VOV4.Êđê - Dak Lak jing čar mâo lu klei găl hlăm hdră mđĭ kyar bruă ngă lŏ hma. Hlăm hdră mtrŭn Klei bi kƀĭn bruă Đảng čar Dak Lak tal 17, wưng thŭn 2021-2025 bi mklă leh hdră mđĭ kyar bruă lŏ hma hluê hdră tŭ jăk, h’ĭt kjăp jing 1 hlăm 6 bruă klam phŭn čiăng mđĭ kyar bruă duh mkra mơ̆ng čar. Hlăm dŭm thŭn êgao, Dak Lak mâo lu hdră êlan jăk iêu klei duh bi liê hlăm bruă lŏ hma. Boh nik, bruă lŏ hma ba yua kdrăp mrâo. Čiăng dưi mkŏ mkra anôk bruă lŏ hma mrâo mrang, h’ĭt kjăp, alŭ wăl dôk mtrŭt mđĭ hdră jak iêu klei duh bi liê hlăm bruă anei.

Hŏng klei čang hmăng mâo boh mnga mơ̆ng bruă lŏ hma jĕ giăm hŏng wăl hdĭp mda, răng mgang jăk kơ klei suaih pral mnuih yua. Knơ̆ng bruă Ban Mê Green Farm, ti ƀuôn hgŭm Tân Thành, ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt ba yua leh hdră mă bruă ênuk mrâo hlăm hlăm klei pla mjing trŏng msăm mjeh Nova. Leh êbeh 5 thŭn dôk ksiêm duah, knơ̆ng bruă lông mă bruă snăn knơ̆ng bruă mâo leh hdră êlan pla mjing, klei bhiăn dlăng kriê kơ mnơ̆ng pla, truh kơ ară anei trŏng msăm Nova dưi hdĭp jăk lehanăn čăt đĭ djŏ guôp hŏng lăn ala, lehanăn ya adiê krĭng Lăn Dap Kngư, mboh lehanăn mâo hnơ̆ng jăk. Čiăng dưi mâo klei tŭ dưn anăn, mbĭt hŏng lu klei gĭr mơ̆ng knơ̆ng bruă, snăn lŏ mâo klei đru lu êdi mơ̆ng pô duh bi liê hlăm bruă pla mjing ênuk mrâo. Aduôn Nguyễn Thái Thanh, Khua knơ̆ng bruă Ban Mê Grem Farm brei thâo: “Hlăm wưng êgao knơ̆ng bruă mâo leh phung duh bi liê đru prŏng êdi pioh lŏ mđĭ kyar kơ klei kreh knhâo ba yua kdrăp mrâo mrang, bi mlih mrô hlăm bruă lŏ hma, msĕ si diñu čuăl mkă jih jang klei čih pioh hŏng kdrăp mrâo mrang čiăng bi leh, lehanăn mgi dih srăng ba yua hlăm blocchange pioh lŏ pŏk hŏng tar rŏng lăn, čiăng kơ phung blei mnia hŏng pô thâo kơ si mnơ̆ng pô mâo lehanăn si hnơ̆ng jăk ñu”.

Jing sa hlăm dŭm phung duh mkra truăn kơ bruă pla mjing truăn kơ bruă pioh čhĭ kơ ala tač êngao, mâo boh mnga doh, Phạm Hữu Thời, Khua knơ̆ng bruă lŏ hma Nhất Thống lač: Daklak jing sa boh čar mâo klei găl êdi kơ bruă lŏ hma hŏng dŭm mta mnơ̆ng mâo ênoh yuôm pioh čhĭ kơ ala tač êngao msĕ si: Kphê truh 200 êbâo ha; ksu 40 êbâo ha; tiu 21 êbâo ha. Daklak mâo lu klei găl kơ yan adiê, lăn ala, lehanăn djăp mta klei čŏng jing mkăn pioh mjing bruă pla mjing hlue hdră êlan doh, mguôp hŏng klei ba yua kdrăp mă bruă mrâo mrang hăl klei duh mkra pla mjing. Bi klă kơ klei anăn thŭn 2020, êpul pla mjing djam mtam, tiu, cacao, kphê mơ̆ng đang war pla mjing doh Čư̆ Bao, wăl krah Ƀuôn Hô, čar Daklak jing leh sa klei bi klă mâo tŭ yap djăp ênoh čuăn USDA mơ̆ng Ơrôp, lehanăn klei bi mklă ênoh čuăn doh mơ̆ng JAS mơ̆ng Japon. Siămdah, tui si Phạm Hữu Thời bruă pla mjing doh hŏng kdrăp mrâo mrang ti čar Daklak ăt adôk ti hnơ̆ng hliê, đ’điêt, kƀah phung duh bi liê mâo ai ktang pioh đru dŭm kdrăp mrâo mrang ba yua hlăm klei pla mjing. Kyuanăn, čiăng mâo klei dưi hlăm bruă ba yua hdră pla mjing ênuk mrâo, lehanăn mđĭ jih jang ênoh tŭ dưn mơ̆ng klei kreh knhâo, kdrăp mrâo mrang hlăm bruă pla mjing, lehanăn mđĭ klei tŭ dưn boh mnga mâo, čar năng mđing hĭn klei iêo jak phung duh bi liê, kñăm mjing djăp klei găl hĭn kơ phung duh mkra: “Čiăng dưi mâo ênoh čuăn doh, snăn dơ̆ng mơ̆ng bruă tal êlâo, lehanăn hlŏng truh kơ boh mnga bruă knhal tuič truh hŏng mnuih yua, snăn bruă mgô̆ phung duh mkra bi hlue ngă mđrăm jih jang bruă mơ̆ng phŭn hlŏng kơ êdŭk. Siămdah, čiăng dưi mâo klei anăn, lehanăn tŭ jing hlăm klei duh mkra pla mjing, snăn bi mâo klei sa ai mơ̆ng alŭ wăl, čiăng đru kơ phung duh mkra mâo klei găl hlăm bruă knuă”.

Tui si Nguyễn Đình Trung, khua bruă Đảng čar Daklak, hlăm hdră êlan mđĭ kyar bruă lŏ hma hlăm čar, mbĭt hŏng klei ngă bruă mkŏ wĭt bruă lŏ hma hlue hdră dưn yua jih klei găl mơ̆ng grăp alŭ wăl, bi djŏ hŏng klei bi mnia mblei boh mnga mâo, bi năng hŏng klei bi mlih yan adiê, lehanăn klei ñu kma hŏng tač êngao. Êpul khua kiă kriê bruă Đảng čar mtă leh kơ dhar bruă lŏ hma lŏ dơ̆ng mlih mrâo, lehanăn mđĭ hĭn djăp hdră mkŏ mjing hlăm klei duh mkra pla mjing; mđing kơ bruă bi mguôp hlăm hdră êlan mă bruă mơ̆ng phŭn hlŏng kơ êdŭk, klei duh mkra pla mjing mâo klei tŭ yap, ba yua hdră kreh knhâo, pla mjing doh jĕ giăm hŏng wăl hdĭp mda... Čar srăng mjing djăp klei găl iêo jak phung duh bi liê kơ bruă lŏ hma. Nguyễn Đình Trung lač: “Čar hlăk dôk ngă klei čuăl mkă klei djă yua lăn, lehanăn čuăl mkă krĭng pla mjing, kñăm dưi djăp ênoh čuăn, djŏ hŏng klei jing êjai phung duh bi liê hriê hŏng čar, mâo sa anôk pioh kơ phung duh bi liê ksiêm duah, mkă tĭng lehanăn bi klă kơ bruă duh bi liê. Tal dua, mâo klei bi mguôp plah wah phung duh mkra. Anei ăt jing bruă đua klam mơ̆ng čar, čar yơh ngă pô bi mguôp brei. Tal 3, jing kơ bruă nah gŭ êlan klông, pưk sang knơ̆ng mbông êa lehanăn jih jang bruă mkăn pioh kơ bruă lŏ hma hŏng hdră mrâo mrang”.

Čiăng mâo knhuang hđuh hlăm bruă mđĭ kyar lŏ hma hŏng kdrăp mrâo mrang, wưng thŭn 2016 - 2020, čar Daklak hlăk ktuh êyuh iêo jak phung duh bi liê hlăm dŭm mta bruă phŭn mâo: ALŭ wăl lŏ hma ba yua kdrăp mrâo mrang ti să Êa Kpam, kdriêk Čư̆ Mgar; alŭ wăl pla mjing ba yua kdrăp mrâo mrang ti să Êa Tu, ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt; alŭ wăl pla mjing hŏng kdrăp mrâo mrang ti sa Hoà Xuân, ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt, rŭ mdơ̆ng sang mkra mjing boh mnga ti alŭ wăl duh mkra Hoà Phú, Tân An, Ƀuôn Ama Thuôt; alŭ wăl duh mkra Phú Xuân, kdriêk Čư̆ Mgar; alŭ wăl pla mjing hlue hdră ênuk mrâo Krông Ƀŭk, kdriêk Krông Ƀŭk./.