VOV4.Êđê- Êgao mkrah thŭn 2022, hnơ̆ng mkăp prăk duh bi liê kơ dŭm bruă knŭk kna ti Gia Lai knŏng mâo giăm 23%, ƀiă hĭn mkă hŏng hnơ̆ng kah knar kluôm ala êbeh 27%. Hlăm anăn, lu dră bruă phŭn ti čar êmưt ngă kyua bruă mkra mlih hdră duh bi liê leh hmăi mơ̆ng klei lăn đĭ ênoh lehanăn mnơ̆ng dhơ̆ng yua kơ bruă rŭ mdơ̆ng mđĭ.

Mơ̆ng knhal jih thŭn 2021, Dhar bruă kiă kriê klei duh bi liê kdriêk Čư̆ Pah, čar Gialai mâo bi leh hră mơar kơ klei duh bi liê mkra 4 bĭt êlan dơ̆ng truh kơ dŭm să krĭng taih kbưi kñăm rŭ mkra hlăm thŭn anei mtam. Siămdah, leh truh kơ wưng dôk ngă bruă snăn ênoh ênil mnơ̆ng dhơ̆ng pioh rŭ mkra đĭ yuôm. Hlue anăn, simăng, msei, boh tâo, êa pui diezel, gudrŏng đĭ yuôm mơ̆ng 10 – 20%, tơl đa đa đĭ yuôm hĭn êbeh kơ 2 blư̆ hŏng ênoh tal êlâo. Klei anei ngă kơ alŭ wăl mdei lu bruă čiăng mkra mjing, mĭndah dôk guôn klei ktrâo kčĕ mơ̆ng dŭm anôk bruă. Đặng Thái Huy, Khua kiă kriê bruă duh bi liê klei rŭ mkra kdriêk Čư̆ Pah lač:

“Hlăm ênoh jih jang 100 êklai prăk anăn, jing êbeh hĭn leh truh 10 êklai prăk. Hlăk anăn, kdriêk ngă leh hră mơar ba mdah kơ knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar akâo klei kčĕ. Ară anei mâo bi klă leh mkra 4 bĭt êlan, snăn kdriêk ruah dua êlan ngă êlâo. Knhal tuič, tơdah ênoh ênil trŭn srăng lŏ wĭt ngă bruă msĕ si yăng đar. Bi tơdah ăt adôk yuôm snăn akâo kơ čar bi mlih hdră êlan mă bruă”.

Hdră êlan mlir să mơ̆ng kdriêk Čư̆ Pah êmưt kyua ênoh mnơ̆ng dhơ̆ng đĭ

            Mbĭt hŏng klei ênoh ênil mnơ̆ng rŭ mdơ̆ng đĭ yuôm, snăn ênoh lăn yuôm mơh mrâo êgao, snăn bruă ruh mgaih anôk ala tuôm hŏng lu klei dleh dlan mơh, lu bruă knơ̆ng čiăng rŭ mkra ti Gialai anăp lĕ hlăm klei êmưt. Êdah êdi jing bruă mkra êlan dơ̆ng mơ̆ng kdriêk Čư̆ Sê nao kơ Čư̆ Pưh, lehanăn Čư̆ Proong truh kơ 33km, hŏng ênoh bi liê jih jang hlăm brô 320 êklai prăk. Bruă mkra êlan anei ngă leh mơ̆ng mlan 3/2021, truh kơ ară anei mâo leh lu kdrêč bruă msĕ si čuk hli, klĭ bi khăng, tuh klĭ boh tâo êga ênŭm leh. Ƀiădah truh kdrêč anôk mâo mnuih dôk ti wăl krah Nhơn Hoà, kdriêk Čư̆ Pưh lĕ hlăm klei dleh kpăk kyua bruă čiu hnô, kyuadah dôk lu phung ƀuôn sang amâo mâo ư ôh. Phạm Xuân Điệp khua kiă kriê bruă rŭ mdơ̆ng čar Gialai, jing pô duh bi liê lač:

  “Ară anei adôk êbeh 2km ăt ka leh ôh bruă čiu hnô mơ̆ng kdriêk, knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar lehanăn dŭm êpul êya bruă djŏ tuôm gĭt gai leh čiăng bi pral mâo ruh mgaih anôk ala. Hmei tĭng truh ti mlan 9 srăng bi leh tur, klĭ boh tâo êga, bi dŭm anôk mkra kban jing leh ênŭm. Jih yan hjan anei, djăp mta bruă srăng ngă mtam yơh”.

            Tui si knơ̆ng bruă čuăl mkă duh bi liê čar Gialai, thŭn 2022 jing leh thŭn ngă lu mta bruă hlăm wưng man dưn thŭn 2021 – 2025. Hŏng dŭm mta bruă mrâo, snăn anôk dôk bi ngă hră mơar, dôk čuăl mkă, akâo bi mklă, duah ênoh duh bi liê... dôk guôn truh jih thŭn kơh srăng truh kơ klei ngă bruă, kyuanăn hlăm dŭm mlan akŏ thŭn klei duh bi liê amâo jăk mâo ôh. Klei kơ ênoh ênil mnơ̆ng rŭ mkra, đĭ yuôm sơăi ba klei dleh dlan kơ phung ngă bruă, boh nik hŏng dŭm mta bruă mâo leh klei kuôl kă tĭng hlue ênoh hơĭt amâo mâo mlih, ngă bruă hlăm wưng thŭn 2020, 2021.

Hdră bruă êlan dơ̆ng mlir kdriêk Čư̆ Sê- Čư̆ Pưh- Čư̆ Prông lu kdrêč jhat leh

        Msĕ hŏng thŭn 2022, čar Gialai mâo ênoh jih jang truh 27 mta bruă mơ̆ng klei duh bi liê kluôm, êbeh kơ 3 êbâo 600 êklai prăk. Yap truh hrue 19/7/2022, car knŏng mrâo bi liê hlăm brô 993 êklai prăk, jing knar 22,88% (ênoh kgŭ hĭn ti hnơ̆ng kah knar kluôm ala êbeh 27%). Nguyễn Hữu Quế, khua knơ̆ng bruă čuăl mkă duh bi liê Gialai brei thâo, ară anei mâo dua bruă prŏng dôk kpăk kơ bruă ruh mgaih anôk ala, mâo 11 mta bruă bi leh ênŭm klei ngă hră mơar. Mâo đa đa mta bruă djŏ tuôm hŏng ênoh ênil mnơ̆ng rŭ mkra đĭ yuôm, snăn phung rŭ mkra akâo bi mlih ênoh bi liê. Čar mâo mkŏ mjing leh mơh 4 êpul ksiêm dlăng jêñ jêñ, mtrŭt djăp alŭ wăl, êpul êya, mâo hdră ruh mgaih bi pral duh kơ bruă. Tui si Nguyễn Hữu Quế djăp mta klei ktrŏ dôk găn kčưm mghaih msir.

       “Ya mta bruă jing lŏ tuôm mrâo akŏ thŭn 2022, năng ai amâo lŏ tuôm ôh, tôhmô ênoh ênil mnơ̆ng rŭ mdơ̆ng đĭ yuôm, amâodah ênoh lăn kăn jing yuôm rei, mâo đa đa bruă rŭ mkra dôk kpăk đuôm hŏng dŭm hdră mtrŭn snăn čiăng kơ dŭm dhar bruă bi ruh mgaih. Msĕ snăn kơh, mơ̆ng ară anei truh jih thŭn mâo rŭ mkra jăk, lehanăn jih jang anôk bruă rŭ mkra dưi kiă kriê kjăp bruă knuă. Hmei gĭr kčĕ kơ knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar tĭng mkă klei bi liê ngăn prăk kơ čar bi djŏ hŏng bruă dôk čiăng, bi leh mta kñăm bruă čoh čuăn”.

            Ăt tui si knơ̆ng bruă čuăl mkă, duh bi liê čar Gialai, čar ară anei hlăk dôk mâo dŭm mta bruă prŏng msĕ si mkra êlan dơ̆ng ktue knông lăn ti kdriêk Đức Cơ, mphŭn ngă leh mơ̆ng mlan 12/2020, tĭng srăng bi liê hlăm mlan 11/2022 anei, bruă mkra êlan dơ̆ng kdriêk Čư̆ Sê – Čư̆ Pưh – Čư̆ Proong, čar Gialai mphŭn mkra mơ̆ng mlan 3 thŭn 2021, tĭng čiăng bi leh ti mlan 12/2022; lŏ dơ̆ng mkra mđĭ êlan dơ̆ng čar mrô 663 mphŭn mkra mơ̆ng mlan 12/2021, tĭng srăng bi leh ti mlan 11/2023, lehanăn êlan dơ̆ng čar mrô 664 phŭn mkra mơ̆ng mlan 12/2021 srăng bi leh ti mlan 11/2023./.

Pô mblang: Y-Khem Niê