VOV4.Êđê - Mơ̆ng akŏ thŭn truh kơ ară anei, ênoh mnuih mâo klei ruă tưp Covid-19 hlăm alŭ wăl čar Dak Lak đĭ ktang nanao, kah knar grăp hruê đĭ êbeh 1 êbâo čô mnuih ruă. Hlăm anăn phung hđeh djŏ klei ruă mơ̆ng 0 truh kơ 11 thŭn hlăm brô 15 – 20%. Anei jing ênoh mâo klei hyưt kyua hlăk thŭn anei phung hđeh ka mâo ôh klei tlŏ mgang vaccine Covid-19.

Leh thâo anak mrâo 7 thŭn djŏ Covid-19, amai Trần Thị Lan ti ƀuôn hgŭm Ea Tam, ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt iêô mtam đĭng blŭ kơ bruă mdrao nmgŭn čiăng hưn kơ boh klei leh anăn akâo kơ knuă druh mdrao mgŭn đru dŭm hdră kriê dlăng, mdrao anak ti sang. Ti gŭ klei kčĕ, ktrâo lač mơ̆ng knuă druh Anôk bruă mdrao mgŭn leh anăn dŭm klei hâo hưn tui hriăm, Amai Lan ngă klei kriê dlăng, mdrao kơ anak hlue si klei bi knăl leh anăn leh 3 hruê hlao êngoh, klei suaih pral ĕ ară anei jăk leh: “Dŭm hruê tal êlâo ĕ êngoh snăn kâo hlue si klei ktrâo lač mơ̆ng phung aê mdrao snăn brei ĕ mnăm êa drao bi lưh êngoh, mbŏ dŭm mta êa drao mtŭk hŏng rơ̆k tơ̆k, mbŏ mnơ̆ng đƀơ̆ng tŭ jăk leh anăn mnăm lu êa. Hdră 3 hruê ĕ êngoh snăn pô ăt hưn hŏng Anôk bruă mdrao mgŭn grăp hruê.”

Kyua anak mâo klei ruă amâo jăk kơ dlô mơ̆ng điêt, anăn leh thâo anak pô djŏ Covid-19, amai Chu Thị Hậu, ti alŭ 6, ƀuôn hgŭm Tân Hoà, ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt ba leh anak nao mdrao Covid-19 ti Sang êa drao prŏng krĭng Lăn Dap Kngư. Amai Hậu brei thâo, dŭm hruê kriê dlăng anak ti Sanh êa drao jing hruê bŏ hŏng rŭng răng. Ƀri mơh, leh mâo phung aê mdrao kriê dlăng, anak amai Hậu hgao klei dleh dlan, dŭm eneoh mrô klei suaih pral wĭt msĕ aguah tlam “Hlăk mrâo mŭt ĕ êngoh hlơr snăk, 2-3 hruê tal êlâo anak amâo huă ƀơ̆ng ôh, hriê tinei ĕ dưi ƀiă. Hruê anei aê mdrao lŏ mă mta ksiêm mkă kơ ñu.”

 Ti djiêo jhưng đih mdrao anak amai Hậu jing hđeh điêt mrâo 3 mlan ăt djŏ Covid-19. Amai Trần Thị Thương, amĭ ĕ brei thâo: jih gŏ sang djŏ Covid-19, ƀiădah knŏng ĕ 3 mlan mâo klei bi knăl truh kjham. Myun mơh, kyua hmao dŏng mdrao anăn klei suaih pral ĕ ară anei jăk leh “Ñu mâo klei bi knăl êngoh, bi êwa pral, hnơ̆ng oxy hlăm êrah adôk 52%, nu bi êwa amâo bi knar, ơ̆ng jih asei mlei. Leh ĕ truh tinei phung aê mdrao ba dŏng mdrao bi êwa oxi leh anăn ĕ ƀrư̆ suaih.”

Hlue si ênoh ksiêm yap mơ̆ng Anôk bruă ktuê dlăng klei ruă tưp čar Dak Lak, mơ̆ng akŏ thŭn truh ară anei, čar mâo êbeh 80 êbâo čô djŏ Covid-19, hlăm anăn hlăm brô 15 êbâo hđeh mơ̆ng 0-11 thŭn, Knŏng yap nhjăn 4 hruê giăm anei, čar Dak Lak mâo leh êbeh 3.500 čô djŏ Covid-19 ti hnơ̆ng 0-11 thŭn. Ênoh hđeh djŏ Covid-19 đĭ, čar Dak Lak mkŏ mjing leh anôk mdrao kơ phung hđeh djŏ Covid-19 ti Sang êa drao prŏng krĭng Lăn Dap Kngư hlăm hruê 25/1 mrâo êgao. Yap mơ̆ng leh mkŏ mjing anôk mdrao phung hđeh djŏ Covid-19 truh ară anei, anôk bruă tŭ mă leh êbeh 100 čô hđeh F0, hlăm anăn mâo hlăm brô 60 čô hđeh hlao leh klei ruă leh anăn kbiă mơ̆ng sang êa drao, 43 čô dôk mdrao leh anăn 3 čô mâo klei truh kjham bi êwa hŏng oxy.

Hlue si aê mdrao Chuyên khoa II, Nguyễn Văn Mỹ, K’iăng Khua Anôk mdrao kơ phung hđeh Sang êa drao prŏng krĭng Lăn Dap Kngư, lu phung hđeh djŏ Covid-19 nao đih mdrao jing phung hđeh mâo klei bi knăl êngoh hlơr nanao, bi kñhăk, dleh bi êwa, ruă đah da, ƀlĕ ô̆ lu, bi êwa pral, ruă tian, amâo huă ƀơ̆ng, lui mam, sp02 hrŏ. Hlăm anăn, mâo phung hđeh mâo leh klei ruă kơ êrah, tiê, hrŏ klei mdrơ̆ng hŏng klei ruă… Lu phung hđeh djŏ Covid-19 leh nao đih mdrao ti sang êa drao pral lŏ suaih pral leh anăn kbiă mơ̆ng sang êa drao leh 5 hruê đih mdrao. Aê mdrao Mỹ brei thâo, khă gơ̆ hlao leh anăn kbiă mơ̆ng sang êa drao ƀiădah phung amĭ ama brei thâo răng, brei kriê dlăng anak čô bi jăk. Kyua leh kniă mơ̆ng sang êa drao, hđeh mâo klei huĭ hyưt truh kjham leh Covid-19, boh nik klei ruă MIS-C (Klei ruă kơ lu mta hlăm asei mlei). Anei jing klei truh kjham leh anăn mâo hnui (mơ̆ng 2 truh 6 hruê kăm leh hđeh djŏ Covid-19). Tơdah amâo thâo ƀuh, hmao mdrao, huĭdah hđeh truh kơ djiê. “Wưng hđeh dôk ruă jing wưng yuôm bhăn snăk, bruă mbŏ mnơ̆ng tŭ jăk, bruă ktuê dlăng klei suaih pral yuôm bhăn snăk. Khădah sĭt drei hlao leh Covid jing jăk leh ƀiădah hŏng phung hđeh drei ktuê dlăng thiăm mơ̆ng 2-6 hrue kăm dlăng hđeh mâo klei bi knăl mơ̆ng klei ruă MIS-C mơ̆ čiăng mâo hdră ba đih mdrao jăk hĭn.”

 Bruă mkŏ mjing sa wăl mdrao mgŭn hjăn kơ phung hđeh điêt djŏ Covid-19 jing dŭm klei gĭr ktưn mơ̆ng čar Dak Lak kñăm mkhư̆ klei huĭ truh kjham kơ phung hđeh, ƀiădah hŏng klei ruă tưp dleh ktuê dlăng hlăk ênoh djŏ Covid-19 ƀrư̆ hruê ƀrư̆ đĭ snăn bruă mâo lu hđeh djŏ Covid-19 jing klei dleh dưi ñĕ. Čiăng mkhư̆ klei phung hđeh ruă leh anăn truh kjham, êngao kơ bruă mđĭ ktang hdră tlŏ vaccin gang mkhư̆ Covid-19 kơ hđeh snăn brei phung amĭ ama ngă bi jăk 5 klei mtă leh anăn hlue ngă djŏ bruă kriê dlăng mdrao mgŭn kơ hđeh hlue si klei ktrâo lač mơ̆ng bruă mdrao mgŭn.