VOV4.Êđê - Hlăm wưng giăm anei, ênoh čhĭ êa săng, êa pui hrŏ nanao. Khădah, ênoh lu mta mnơ̆ng dhơ̆ng yua aguah tlam ăt dôk ti hnơ̆ng đĭ, leh anăn ka mâo klei bi knăl hrŏ.

Aduôn Nguyễn Thị Bé, pô čhĭ kđeh čĭm ŭn ti sang mnia Pleiku, ƀuôn prŏng Pleiku brei thâo: Mâo hlăm brô sa mlan hŏng anei, ênoh čhĭ čĭm ŭn đĭ yuôm mơ̆ng 10 êbâo truh 20 êbâo prăk/kg, lehanăn ară anei hlăk ti hnơ̆ng yuôm anăn mơh. Ăt tui si aduôn Bé, wưng leh êgao, ênoh čhĭ mnơ̆ng ƀơ̆ng kơ mnơ̆ng rông đĭ yuôm ngă kơ bruă bi liê tal êlâo rông mnơ̆ng đĭ hĭn. Bruă tuôm hŏng kei êa săng, êa pui mtrŭn ênoh amâo mâo dưi ktŭng ba ôh klei trŭn ênoh čhĭ čĭm ŭn: “Ară anei phung ghan mnia ka mâo klei mtrŭn ôh ênoh čhĭ, kyua mâo čhĭ yuôm leh snăn dleh snăk lŏ trŭn. Blei djŏ hŏng ênoh mdih mbrue krơ̆ng ti ênoh anăn yơh, si thâo lŏ mtrŭn. Kđeh mkrah êmă mta jăk jing 125 êbâo prăk/kg, klang grưh mda jing 160 êbâo prăk/kg, amâodah 155 êbâo prăk. Lu mta snăk, kđeh pha jing 110 êbâo prăk/kg. Bi tơdah čhĭ amâo mâo jih, snăn mă čhĭ mă knŏng ƀiă đuič, kyuadah ară anei mơ̆ng anôk phŭn mkăp kđeh čĭm ăt dôk djă ti ênoh yuôm, snăn čhĭ tinei si thâo mtrŭn”.

Tui si aduôn Nguyễn Thị Dung, pô čhĭ djăp mta mnơ̆ng ti sang mnia Pleiku, hlăm 3 mlan hŏng anei, anôk ñu čhĭ tuôm hŏng lu klei dleh dlan, lu mta mnơ̆ng đĭ ênoh sơăi hlăm brô 10%, mơ̆ng anăn klei mnuih blei hrŏ. Ăt tui si aduôn Dung mơh, kyua klei kuôl kă bi mnia mblei plah wah anôk mkăp mnơ̆ng čhĭ hŏng phung čhĭ kruak leh ênoh anăn, si thâo mtrŭn hĕ mtam: “Ară anei klei mnuih yua blei mnơ̆ng ăt hrŏ mơh, klei phung čhĭ mnia dôk găn bŏ hŏng klei dleh dlan. Kyuadah kbiă hriê mơ̆ng klei êa săng, êa pui đĭ, snăn jih jang mnơ̆ng čhĭ đĭ yuôm, mnuih ƀuôn sang lĕ amâo mâo ênoh hrui wĭt, kƀah prăk kăk snăn klei bi blei mnơ̆ng hrŏ mơh”.

Yap mơ̆ng akŏ mlan 7 truh kơ ară anei, ênoh čhĭ êa săng hlăm ala čar trŭn nanao leh, mklin jih jang giăm 7 êbâo prăk. Siămdah, mklăk hŏng ênoh êa săng trŭn, ênoh čhĭ dŭm mta mnơ̆ng čĭm kan, djam mtam hlăm dŭm boh sang mnia ti ƀuôn prŏng Pleiku, čar Gialai ăt ti ênoh yuôm, ngă leh kơ mnuih yua dleh dlan hlăm klei nao sang mnia. Aduôn Lê Thị Hoa, dôk ti ƀuôn hgŭm Phù Đổng, ƀuôn prŏng Pleiku lač, hŏng ênoh čhĭ jih jang mnơ̆ng yua ăt dôk yuôm msĕ snei, snăn phung ƀuôn sang mkiêt măng ai yơh hlăm klei blei mnơ̆ng:  “Djăp mta mnơ̆ng đĭ yuôm leh sơăi yơh, msĕ si êa prăi, mnơ̆ng yua mkăn... êlâo dih blei sa čăp djam knŏng 5 êbâo, snăn ară anei đĭ yuôm truh 7 êbâo prăk. Jih jang mnơ̆ng yuôm leh sơăi, snăn bi liê hŏng klei mkriêm yơh, amâo lŏ jhŏng tui si čiăng êlâo ôh”.

Aduôn Châu Hoàng Thi, Khua sang mnia Coopmark Pleiku brei thâo, leh êa săng dơ̆ng lŏ mtrŭn, jih jang anôk čhĭ mnia mâo leh klei bi mguôp hŏng dŭm anôk mkăp mnơ̆ng bi trông kơ klei mtrŭn ênoh čhĭ hlăm wưng kơ anăp hŏng djăp mta mnơ̆ng yua aguah tlam, hlăm anăn lu jing kơ braih, kđeh čim, mnŭ ada, lehanăn dŭm mta êa ksâo, mnơ̆ng bi ƀăt, lehanăn jih jang mnơ̆ng krô. Hmei lŏ tĭng đru kơ mnuih blei mnơ̆ng hŏng hdră blei lu srăng mâo klei đru lu, blei sa brei sa amâodah mâo hdră bi hrŏ truh 50% ênoh. Hlăm dua hrue kăm snăn hmei mâo sa hdră mnia mblei čiăng bi mtrŭn ênoh, hlăm anăn hmei bi êdah djăp ênŭm mnơ̆ng êbeh 3 êbâo mta nao hlăm hdră bi hơĭt ênoh pioh đru kơ mnuih blei êjai dôk găn klei kơ ênoh ênil hlăk đĭ msĕ si ară anei. Msĕ hŏng dŭm mta mnơ̆ng mtah mâo kđeh čĭm ŭn, čĭm êmô, kđeh mnŭ, amâodah kan mtah, djam mtam mtah hmei čhĭ kăn mđĭ ênoh rei êjai ară anei.

Knăm đưi kiă kriê klei bi mnia mblei, bi kdơ̆ng hŏng klei ngă soh hŏng klei bhiăn hlăm klei bi mnia mblei, lehanăn bi hơĭt ênoh ênil mnơ̆ng dhơ̆ng, anôk bruă kiă kriê klei mnia mblei čar Gialai mbĭt hŏng dŭm dhar bruă djŏ tuôm hyuă kjăp hĭn bruă ksiêm dlăng. Boh nik, êpul bruă ngă klei ksiêm dlăng kơ dŭm mta mnơ̆ng yua aguah tlam. Lê Hồng Hà – Khua anôk kiă kriê klei mnia mblei Gialai lač: “Hŏng dŭm mta mnơ̆ng yua aguah tlam, jing mnơ̆ng mkra mjing mă hlăm ala čar pô. Jih jang mnơ̆ng anăn ăt mâo djăp kơ phung blei yua. Siămdah hŏng mnơ̆ng ƀơ̆ng yơh dơ̆ng đĭ yuôm, tăp năng klei mkăp mnơ̆ng mnuă tuôm hŏng klei dleh dlan, mnơ̆ng ba hriê amâo mâo djăp ênoh čuăn ôh, amâo mâo klă phŭn agha ôh. Mơ̆ng klei ksiêm hmei ăt ƀuh mâo lu mta klei djŏ tuôm hŏng klei anei msĕ si sĭk ba mơ̆ng ala tač êngao soh hŏng klei bhiăn... lehanăn hyuă kjăp hĭn bruă ksiêm dlăng hŏng jih jang mnơ̆ng djŏ tuôm hlăm klei yua aguah tlam čiăng pral mâo mghaih msir hlăm dŭm klei ngă soh, rơ̆ng ba klei tŭ dưn kơ mnuih yua, kơ phung mnia mblei”./.

Y-Khem pô mblang