Mâo leh 10 thŭn êgao, ƀiădah aduôn Ngô Thị Minh (55 thŭn), ti ƀuôn hgŭm Tân Lập, ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt ăt kăn dưi kơ̆ng êa ală êjai lŏ bơ̆k bâo kơ klei truh thŭn anăn. Jing sa čô mă bruă ti knơ̆ng bruă wăl hdĭp mda Đông Phương, Êjai dôk kih waih êlan dơ̆ng 3 mmông aguah, mmông anăn mâo sa boh êdeh drăm ñu. Klei truh anăn ngă kơ aduôn Ngô Thị Minh luč 2 bĕ jơ̆ng, kpĕ êka asei mlei truh kơ 98%.

            “Ară anei čiăng mă sa mta bruă dôk ti êdah êwiên ƀiădah kăn dưi dôk ti êdeh sui lei, dôk mă 2 mmông đuč ăt krăn leh mơh. Leh anăn mâo klei bi knhăk pô kăn dưi tŭ lei. Ară anei aruăt ariêng nah gŭ tloh jih leh, lu blư̆ nao mdrao ti sang êa drao diñu kăn thâo bĭt mjing lei, êa drao bi hrŏ ruă ară anei kăn lo tŭ dưn lei, pô knŏng kĕ ƀăng êgei tŭ klei ruă msĕ sơnăn yơh”.

Ăt mâo klei êka truh kơ 98% leh klei truh mă bruă thŭn 2004 kyua boh min mtuh bi rai êlan, Võ Thanh Tùng ti ƀuôn hgŭm Tân Tiến, ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt, êlâo dih mă bruă êlan klông mơ̆ng Knơ̆ng bruă êlan klông leh anăn dŭ mdiăng čar Dak Lak, čiăng dưi hdĭp truh kơ mmông anei, ñu găn leh lu klei mbraih, blač hŏng êbeh 100 aruăt čhĭt dlông kŏ. Ruă hĭn kơnăn, leh ñu mâo klei truh sa thŭn, mô̆ ñu ăt đuĕ mơh. Čiăng dưi hdĭp găn hruê, anak mniê ñu pŏk sang čhĭ mnia điêt hlăm sang mưn, bi kơ ñu myun mơh dưi hriăm bruă dluôr kpit:

 “Leh sa wưng êdei mâo knŭk kna uêñ mĭn brei nao hriăm ti Hà Nội hriăm dluôr, klei hdĭp ăt mâo klei dul ƀiă. Ară anei dôk mbĭt hŏng anak, sang dôk kăn mâo, asei awăt mơh, adiê mlih yan jing ruă êdi”.

Hluê si klei hưn mơ̆ng knơ̆ng bruă mnuih mă bruă, kahan êka êkeh leh anăn Yang ƀuôn čar Dak Lak, ară anei kluôm čar mâo êbeh 12.000 anôk bruă, knơ̆ng bruă bi klă bruă mnia mblei hŏng jih jang ênoh mnuih mă bruă hlăm brô 120.000 čô. Lu knơ̆ng bruă tui alŭ wăl mâo hnơ̆ng man dưn leh anăn điêt, ngă bruă mnia mblei, bruă mkăn, mkra mjing…

        Nguyễn Quang Thuân, k’iăng khua kiă kriê knơ̆ng bruă mnuih mă bruă, kahan êka êkeh leh anăn yang ƀuôn čar Dak Lak brei thâo, dŭm thŭn giăm anei, bruă răng mgang klei êđăp ênang êjai mă bruă knuă ti dŭm knơ̆ng bruă dưi mâo klei uêñ mĭn hĭn, dŭm klei găl mă bruă ƀrư̆ hruê ƀrư̆ mâo klei hơĭt. Dŭm klei arưp aram kơ klei truh êjai mă bruă knuă ăt dôk mâo hgăm. Knŏng ti thŭn 2022, ti alŭ wăl mâo leh 7 klei truh êjai mă bruă ngă kơ 7 čô djiê.

Čiăng bi hrŏ klei truh êjai mă bruă, bruă sang čư êa čar Dak Lak mâo leh hdră êlan hluê ngă hdră klei êđăp ênang êjai mă bruă wưng thŭn 2021 – 2025. Gĭr ktưn truh ti thŭn 2025, kah knar grăp thŭn hrŏ 4% hnơ̆ng klei truh êjai mă bruă ngă djiê mnuih, mđĭ thiăm 5% ênoh mnuih mă bruă dưi mkă dlăng klei ruă leh anăn 5% ênoh dưi ksiêm dlăng wăl anôk mă bruă… Nguyễn Quang Thuân, brei thâo:

         “Bi kơ hdră êlan klă klơ̆ng, tal sa jing mđĭ hĭn bruă hâo hưn, êngao kơ bruă hâo hưn hŏng pano, ap phích, hla pŏk srăng mtrŭt mđĭ bruă mtô mjuăt kơ mnuih mă bruă leh anăn phung yua mnuih mă bruă. Tal 2 jing lŏ ksiêm wĭt dŭm hdră, klei čuăn, hdră bhiăn mă bruă ti anôk mă bruă ênưih mâo klei truh, hlăm anăn kñăm kơ bruă mkra mjing, mnia mblei, mkŏ mjing srăng mâo hdră klă klơ̆ng hlăm bruă bi hrŏ klei truh êjai mă bruă, hluê ngă dŭm mta bruă leh anăn mkŏ mjing wăl anôk mă bruă kơ mnuih mă bruă leh anăn kriê dlăng anôk mă bruă čiăng rơ̆ng klei bi kna leh anăn hơĭt.”

            Grăp klei truh êjai mă bruă leh anăn klei ruă mơ̆ng bruă mă dưi gang mkhư̆ tơdah phung yua mnuih mă bruă uêñ mĭn kơ bruă bi hơĭt wăl anôk mă bruă, ksiêm dlăng dŭm klei arưp aram tăm mâo leh anăn jih jang mnuih mă bruă hluê ngă djŏ klei bhiăn, hdră êlan mă bruă êđăp ênang. Čiăng dưi ngă dŭm klei anăn, wăt mnuih mă bruă leh anăn phung yua mnuih mă bruă čiăng thâo săng klă kơ dŭm klei arưp aram luč klei êđăp ênang ăt msĕ hŏng bruă bi hrŏ klei truh amâo mâo jăk hŏng bruă čŏng ksiêm dlăng, bi klă klei arưp aram, klei amâo mâo jăk ti anôk mă bruă, ngă jăk bruă mtô bi hriăm, mtô lač, ngă bruă êđăp ênang êjai mă bruă.