VOV4.Êđê - Hlăm wưng giăm anei, ênoh mnuih lŏ djŏ klei ruă Covid 19 ti alŭ wăl čar Dak Lak dôk mâo klei bi êdah lŏ đĭ. Anei jing klei bi êdah huĭ hyưt êdi tơdah mnuih ƀuôn sang lŏ ngă ngơi, amâo mđing hlăm hdră gang mkhư̆ klei ruă tưp, boh nik jing bruă nao tlŏ vaccine aruăt lŏ mbŏ hlăm hdră gang mkhư̆ Covid 19.

Dôk asei gun êbeh leh 20 hruê kăm ƀiădah nao đih mdrao ti sang êa drao kyua djŏ Covid-19, amai H’Liom Triêt, ti să Yang Tao, kdriêk Lak brei thâo: Êjai dôk kiă amĭ dôk ti anôk mdrao klei ruă biăm, sang êa drao prŏng krĭng Lăn Dăp Kngư, ƀuh êmăn hlăm klei asei mlei, ruă kŏng đŏk, amai nao mkă dlăng leh anăn test prăl Covid-19. Leh mâo klei bi klă djŏ Covid-19, amai rŭng răng êdi kyua huĭ măi amâo mâo jăk kơ anak ĭ. Amai hƀlŏk sơnăk kyua amâo mâo nao tlŏ mgang aruăt lŏ mñă vaccine gang mkhư̆ klei ruă tưp Covid-19.  “Kâo tlŏ leh 2 aruăt, ƀiădah aruăt tal 3 amâo lŏ nao ôh. Amâo djŏ amâo dưi tlŏ ôh, ƀiădah kâo huĭ kyua lu mnuih lač leh tlŏ aruăt tal 3 kreh mâo klei wơr. Ară anei dlăng msĕ si sa klei hriăm čiăng wĭt lač kơ ung leh anăn amĭ ama lŏ nao tlŏ. Ƀuh ăt huĭ leh mơh, 3 – 4 hruê hŏng anei amâo mâo dưi huă ƀơ̆ng.”

Kiă ama dôk đih mdrao klei ruă tưp Covid-19 ti sang êa drao prŏng krĭng Lăn Dăp Kngư, ayŏng Lê Phú Hiếu, ti să Ea Jlơi, kdriêk Ea Soup brei thâo: Ama ñu djŏ Covid-19 kyua ka tlŏ mgang, leh anăn lŏ mâo lu mta klei ruă êlâo, kyuanăn ară anei jing asei awăt êdi, dôk bi êwa hŏng masin: “Êjai dôk ti sang ƀuh ñu êngoh hlơr, mtŭk, dleh bi êwa, kyuanăn ba nao dlăng ti sang êa drao, đih sang êa drao mâo phung êa mdrao test ƀuh djŏ Covid-19. Ară anei klei suaih pral ñu ka mâo klei hơĭt ôh. Hlăm gŏ sang, jing jang tlŏ mgang leh aruăt tal 3, tal 4 sơăi, kyuanăn ñu djŏ Covid ƀiădah grăp čô hlăm sang amâo mâo dih nei ôh.

Hluê si aê mdrao Phạm Hồng Lâm, khua kiă kriê anôk mdrao klei ruă tưp, sang êa drao prŏng krĭng Lăn Dăp Kngư, hlăm 1 mlan hŏng anei, ênoh mnuih djŏ Covid-19 mâo klei bi knăl lŏ đĭ ktang. Lu phung djŏ Covid-19 hruê đih mdrao jing phung ruă man dưn leh anăn kjham, ka tlŏ mgang vaccine arăt lŏ mñă. Mâo đa đa mâo mbĭt 2 mta klei ruă jing klei ruă êngoh bi blĕ êrah leh anăn Covid-19, toh hroh ai bi kdơ̆ng lăm asei mlei leh anăn mâo dŭm klei ruă amâo thâo hlao mơ̆ng êlâo, kyuanăn truh klei ruă kjham. “Klei ruă tưp Covid-19 hlăm 2; 3 mlan êlâo pătdah amâo mâo ôh. Ƀiădah hlăm brô 1 mlan hŏng anei lŏ mâo klei bi knăl đĭ ktang, boh nik hlăm hruê kăm êgao, anôk mdrao dôk mdrao 20 čô. Mtă kơ mnuih ƀuôn sang mâo klei răng leh anăn hluê ngă jăk hdră bhiăn gang mkhư̆ klei ruă tưp mơ̆ng CDC. Kyuadah, hluê si klei bi klă mơ̆ng Êpul bruă mdrao mgŭn tar rŏng lăn, bruă gang mkhư̆ klei ruă tưp Covid-19 tŭ dưn hĭn jing vaccine. Kyuanăn, mnuih ƀuôn sang srăng tlŏ mgang 4 aruăt leh anăn tơdah mâo klei ruă êlâo srăng nao ti anôk bruă mdrao mgŭn čiăng mkă dlăng”.

Hluê si klei hưn mơ̆ng anôk bruă ksiêm dlăng klei ruă tưp (CDC) čar Dak Lak, yap truh hruê 21/8, ênoh mnuih djŏ Covid-19 ti alŭ wăl čar jing giăm 172.000 čô, 226 čô djiê, ênoh mnuih djŏ Covid hlăm 7 hruê êgao jing 215 čô. Ară anei dôk mâo truh 261 čô dôk đih mdrao ti dŭm anôk bruă mdrao mgŭn.

Boh tŭ bruă tlŏ mgang vaccine gang mkhư̆ klei ruă tưp Covid-19, yap truh hruê 21/8, mâo leh 84,5% ênoh mnuih ƀuôn sang mơ̆ng 18 thŭn tlŏ mgang aruăt tal 3, aruăt tal 4 mâo 59,4%. Hđeh mơ̆ng 12 – 17 thŭn tlŏ mgang aruăt tal 3 mâo 62%, hđeh mơ̆ng 5 truh 11 thŭn aruăt tal 1 mâo 83,2%, aruăt tal 2 mâo 34,7%.

Hluê si Aê mdrao Hoàng Hải Phúc, k’iăng khua kiă kriê CDC Dak Lak, khădah hlăm hruê mmông êgao bruă mdrao mgŭn mâo klei gĭr ktưn hluê ngă lu hdră êlan, ƀiădah ară anei boh tŭ bruă tlŏ mgang vaccine Covid-19 hlăm dŭm kdriêk ăt dôk ƀiă. Ênoh hđeh sang hră tlŏ mgang vaccine êlâo kơ thŭn hriăm mrâo ka djăp ênŭm ôh mkă hŏng hdră kčah. Kyuanăn, hlăm hruê mmông kơ anăp, bruă mdrao mgŭn srăng lŏ mtrŭt mđĭ hĭn bruă tlŏ mgang kơ mnuih ƀuôn sang čiăng mkŏ mjing ai bi kdơ̆ng hlăm yang ƀuôn, ñĕ đuê̆ kơ klei ruă tưp lŏ bluh đĭ: “Hmei srăng mtrŭt mđĭ hĭn bruă lŏ mgang hlăm hruê mmông kơ anăo, ba mdah lu hdră êlan čiăng truh kơ hruê 30/8/2022 srăng djăp ênŭm hnơ̆ng čoh čuăn mơ̆ng Phŭn bruă mdrao mgŭn jao leh, rơ̆ng kơ hnơ̆ng mnuih ƀuôn sang mơ̆ng 18 thŭn kơ dlông mâo tlŏ aruăt tal 4 êbeh 80%. Hŏng phung hđeh mơ̆ng 12 -17 thŭn, srăng mâo 70% dưi tlŏ mgang aruăt tal 3 leh anăn tlŏ bi leh aruăt tal 2 kơ phung hđeh mơ̆ng 5 truh kơ 12 thŭn čiăng rơ̆ng kơ diñu hlăm thŭn hriăm mrâo, ñĕ đuê̆ kơ klei djŏ Covid-19 hlăm sang hră mơar.”

Klei ruă tưp Covid-19 ăt dôk dleh dưi ksiêm dlăng kyua dŭm mta kman mlih mrâo mŭt leh hlăm ala čar drei. Phŭn agha ênoh mnuih djŏ Covid-19 lŏ đĭ ktang kyua ai bi kdơ̆ng mơ̆ng aruăt tlŏ mgang tal 2 jih leh, dŭm mta kman mlih mrâo mơ̆ng SARS-CoV-2 dôk tưp lar pral, boh nik jing mta kman BA.4, BA.5 dôk đĭ lar ktang ti dŭm čar Krĭng Dhŭng, kyuanăn, hdră êlan tŭ dưn hĭn ăt jing tlŏ mgang vaccine aruăt lŏ mñă, leh anăn hluê ngă jăk dŭm hdră êlan gang mkhư̆ klei ruă tưp Covid-19 hluê si klei mtă mơ̆ng bruă mdrao mgŭn./.