VOV4.Êđê- Lăn dap kngư dôk mŭt hlăm wưng krah yan bhang. Ti čar Dak Lak, dŭm ênhă mnơ̆ng pla mphŭn kƀah êa krih. Ti anăp klei anei, anôk bruă djŏ tuôm lehanăn mnuih ƀuôn sang dôk sĭt êmĭt pŏk ngă dŭm hdră gang mkhư̆, mdrơ̆ng hŏng klei kƀah êa kơ mnơ̆ng pla.

Nguyễn Văn Đa dôk ti alŭ 2, să Cư̆ Mgar, kdriêk Čư̆ Mgar mâo 1,5 ha hma, pla pluă 700 phŭn kphê, 300 phŭn tiu leh anăn êbeh 50 phŭn boh durian. Čiăng krih êa kơ ana pla mjing, ñu kčao ênao êa mâo boh prŏng 700m², êlam 8 met leh anăn lŏ ktar sa boh ƀăng êa êlam 90m. Nguyễn Văn Đa brei thâo, ară anei kphê kčưm leh hlăm gưl krih êa tal 2, ana tiu čiăng leh kơ êa, ƀiădah êa hlăm ênao khuôt leh, yua êa mơ̆ng ƀăng êa krih kơ ana boh.

 “Ênao êa sang kâo truh yan anei jing khuôt yơh. Gŏ sang lŏ ktar thiăm sa boh ƀăng êa leh anăn yua ƀăng êa anei krih truh kơ jih yan. Êjai krih kphê mkiêt mkriêm êa nanao, krih hŏng kngan, krih kơ sa phŭn hlăm brô 200 lĭt, bŏ ƀăng anei srăng krih ƀăng dih. Bi kơ krih êa kơ tiu, pô jhŏng duh bi liê, dưn yua kdrăp krih aruăt êa čiăng mkiêt mkriêm êa.”

Čiăng gang mkhŭ klei adiê không kƀah êa, anôk bruă djŏ tuôm čar Dak Lak mtă kơ mnuih ƀuôn sang brei thâo yua êa mkiêt mkriêm, ñĕ kơ klei luič liê mang

Kdriêk Cư̆ Mgar ară anei mâo êbeh 64.500 ha pla mjing, hlăm anăn mâo 52.000 ha pla mjing ana sui thŭn msĕ si: Kphê, tiu, ksu leh anăn dŭm mta ana ƀơ̆ng ƀoh, êbeh 12.500 ha pla ana grăp thŭn jing mdiê lŏ, ktơr, hbei tao, hệi ƀlang, êtac êbai, djam mtam… Ngô Xuân Biện, k’iăng khua adŭ brưa lŏ hma lehanăn mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang kdriêk Čư̆ Mgar bi klă, ară anei hlăm alŭ wăl kdriêk mâo leh dŭm ênhă pla mjing hlăm dŭm să Čư̆ Mgar, Ea Mdroh, Ea tar, Quảng Hiệp, Čư̆ Dliê Mnông kƀah êa krih…Adŭ bruă mâo leh klei đru kčĕ kơ bruă sang čư êa kdriêk gĭt gai dŭm să hâo hưn kơ mnuih ƀuôn sang dưn yua klei krih mkiêt mkiêm êa, mbĭt anăn mkŏ mjing hdră êlan bi djŏ hnơ̆ng êa hlăm dŭm knơ̆ng mkăp êa đru kơ klei krih êa kơ ana kyâo pla mjing.

 “Čiăng rơ̆ng êa krih truh kơ jih yan, adŭ bruă lŏ hma leh anăn mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang kdriêk mâo leh klei kčĕ hŏng bruă sang čư êa kdriêk gĭt gai dŭm alŭ wăl nao ksiêm dlăng dŭm knơ̆ng mkăp êa hlăm alŭ wăl, mkŏ mjing hdră bi mbŏ êa djŏ guôp hlăm grăp alŭ wăl čiăng rơ̆ng mâo djăp ênŭm truh kơ grăp đang kphê, kdrăn lŏ, amâo truh kơ klei luč êa ti mang. Mtă kơ mnuih ƀuôn sang krih mkiêt mkriêm êa, bi hluh hnoh êa, bư̆ hĕ ênao êa hlăm gŏ sang čiăng mkăp yua êa krih.

Lu hdră bruă knơ̆ng kdơ̆ng êa ti Dak Lak dơ̆ng khuôt êa, wăt tơdah ya không adôk truh 2 mlan kơh jih

Knơ̆ng bruă ksiêm dlăng knơ̆ng mkăp êa čar Dak Lak dôk kriê dlăng 341 knơ̆ng mkăp êa, hlăm anăn mâo 247 ênao êa, 13 anôk pom êa leh anăn 82 knơ̆ng mđĭ êa. Dŭm knơ̆ng mkăp êa anei đru bruă krih êa kơ giăm 80.000 ha ana kyâo pla mjing hlăm alŭ wăl čar Dak Lak.

Hluê si Nguyễn Công Hạnh – K’iăng khua kiă kriê knơ̆ng bruă anei, hlăm klei ksiêm dlăng mâo 118/247 knơ̆ng mkăp êa mâo hnơ̆ng êa hơĭt, 118 ênao êa mâo hnơ̆ng mơ̆ng 70- 90%, 8 êa êa hlăm hnơ̆ng mơ̆ng 50 -70% leh anăn 3 ênao dôk ti gŭ hnơ̆ng 50%. Đăo knăl krĭng krih êa mơ̆ng knơ̆ng bruă srăng mâo hlăm brô 1.200 ha ana kyâo pla mjing kƀah êa krih, hlăm anăn mâo giăm 600 ha mdiê lŏ, dŭm adôk jing dŭm mta ana kyâo mkăn, lu hĭn hlăm dŭm kdriêk Cư̆ Mgar, Ƀuôn Đon, Krông Hnang, wăk krah ƀuôn Hồ leh anăn ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt. Ară anei, knơ̆ng bruă dôk bi mguôp hŏng dŭm anôk bruă djŏ tuôm mkŏ mjing dŭm hdră êlan, mprăp mnuih mă bruă, kdrăp yua, masin čiăng čŏng gang mkhư̆ klei kƀah êa kơ ana kyâo.

 “Ară anei hmei dôk mkŏ mjing dŭm hdră êlan gang mkhư̆ klei kbah êa kơ ana kyâo pla mjing. Tal 1 jing yua klung lăn bi dlông guôi gang êa čiăng mkŏ krơ̆ng êa hlăm dŭm ênao êa, tal dua jing pom jih hnơ̆ng êa hlăm dŭm ênao khuôt čiăng krih mdiê leh anăn dŭm mta ana kyâo mkăn. Mprăp ênŭm ênap dŭm mta masin, kdrăp pom êa, êa pui pioh yua hlăm mmông kƀah hĭn tal knhal jih mlan 4 amâodah akŏ mlan 4 tơdah mâo srăng mprăp bi mdrơ̆ng. Hdră gang mkhư̆ klei kƀah êa hmei mprăp ênŭm leh, srăng gĭr tui ngă mâo boh tŭ, bi hrŏ klei hmăi amâo jăk kơ mnuih ƀuôn sang.

        Pô mblang: Y-Ƀel Êban