3 thŭn êgao, ƀuh klei ba chĭ lăn ala sang dôk mâo lu, ung mô̆ ayŏng Nguyễn Xuân Nguyên, ƀuôn hgŭm Tân Lợi, ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt tuôm mâo lu prăk mnga kyua bruă mnia blei lăn ala sang dôk. Wưng ênoh lăn yuôm, mâo dua mlan prtăk mnga dua ung mô̆ mâo dŭm êklai prăk kyua čhĭ mnia lăn ala giăm ƀuôn prŏng. Wưng ênoh lăn đĭ, ñu hrui mă prăk mơ̆ng găp djuê, nao mgrơ̆ng hră lăn sang, êdeh pui … čan thiăm dŭm êklai prăk čiăng blei thiăm lăn ala, ƀiădah mơ̆ng knhal jih thŭn 2022, anôk ba čhĭ toh hroh pral, lu ênoh lăn ayŏng Nguyên blei, kpăk đuôm. Êbeh sa thŭn êgao ung mô̆ ñu  gĭr jih ai tiê tla prăk mnga čan leh.

 “Ară anei ung mô̆ hmei dŭm dưi ngă snăn tla prăk mnga kơ knơ̆ng prăk jih, êbeh 45 êklăk prăk/ mlan, dleh dlan snăk. Hmei suah hdră hdră čiăng dưi ƀiă klei luč liê, ƀiădah amâo dưi čhĭ ôh. Ênoh čhĭ snăn trŭn leh 30-40% wưng blei amâo mâo ôh phung êmuh blei. Tơdah wưng lăn đĭ, dŭm anôk anei hưn snăn mâo mtam phung blei. Ka thâo ôh hbĭl anôk ba čhĭ lăn ala sang dôk lŏ wĭt msĕ yang đar, čiăng dưi čhĭ amâo djŏ ôh tla prăk mnga msĕ si ară anei amâo dưi ôh.”

 Ayŏng Huỳnh Thanh Tâm, pô mâo lu thŭn ngă bruă blei lăn ala sang dôk ti ƀuôn prŏng Buôn Ama Thuôt brei thâo, wưng ênoh lăn đĭ hlăm knhal jih thŭn 2021 truh krah thŭn 2022, grăp mlan ñu hưn mthâo čhĭ mnia mơ̆ng 10-12 lăn, prăk hrui wĭt dŭm êtuh êklăk prăk. Khădah snăn, mơ̆ng knhal jih thŭn 2022 truh ară anei, grăp mlan knŏng dưi mnia blei dŭm anôk đuč, hrŏ mơ̆ng 80 – 90%, prăk mnga čhĭ mnia lăn ăt hrŏ mơh. Ayŏng Tâm brei thâo:

 “Ară anei hnơ̆ng blei lăn ala sang dôk snăn hrŏ lu, grăp mlan kâo knŏng dưi čhĭ 2-3 anôk lăn amâodah lu mlan knŏng 1 đuč. Msĕ si kâo dưi mnia blei snăn kyua myun kyua kâo phung kăp blei hjăn, bi lu phung mkăn amâo dưi čhĭ ôh. Lăn tinei êlâo dih jing mnia blei wưng đĭ ênoh hlăm brô 1 êklai/ anôk, ară anei trŭn ti hnơ̆ng 600 êklăk prăk amâodah ƀiă hĭn, amâodah lŏ mâo anôk lŏ hrŏ lu hĭn mơh. Hlue si boh klei ară anei snăn ênoh lăn hrŏ lu, leh anăn kâo đăo knăl 2 thŭn kơh lăn ala sang dôk lŏ msĕ si yang đar, ară anei snăn brei pioh snăn mơh.

Amâo djŏ knŏng phung bi liê điêt, hliê ôh leh anăn anôk čhĭ krĭng êngao ƀuôn prŏng ăt toh hroh mơh, lăn ala sang dôk hlăm dŭm hdră bruă yuôm bhăn ti Ƀuôn Ama Thuôt ăt kăn mâo klei đĭ kyar mơh. Hlue si Ngô Đình Vạn – Khua Knơ̆ng bruă čhĭ mnia lăn ala sang dôk Lộc Sơn Hà leh anăn SkyVi, pô kăp čhĭ lăn ala sang dôk hlăm dŭm hdră bruă kphê, Hdră bruă Eco City leh anăn Wăl ƀuôn prŏng Ân Phú... knơ̆ng bruă bi hrŏ truh 75 % ênoh mnuih mă bruă kyua anôk ba čhĭ kđăl ƀăng. Mơ̆ng giăm 100 čô mnuih mă bruă, prăk hrui wĭt mâo êbeh 90 êklai prăk grăp thŭn, ară anei anôk bruă knŏng ka truh 20 čô mă bruă, prăk hrui wĭt knŏng adôk ti gŭ 20 êklai prăk. Vạn čang hmăng boh klei anei srăng dưi mkra mđĭ hlăm thŭn 2024 kơ anăp, tơdah ƀĭng lŏ hma hlăm čar djŏ yan boh mnga leh anăn prăk mnga knơ̆ng prăk trŭn ƀiă.

“Wưng sui hŏng anei êbeh 1 thŭn mnuih ƀuôn sang ba prăk mơĭt hlăm knơ̆ng prăk lu kyua prăk mnga lu mơ̆ng 8-11%, ƀiădah ară anei trŭn adôk 4-5% leh anăn mnuih ƀuôn sang dưi mă prăk. Snăn ya ngă wĭt mă prăk, hlue si kâo diñu srăng lŏ wĭt hŏng bruă mnia blei lăn ala leh anăn ênoh lăn djŏ guôp čiăng hrui blei. Êngao anăn, bruă duh mkra Dak Lak dôk mđĭ kyar jăk, êlan dơ̆ng êran pral, Logistic dôk mkŏ mjing wăl hdĭp mda mđĭ kyar leh anăn hdră ba čhĭ lăn ala, sang dôk ba klei tŭ dưn leh anăn lu phung duh bi liê mđing dlăng. Ka lač ôh, ênoh durian, kphê  dôk đĭ lu leh anăn lu phung mdrŏng leh anăn hlăk anăn diñu lŏ mâo prăk srăng lŏ duh bi liê hlăm lăn ala, sang dôk.”

Thŭn 2023 - 2024, prăk hrui mă mơ̆ng ana boh kroh leh anăn ana duh mkra phŭn mơ̆ng Dak Lak, msĕ si durian, kphê, tiu đĭ lu hĭn sa blư̆ mkrah truh kơ dua blư̆ mkă hŏng thŭn 2022, hŏng hnơ̆ng đĭ êbeh 15 êbâo êklai prăk. Mbĭt anăn prăk mnga knơ̆ng prăk adôk hrŏ lu, phung duh bi liê mnia blei lăn ala sang dôk ti čar ăt mâo klei čang hmăng hlăm klei êdah êdi mơ̆ng anôk ba čhĭ. Khădah snăn, boh sĭt ti Dak Lak ăt jing čar ƀun. Hŏng klei čiăng leh anăn klei găl ti čar, srăng dleh snăk čiăng mđĭ anôk ba čhĭ hŏng hnơ̆ng lăn ala sang dôk dưi hrui blei, mkăm pioh mơ̆ng wưng êlâo./.