bi keh koh.
Aê aduôn pô mtra leh mơ̆ng đưm/ Đăm duah hmư̆ ôh klei jhat mơ̆ng phung jhat mplư ba bi jhat kơ ƀuôn sang.
Brei mnuih ƀuôn sang thâo bi khăp/ Đăm duah hmư̆ ôh klei phung jhat mplư ngă hĕ kư ƀuôn sang jhat rai.
Hmư̆ bĕ klei mơ̆ng Đảng, mơ̆ng awa Hồ/gĭr duh ƀơ̆ng ngă pưk hma bi trei mđao”.
Adiê tlam yang hrue dơ̆ng wih, mđiă siăng siăng mtrang hlăm boh ƀăng. Y-Blơ̆ Niê (êgao kơ 70 thŭn leh) ti Ƀuôn Ayun- Čư̆ Pơ̆ng, huyện Krông Búk dôk kmiêt hĕ asei mlei ti kjhiêk mmăt, msĕ si ñĕ đuĕ mơ̆ng ala mta jih jang mnuih. Ai tiê ñu ruă msĕ si arăng tlŏ tơdah lŏ bi hdơr kơ 3 čô mtâo êkei ñu nao hŏng arăng sơăi bi kdơ̆ng hŏng bruă sang čư̆ êa ti kdriêk Čư̆ Kuiñ. Mơ̆ng ƀăng ală Y-Blơ̆ Niê êa ală dơ̆ng ling kơ tač êjai klei blŭ kbiă hriê mơ̆ng lam ai tiê ñu leh mduôn:
-“Kâo ăl čuôñ snăk kơ phung mtâo kâo nao hĕ hlăm boh klei jŭ jhat êgao. Gŏ sang hmei dôk hlăm klei dleh dlan, kâo mduôn leh, amĭ diñu djiê leh. Tơdah mâo hĕ klei diñu yăl dliê hŏng pô jih bruă diñu čiăng ngă, sĭt nik kâo srăng ghă diñu, thâodah nao hưn hŏng bruă sang čư̆ êa. Anei jing sa boh klei ênguôt êdi hŏng asei mlei kâo. Ară anei gŏ sang kâo knŏng dôk phung anak mniê dôk hlăm klei dju djuam duam ruă mơh dôk klam jih bruă knuă hlăm pưk sang. Ăl čôñ ăl mơh, ƀiădah si thâo lŏ mngă. Mâo hĕ klei knŭk kna pap brei hŏng phung anak kâo, kyua amâo mâo bi kmhal ôh diñu ktrŏ hĭn... phung anak kâo kƀah klei thâo săng, êđal ai ênưih lĕ hlăm klei arăng mplư, bi rai mă klei hdĭp pô. Diñu jing phung dôk mda sơăi, pap snăk kơ diñu”./.
Viết bình luận