VOV4.Êđê- Msĕ hmei hưn mdah leh hlăm hdră hruê mbruê 6/6, lu mnuih ƀuôn sang jing mnuih djuê ƀiă ti čar Dak Lak dôk ƀuah ăl leh anăn rŭng răng êjai knŏng čhĭ mă sa čuê lăn ƀiădah leh ngă hră mơar luč jih anôk lăn mdơ̆ng sang amâodah pô blei jă jih hră yua lăn mơ̆ng gŏ sang, amâo thâo klă lăn pô arăng ba čhĭ leh kơ pô mkăn amâodah ba bi mgrơ̆ng hei. Boh klei anei brei ƀuh, dôk mâo klei kƀah hlăm dŭm klei bhiăn mnia mblei lăn, boh nik jing krĭng mnuih djuê ƀiă, jing anôk mnuih ƀuôn sang dôk kƀah klei thâo săng kơ klei bhiăn ala čar. Mbĭt anăn, mâo dŭm klei bi knăl brei ƀuh, dŭm mnêč mơ̆ng phung khan mnia lăn ti čar Dak Lak dôk ngă luč klei êđăp ênang anôk mnia mblei, ngă truh klel dleh dlan hlăm bruă ksiêm dlăng leh anăn hmăi truh kơ klei êđăp ênang hlăm alŭ wăl. Lŏ dơ̆ng hlăm klei čih “Klei lăn đĭ ênoh êgao leh, ƀuôn sang ênguôt dhuôt” hdră hruê anei hmei mâo klei čih tal 2 hŏng akŏ “Kƀah klei thâo săng leh anăn ênưih duah tŭ, ƀuôn sang lĕ hlăm klei mplư phung khan mnia lăn”.
Hlăm wưng bi hing hmư̆ ênoh čhĭ lăn đĭ yuôm thŭn 2021, lehanăn hlăm dŭm mlan akŏ thŭn 2022, să Čư̆ Suê, kdriêk Čư̆ Mgar dôk ti kdriêl bi knông hŏng ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt tĭng phă Dưr jing dŭm alŭ wăl hlăk hlê mjhĭt m’uăt êdi hlăm čar kơ klei bi čhĭ lăn ala. Đặng Văn Hoan, Khua knơ̆ng bruă sang čư̆ êa să Čư̆ Suê brei thâo, hlăm wưng anăn mâo lu mnuih kluh nao kơ să hiu hlăm djăm kang êlan, êlan ƀuôn. Wưng anei, mâo lu mnuih ti dŭm boh ƀuôn bi čhĭ lăn. Siămdah, hlăm klei ngă hră mơar bi mnia mblei anăn kyua kƀah klei thâo săng hŏng hdră bhiăn, lehanăn kăn dua êmuh rei mnuih kăp đru kčĕ brei, snăn mâo lu mnuih hlŏng luič jih wăt lăn anôk pô dôk. Phŭn tal êlâo să hmư̆ mâo đa đa mnuih ti ƀuôn Sŭt Hluôt, Sŭt Mđưng hưn mâo klei msĕ snăn, hŏng lu gŏ sang lĕ hlăm klei arăng mplư. Tui si Hoan, jih jang ênhă lăn phung ƀuôn sang dôk yua grăp gŏ êsei mâo mbha 400m2 lăn, ƀiădah amâo mâo klă ôh hlăm hră mơar jing ti anôk. Kyuanăn, leh jao lăn kơ mnuih blei, snăn phung blei lăn mjhua hŏng klei amâo mâo thâo săng anăn khăt lăn dôk jing kơ pô, lehanăn lui lăn pla mjing kơ pô čhĭ lăn:
“Hlăm să wưng leh êgao mâo klei bi čhĭ lăn ala hŏng ênoh yuôm măng ai, snăn phung ƀuôn sang bi hưp ngă yơh klei bi čhĭ lăn ala pô mâo. Siămdah, klei bi mnia mblei lăn anăn phung ƀuôn sang dê hŏng klei ênuah pô, kyua kƀah klei thâo săng, mơ̆ng anăn mâo lu mnuih mjhua klei kơ lăn ala, mâo 400m2 lăn dôk, leh čhĭ pô blei mơh hlŏng ngă hră bi mlih hlŏng plah jih lăn phung ƀuôn sang. Klei anei jing lu bi mnia mă hjăn amâo mâo klei bi ngă hră mơar klă mngač ôh, amâo mâo mnuih kăp bi klă brei ôh”.
Sa kdrêč lăn leh čhĭ, kdrêč sang dôk arăng mă jih leh anăn mbha jing 3 hră lăn dôk ti krah, kdrêč adôk lăn lŏ hma rup boh hră u riêng gah lui kơ pô čhĭ
Sa čô khua kiă kriê adŭ bruă ngă hră mơar lăn čar Daklak brei thâo, dưi thâo ƀuh klei phung ƀuôn sang čhĭ lăn hlŏng luič hĕ jih wăt anôk pô dôk, amâodah tuôm hŏng phung blei lăn djă leh jih hră lăn dŭm thŭn leh amâo lŏ ƀuh ba wĭt ôh. Tui si klei bhiăn, leh mâo ngă hră mơar djŏ hŏng mta mtrŭn snăn dŭm anôk bruă kiă kriê mơ̆ng knŭk kna srăng ngă yơh hră mơar bi mlih anăn, triêk anôk. Ƀiădah phung ghan mnia lăn truăn hiu duah blei lăn hŏng klei mnêč, tơdah phung ƀuôn sang kƀah klei thâo săng, mdêč leh anăn hlăm hră mơar, jing hră kơ klei čhĭ lăn ala, hră kuôl kă jao lăn, snăn amâo lŏ mâo êlan ngă ôh knŏng dôk ƀuah mă hjăn pô yơh:
“Mâo dua knhuang srăng ngă hĕ. Sa jing ngă klei kuôl kă kơ bruă knuă, jing klei kuôl kă bi triêk anôk snăn phung ƀuôn sang mdêč mơh anăn pô kơ anăn. Dua jing, leh mâo boh tŭ dưn hlăm hră mơar kơ klei bi triêk snăn nao kơ anôk bi mklă hră mơar pioh ngă hră mơar bi mlih anăn hlăm klei bi mnia mblei lăn, snăn phung ƀuôn sang lŏ mdêč mơh anăn pô kơ hră anăn. Lehanăn êlâo kơ mdêč anăn hlăm hră jing dŭm m2 kâo srăng čhĭ snăn phung ƀuôn sang thâo, pô čhĭ bi thâo ƀuh anôk anei. Klei anei jing diñu bi thâo săng anôk anei, klei diñu amâo mâo thâo săng jao hĕ klei dưi kơ pô ghan lăn nao ngă hră mơar”
Pô mgang kđi Tạ Quang Long, Khua êpul phung mgang kđi čar Daklak hlak mblang, phung ƀuôn sang kyua kƀah klei thâo săng kơ hdră bhiăn knŭk kna, snăn ênưi djăl duah mdêč anăn pô hlăm hră mơar phung ghan lăn duah mplư, kyuadah jih jang hră mơar anăn diñu nga leh êlâo. Hlăm anăn jhat êdi jing tơdah phung ƀuôn sang mdêč hĕ leh anăn pô hlăm hră anăn, jao jih klei dưi kơ pô blei nao ngă hră mơar. Tuôm hŏng klei arăng hlŏng plah mmiă jih lăn pô, ăt ka jing boh jhat prŏng mơh, hŏng đa đa klei, kyua lŏ adôk bi čhĭ mnia hdơ̆ng diñu, bi mlih anăn pô anei, pô adih lehanăn phung ƀuôn sang hlŏng luič jih lăn, amâo mâo thâo ti anôk nao kcŭt ôh, kčŭt kơ hlei pô ôh. Mâo đa đa phung ƀuôn sang mâo leh klei kuôl kă mă prăk êlâo hŏng mta bruă mkăn, leh truh bi mlih anăn, triêk anôk, bi mnia mblei mâo mnuih bi mklă. Pô mgang kđi Tạ Quang Long lač, phung ƀuôn sang ăt dôk mâo anôk jưh knang hlăm klei phat kđi, akâo mdei klei bi mnia mblei anôk lăn anăn, ƀuh lĕ hlăm klei bi knăl duah mplư, lehanăn phung ƀuôn sang dưi ngă hră kčŭt truh kơ anôk bruă kahan ksiêm akâo bi mngač:
“Leh diñu mâo klei bi tŭ ư hdơ̆ng diñu kơ dŭm ênoh čhĭ mnia, lehanăn dŭm adôk kơ pô snăn hŏng myua mta klei bi knăl, mâo mnơ̆ng bi klă brei mơ̆. Tơdah knŏng ngă mă klei bi tŭ ư hŏng klei blŭ mang amâo mâo hră mơar ôh, amâo mâo mnuih hmư̆, amâo mâo pô thâo ôh. Tơdah diñu dưi bi klă kơ jih klei anăn, snăn ăt dưi mơh ngă hră kčŭt, lehanăn brei yap jih jang klei anei jing lĕ hlăm klei arăng duah mplư, knŏng sa nah snăng klă mngač anei jing êdah hĭn jing klei duah luar, lehanăn anăp truh kơ klei mplư”.
Bruă bi hgŭm êpul êya hlăm ƀuôn sang srăng bi kruh kyua klei mnia blei lăn ala amâo djŏ, hŏng klei mplư
Nguyễn Văn Hoàng k’iăng khua knơ̆ng bruă kiă kriê ngăn dŏ wăl hdĭp mda čar Daklak brei thâo, hlăk wưng mâo klei bi čhĭ lăn snăk sơưn anăn, mâo mtam lu mnuih mjhua hŏng klei anei duah mplư phung ƀuôn sang, boh nik phung ƀuôn sang krĭng wăl êngao ƀuôn prŏng. Klei diñu ngă anăn jing dleh thâo ƀuh, ba klei amâo mâo jăk kơ klei bi mnia mblei, ngă dleh dlan kơ knŭk kna kiă kriê, lehanăn ba klei rŭng răng klei hdĭp phung ƀuôn sang. Hŏng klei phung ƀuôn sang bi čhĭ lăn pô hlŏng luič hĕ jih wăt lăn anôk dôk. Hoàng lač, bruă klam tinei mơ̆ng bruă sang čư̆ êa nah gŭ, lehanăn dŭm dhar bruă djŏ tuôm êjai ka ngă jăk ôh bruă hâo hưn, bi lar klei bhiăn hŏng phung ƀuôn sang, boh nik hŏng phung ƀuôn sang drei hlăm dŭm boh ƀuôn. Knơ̆ng bruă hlăk gĭt gai dŭm dŭm anôk bruă djŏ tuôm gưl kdriêk bi mguôp hŏng bruă sang čư̆ êa nah gŭ kčĕ kơ phung ƀuôn sang ngă hră kčŭt truh kơ sang phat kđi, tơdah ƀuh klei bi knăl duah mplư, amâodah ngă hră kčŭt kơ anôk bruă kahan ksiêm tơdah jing klei duah mplư leh. Lehanăn, anôk bruă anei hlăk dôk kčĕ kơ knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar čiăng bi pral mâo klei bi mlih ƀư̆ mkra mtam klei anei:
“Čiăng kơ phung ƀuôn sang đăm lĕ hlăm klei arăng mplư ôh kơ lăn ala, hlăm wưng kơ anăp, knơ̆ng bruă ngăn dŏ wăl hdĭp mda srăng lŏ dơ̆ng hgŭm lehanăn mtrŭt knơ̆ng bruă sang čư̆ êa kdriêk, wăl krah, ƀuôn prŏng ngă djăp mta hră mơar gĭt gai mơ̆ng knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar kơ bruă ƀư̆ mkra lehanăn mđĭ hĭn bruă kiă kriê bi kjăp lăn ala, lehanăn jih jang bruă bi mnia mblei lăn ala hlăm čar. Mđĭ hĭn bruă klam mơ̆ng dŭm gưl bruă sang čư̆ êa, lehanăn jih jang bruă kđi čar kơ bruă mâo klei hâo hưn kjăp hĭn, mjuăt bi hriăm hdră bhiăn knŭk kna klei kơ lăn ala hŏng phung ƀuôn sang bi thâo săng, brei mâo klei răng ti anăp klei duah mplư”.
Klei mjhĭt m’uăt sa wưng lăn ala čhĭ đĭ ênoh ti Daklak lehanăn ti lu alŭ wăl mkăn wưng leh êgao, hrăm mbĭt hŏng bruă bi mnia mblei hlăk đĭ kyar, snăn bruă duh mkra mnia mblei hlăm alŭ wăl ăt ktŭng ba mbĭt lu klei amâo mâo jăk. Klei phung ƀuôn sang hlăm dŭm boh ƀuôn jŭm ƀuôn prŏng bi tiŏ êran čhĭ lăn ala hma pưk pô, ngă kơ phung duah mplư mjhua ênưih pưih, tơdah hlei pô amâo mâo răng, ênưih snăk lĕ hlăm klei arăng mplư, lehanăn lĕ hlăm klei anăn amâo lŏ thâo bĭt êlan sua wĭt ôh. Lehanăn ƀuôn sang pô klei jăk siam mâo leh mơ̆ng êlâo hlŏng kruh rai jih mơh, kyua klei bi čhĭ lăn ala kbiă hriê mơ̆ng phung hiu duah ghan lăn ngă bruă hŏng klei amâo mâo ênuah. Klei anei bi mâo bruă sang čư̆ êa, dŭm dhar bruă djŏ tuôm djăp gưl čar Daklak pral trŭn mghaih msir, ngă hŏng klei ktang gang mkhư̆ bi ruĕ hŏng klei kjăp./.
Pô mblang: Y-Khem Niê
Viết bình luận