VOV4.Êđê - Bruă sang čư êa ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt, čar Dak Lak mrâo bi mguôp hŏng Êpul čuăl mkă mđĭ kyar ƀuôn prŏng Việt Nam mkŏ mjing klei kƀĭn trông kreh knhâo mđĭ kyar anăn knăl ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt jing “Ƀuôn prŏng kphê tar rŏng lăn”. Hluê anăn, alŭ wăl srăng mđĭ kyar bruă hiu čhưn ênguê hluê êlan wăl hdĭp mda, dưn yua klei yuôm bhăn dhar kreh alŭ wăl nao mbĭt hŏng mnơ̆ng kriê pioh ala čar.

Klei bi kƀĭn iêô jak giăm 300 čô bi ala jing khua gĭt gai Phŭn, dhar bruă, phung thơ̆ng kơ bruă duh mkra, hiu čhưn ênguê mơ̆ng kluôm ala leh anăn phung thơ̆ng kơ bruă gưl dlông hlăm bruă mkŏ mjing klei bhiăn hdră êlan, bruă duh mkra, mkŏ mjing anăn knăl, mđĭ kyar ƀuôn prŏng, êpul hgŭm bruă kphê, hiu čhưn ênguê, hdră mnêč ngă bruă….

Lu klei blŭ bi tŭ ư: Ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt mâo anôk yuôm bhăn kơ kđi čar leh anăn bruă duh mkra, anôk phŭn kơ krĭng Lăn Dap Kngư, anôk bi klin dŭm mta kơ lăn čư̆ êa, ênoh yuôm dhar kreh, hƀuê ênuk, kdŏ mmuiñ… Kyua anăn, Ƀuôn Ama Thuôt mâo jih jang klei găl čiăng jing “Ƀuôn prŏng kphê ti dlông rŏng lăn”. Lê Đức Huy, Khua Knơ̆ng bruă ba čhĭ mnơ̆ng kơ ala tač êngao 2-9 Dak lak brei thâo: “Dưi bi mklă Ƀuôn Ama Thuôt jing ƀuôn prŏng kphê dlông rŏng lăn. Boh nik ƀuôn prŏng kphê Robusta. Ba čhĭ kluôm rŏng lăn snăn mâo Arabica leh anăn Robusta. Việt Nam jing ala čar ba čhĭ kơ ala tač êngao kphê Robusta lu hĭn dlông rŏng lăn leh anăn Dak lak ăt jing anôk mkăp kphê Robusta ăt jing ƀuôn prŏng mkăp kphê lu hĭn dlông rŏng lăn leh anăn hŏng hƀuê ênuk - ară anei leh anăn klei găl kơ hnơ̆ng jăk snăn drei dưi bi mklă Ƀuôn Ama Thuôt jing ƀuôn prŏng kphê mơ̆ng dlông rŏng lăn”.

Khădah čiăng mđĭ kyar anăn knăl kphê Ƀuôn Ama Thuôt jing “Ƀuôn prŏng kphê ti dlông rŏng lăn” msĕ si klei čang hmăng, ƀuôn prŏng brei mđing dlăng hĭn kơ klei hưn mdah leh anăn mkŏ mbĭt. Hlăm anăn mñă klă kơ klei đĭ kyar bruă hiu čhưn ênguê hlăm dliê kmrơ̆ng mguôp hŏng anăn knăl kphê. Nguyễn Anh Tuấn, Khua Anôk bruă ksiêm hriăm hiu čhưn ênguê kčĕ: “Lač kơ kphê snăn klă sĭt jing ară anei klei găl prŏng hĭn jing anôk phŭn kphê dlông rŏng lăn ƀiădah mơ̆ng boh sĭt brei ƀuh drei ka mâo ôh klei mkŏ hiu čhưn ênguê hŏng kphê, mrâo mphŭn ngă hŏng dŭm bruă ngă. Kyua anăn dưi mkŏ mjing sa ƀuôn jing anôk hriê kơ phung tuê hiu čhưn ênguê. Snăn klă sĭt mjing kơ Ƀuôn Ama Thuôt jing anôk phŭn kphê hiu čhưn ênguê dlông rŏng lăn”.

Hŏng bruă klam hrăm mbĭt hŏng čar čiăng mkŏ mjing hdră kčah ƀuôn prŏng, K’iăng Nai prŏng, nai prĭn Lưu Đức Cường, Khua Anôk bruă čuăl mkă ƀuôn prŏng leh anăn krĭng ƀuôn sang brei thâo: Ti anăp klei bi ktưn ktang plah wah dŭm ƀuôn prŏng hlăm hdră bi mrâo mrang, Việt Nam mâo hdră êlan mtrŭt mjhar dŭm ƀuôn prŏng mkŏ mjing anăn knăl mguôp hŏng hdră mđĭ kyar bruă duh mkra mơ̆ng ƀuôn prŏng. Čiăng mkŏ mjing anăn knăl kơ ƀuôn prŏng, êlâo hĭn brei bi mklă ti ƀuôn prŏng ya klei mdê hĭn mkă hŏng ƀuôn prŏng mkăn ti Việt Nam leh anăn dlông rŏng lăn, mơ̆ng anăn mđĭ hnơ̆ng ñu jing anăn knăl. Hlue si K’iăng Nai prŏng nai prĭn Lưu Đức Cường, brei Ƀuôn Ama Thuôt đăm tui tiŏ ôh bruă pŏk mlar lăn ala ƀiădah bi kruh hĕ hdră kčah mâo leh. “Mđĭ kyar ƀuôn prŏng hŏng klei ktang tơdah drei amâo ktuê dlăng jăk snăn mâo klei amâo jăk kơ klei drei čiăng bi trông leh jing klei yăl dliê kơ kphê ti ƀuôn prŏng phŭn kphê ti Việt Nam, hlăm êdei anăp drei čang hmăng ñu jing mơ̆ng dlông rŏng lăn. Hlăk êjai anăn drei thâo klei mkra mjing mơ̆ng ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama thuôt djŏ guôp hŏng ƀuôn prŏng ti krah hŏng jŭm dar jing kdrăn lŏ hma snăn kâo mĭn bruă lŏ dơ̆ng pŏk mlar ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt brei dưi lŏ ksiêm dlăng bi jăk. Hlăm gưl mkra mlih tal anei brei lŏ ksiêm dlăng klei čiăng êdi leh anăn dưi hlue ngă mơ̆ng bruă anăn”.

 Mơ̆ng klei bi kƀĭn anei, Vũ Văn Hưng, Khua Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt čang hmăng phung thơ̆ng kơ bruă, phung kreh knhâo lŏ dơ̆ng duh myơr, hrăm mbĭt hŏng ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt - čar Dak Lak tă hdră ƀuôn prŏng, prŏng hĭn Lăn Dap Kbgư mguôp hŏng ênoh yuôm dhar kreh, lăn ala, mnơ̆ng kriê pioh ala čar, mđĭ kyar hlue hdră mrâo mrang, mtah, siam ngă djŏ hnơ̆ng kčah Gưl dlông hlăm klei Klah čŭn mrô 67 mơ̆ng Phŭn bruă kđi čar. “Klei bi kƀĭn anei iêo lu phung thơ̆ng kơ bruă, phung kreh knhâo čiăng mkŏ mjing klei mĭn leh anăn bi mklă hlăm hdră anei čiăng êdei anei mkŏ mjing. Anăn jing sa hdră sui leh Khua knŭk kna bi mklă snăn dŭm gưl dhar bruă mơ̆ng gưl dlông truh alŭ wăl hlue ngă. Hmei bi mklă srăng grăp knhuang ngă hŏng klei hgŭm mơ̆ng mnuih ƀuôn sang, bruă sang čư̆ êa, anôk bruă duh mkra leh anăn jih êpul grŭp duh mkra prŏng hŏng kluôm ala, dlông rŏng lăn hgŭm kơh dưi hlue ngă tŭ dưn bruă anei”.

Hruê 09/7/2020 Knŭk kna mâo Hdră mtrŭn 103/NQ –CP kơ Hdră ngă bruă hlue ngă klei klah čŭn mrô 67/2019 mơ̆ng Phŭn bruă kđi čar kơ bruă mkŏ mjing leh anăn mđĭ kyar ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt, čar Dak lak truh thŭn 2030, hnơ̆ng trah dlăng truh thŭn 2045. Hlăm anăn, jao kơ Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt mkŏ mjing Hdră mđĭ kyar anăn knăl ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt jing “ƀuôn prŏng kphê dlông rŏng lăn”, mđĭ kyar hiu čhưn ênguê hlue hdră hiu dlăng đang pla mjing, dliê kmrơ̆ng, ba yua ênoh yuôm dhar kreh alŭ wăl hŏng dŭm mnơ̆ng kriê pioh ala čar, hưn mdah hŏng Khua knŭk kna bi mklă./.