Kyua mkŏ mjing tŭ dưn klei bi hmô đang pla mjiing – ênao êa – rông mnơ̆ng, grăp thŭn gŏ sang Vũ Trung Bộ ti să Ia Ake, kdriêk Phú Thiện mâo prăk hrui wĭt hơĭt truh kơ dŭm êtuh êklăk prăk. Vũ Trung Bộ brei thâo, mơ̆ng thŭn 1990, gŏ sang ñu mơ̆ng kdriêk Yên Mô, čar Ninh Bình hriê hdĭp mda ti kdriêk Phú Thiện, čar Gia Lai, knŏng mâo mă 5 sào lăn knŭk kna brei, klei hdĭp gŏ sang tuôm hŏng lu klei dleh dlan. Thŭn 2000, ñu mgrơ̆ng hră lăn, čan 10 êklăk prăk mơ̆ng Knơ̆ng prăk Lŏ hma leh anăn mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang kdriêk Phú Thiện čiăng blei êmô, ngă lŏ leh anăn čhĭ mnia boh mnga bruă lŏ hma. Mơ̆ng ênoh ƀiă tal êlâo, ƀiădah kyua thâo ngă bruă, truh kơ ară anei gŏ sang Vũ Trung Bộ mâo leh sang dôk kjăp, klei bi hmô đang pla mjing, ênao êa, war rông mnơ̆ng hŏng 200 phŭn boh truôl, 150 drei mnŭ ana mboh leh anăn sa sao ênao êa dôk rông dôk rông 50.000 drei hdang krông mtah. Vũ Trung Bộ brei thâo, klei bi hmô anei đru kơ gŏ sang grăp thŭn dưi mâo prăk hrui wĭt hơĭt:

“Knơ̆ng prăk mkŏ mjing klei găl amâo djŏ knơ̆ng kơ kâo ôh, ƀiădah kơ jih jang mnuih ƀuôn sang tinei. Ênoh prăk gŏ sang mâo mă 30 êklăk prăk đuč, ƀiădah lĭng čan mơ̆ng knơ̆ng prăk truh kơ 200 êklăk prăk, ênŭm kơ gŏ sang mă bruă, amâo lŏ mă bruă mưn kơ arăng ôh. Pô mă 6 mlan mâo prăk tla kơ knơ̆ng prăk, knơ̆ng prăk ăt brei tla ƀrư̆ ƀrư̆”.

Ăt kyua jhŏng lĭng čan duh kơ bruă lŏ hma Vũ Xuân Huy, k’kiêng thŭn 1962, ti ƀuôn Breng, să Ia Pêt, kdriêk Đăk Đoa, čar Gia Lai ăt mâo ngăn drăp kdrưh kơăm, klei hdĭp yâo mơak. Vũ Xuân Huy brei thâo, mơ̆ng thŭn 2000, êjai ñu dôk ngă bruă riêk ksu, ƀuh lăn bazan ti Đăk Đoa siam êdi, ana pla mjing ênưih čăt đĭ. Kyuanăn Vũ Xuân Huy nao ti knơ̆ng Prăk Bruă lŏ hma leh anăn mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang kdriêk Đăk Đoa čan 5 êklăk prăk čiăng wĭt pla kphê. Hluê si ñu, prăk mnga mơ̆ng ana kphê grăp thŭn mâo klei hơĭt hlăm brô 50 êklăk prăk sa ha hlăm sa thŭn. Mơ̆ng prăk mnga anăn, ñu lŏ blei thiăm dŭm mta êdeh kai, êsung tăl kphê, mkra tač bhu kphê prŏng. Vũ Xuân Huy hơ̆k mơak, kyua anei jing tur knơ̆ng brei kơ gŏ sang mâo hnư hrui wĭt hơĭt kơ mgi dih:

“Lu thŭn dơ̆ng, kâo yua prăk lĭng čan mơ̆ng knơ̆ng prăk, ƀuh boh tŭ dưn. Hnư hrui wĭt mơ̆ng gŏ sang ară anei jing 1 êklai 200 êklăk prăk truh kơ 1 êklai 400 êklăk prăk, mă hĕ prăk duh bi liê, prăk mnga adôk mơ̆ng 350 truh kơ 400 êklăk prăk. Lĭng čan duh bi liê kơ bruă mkra mjing, hbâo pruê, pŏk phai ênhă pla mjing, mkra sang, sang hjiê, tač bhu krô. Hmei mâo hdră pla wĭt leh anăn pla pluă dŭm mta ana ƀơ̆ng boh mkăn”.

Mâo djăp anôk ngă bruă ti 17/17 kdriêk, wăl krah, ƀuôn prŏng hlăm kluôm čar, lu thŭn êngao, knơ̆ng prăk Agribank ti čar Gia Lai hrăm mbĭt nanao hŏng klei mkŏ mlih bruă lŏ hma alŭ wăl. Ară anei, kluôm ênoh prăk brei čan kơ bruă lŏ hma leh anăn mđĭ kyar dŭm hdră êlan brei čan ti alŭ wăl ngă bruă lŏ hma, krĭng ƀuôn sang mơ̆ng dŭm anôk bruă jing êbeh 20.000 êklai prăk. Ênoh prăk anei mđing tal êlâo kơ ƀĭng ngă lŏ hma ti alŭ wăl hluê ngă dŭm hdră mkŏ wĭt ana pla mjing hluê êlan kjăp, msĕ si pla wĭt ana kphê, hluê ngă klei bi hmô pla pluă, pla ana kruê hruê̆, ana ƀơ̆ng boh, djŏ guôp hŏng hnơ̆ng čuăn mnia mblei. Trần Quang Tuấn, k’iăng khua kiă kriê Agribank Ngŏ Gia Lai brei thâo:

“Hlăm wưng kơ anăp, Knơ̆ng prăk đru kơ bruă lŏ hma Ngŏ Gia Lai dưi hluê ngă leh dŭm hdră êlan mơ̆ng Knơ̆ng bruă Lŏ hma leh anăn mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang brei čan kơ bruă lŏ hma, krĭng ƀuôn sang.  Hlăm anăn boh nik ti krĭng taih kbưi, krĭng mnuih djuê ƀiă, mkŏ mjing ênoh prăk mđĭ kyar bruă mkra mjing, mâo dŭm klei lĭng čan hlăm êpul, brei čan prăk mnga hdjul, lĭng čan 500 êklăk prăk hŏng dŭm gŏ sang ngă bruă lŏ hma ti krĭng ƀuôn sang”.

Y Đức Thành – K’iăng khua bruă Đảng kdriêk Đăk Đoa brei thâo, hlăm wưng êgao, mnuih ƀuôn sang hlăm kdriêk dưi lĭng čan ênoh prăk mđĭ kyar bruă lŏ hma leh anăn dŭm hdră brei čan hluê si Hdră mtrŭn 55/2015/NĐ-CP, Klei bi klă 68/2013/QĐ-TTg hlăm bruă lŏ hma, krĭng ƀuôn sang mơ̆ng Knơ̆ng prăk Agribank. Anei jing tủ knŏng, boh kdrŭt, đru kơ dŭm êbâo gŏ sang ƀĭng ngă lŏ hma dưi gĭt leh anăn jhŏng bi mdrŏng, mơ̆ng anăn dưi bi mlih ƀô̆ mta krĭng ƀuôn sang ti alŭ wăl:

 “Hlăm wưng êgao bruă lĭng čan mâo klei jăk găl, ênưih, mnuih ƀuôn sang dưi lĭng čan, mgaih msir boh klei čan prăk mnga ktrŏ, đru mkŏ wĭt ana pla mjing, mđĭ kyar bruă duh mkra leh anăn 3 hdră prŏng kơ bruă mkŏ mkra krĭng ƀuôn sang mrâo, mđĭ kyar bruă duh mkra ti alŭ wăl, răng mgang klei êđăp ênang bruă kđi čar.”

Klă sĭt, hlăm wưng êgao, Knơ̆ng prăk lŏ hma leh anăn mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang anôk bruă Gia Lai jing tur knơ̆ng yuôm bhăn đru mkŏ wĭt bruă lŏ hma ti čar Gia Lai. Kyuanăn, ƀĭng ngă lŏ hma mâo ai dưi mkŏ wĭt ana pla mjing, mnơ̆ng rông, dưn yua kdrăp mrâo mrang hlăm klei ngă bruă leh anăn mđĭ kyar tŭ dưn dŭm klei bi hmô mđĭ kyar bruă duh mkra, mra mjing lu boh mnga bruă lŏ hma, nmơ̆ng dhơ̆ng mâo ênoh. Klei mlih mơ̆ng bruă lŏ hma dưi mkŏ mjing boh kdrŭt mđĭ kyar bruă duh mkra – ala ƀuôn ti alŭ wăl krĭng ƀuôn sang, đru kơ alŭ wăl mâo boh kdrŭt mđĭ hĭn bruă mkŏ mkra krĭng ƀuôn sang mrâo. Knhal jih thŭn 2022, kluôm čar mâo 91 hlăm 182 să mâo ênŭm hnơ̆ng čuăn krĭng ƀuôn sang mrâo leh anăn 2 kdriêk, 1 ƀuôn prŏng mâo ênŭm hnơ̆ng čuăn krĭng ƀuôn sang mrâo. Đinh Văn Chinh, khua bruă sang čư êa wăl krah Phú Thiện, kdriêk Phú Thiện brei thâo:

“Hŏng klei đru mơ̆ng knơ̆ng prăk leh anăn klei gĭr mơ̆ng bruă kđi čar, klei mbruă mơ̆ng mnuih ƀuôn sang, wăl krah hlăm wưng anei mâo lu klei mlih, klei hdĭp mnuih ƀuôn sang dưi mđĭ klă nik, hnơ̆ng gŏ sang ƀun ƀin hrŏ 4,2%. Hmei mâo klei đăo knang srăng dưi mkŏ mjing wăl krah ƀrư̆ hruê ƀrư̆ mdrŏng hĭn”.

Hlăm wưng êgao, dŭm hdră brei čan kơ bruă lŏ hma, krĭng ƀuôn sang dưi hluê ngă hrăm mbĭt, bruă lĭng čan hmar, ênưih dưi đru kơ klei hdĭp ƀĭng ngă lŏ hma ti čar Gia Lai dưi mđĭ hĭn, krĭng ƀuôn sang ƀrư̆ hruê ƀrư̆ mâo klei mlih jăk.