Hlăm sang mrâo kdrưh kơăm, ayŏng Y-Huôt, ti ƀuôn Dak Găn, să Dak Găn, kdriêk Dak Mil hơ̆k mơak, thŭn mrâo anei yan adiê găl hŏng klei ngă lŏ, pla kphê. Kreh kriăng hriăm kơ klei mă bruă knuă, gŏ sang ñu mâo leh hnư hrui wĭt hơĭt, blei dŭm mta êdeh êdâo, kdrăp yua grăp hruê leh anăn brei anak čô bi nao sang hră mơar.

 “Gŏ sang kâo mâo 3 sao lŏ, kreh mâo 40 klŭng mdiê ăt djăp huă mơh. Kphê mâo 2ha, kphê amâo mâo mboh lu msĕ hŏng dŭm alŭ wăl mkăn kyua lăn pla amâo mâo đei jăk ƀiădah ăt mâo 5 tôn asăr. Tiu ăt mâo 2;3 phŭn. Klă sĭt pô pla boh hma leh, ară anei knŏng grep mjeh mrâo đuč čiăng mâo boh lu hĭn.”

       Mơ̆ng klei ngă bruă lŏ hma knŏng djăp ƀơ̆ng, ƀĭng ngă lŏ hma čar Dak Nông dôk mđing truh kơ klei bi mdrŏng hŏng bruă mkra mjing bruă lŏ hma hluê êlan mnơ̆ng dhơ̆ng mâo boh tŭ. Plah wah mđiă ktang yan bhang, ƀiădah đang tiu mơ̆ng gŏ sang ayŏng Nguyễn Văn Tú, ti să Trường Xuân, kdriêk Dak Song ăt dôk mtah mda. Ñu brei thâo, pla mjing hŏng hdră doh amâo djŏ knŏng đru kơ đang pla mjing kjăp ƀiădah lŏ rơ̆ng kơ klei suaih pral leh anăn ba wĭt boh tŭ dưn klă sĭt:

        “Êlâo dih yua êa drao lu đei ƀuh klei amâo mâo jăk êdi. Leh pô mlih yua hdră sinh học amâo lŏ krih êa drao hluăt, êa drao rơ̆k, ƀiădah knŏng yua mă hbâo brŭ, hbâo vi sinh đuč. Leh anăn hluê Êpul hgŭm bruă Trường Xuân pla tiu doh leh anăn bi mguôp hŏng Hoàng Nguyên dih, mnơ̆ng dhơ̆ng ară anei dưi ba čhĭ truh kơ dŭm ala čar Japon, Mi, Ơrôp. Ênoh ba čhĭ kreh yuôm hĭn anôk mnia mblei, ară anei mâo mơ̆ng 120 êbâo prăk hlăm sa kg.

            Jing anôk bruă mkŏ 200 čô ƀĭng ngă lŏ hma pla mjing giăm 1000ha tiu doh đru kơ klei mnia mblei, aduôn Trần Thị Thu, Khua kiă kriê Êpul hgŭm bruă Hoàng Nguyên, ti să Thuận Hà, kdriêk Dak Song, kah mbha klei hriăm, anăn jing srăng mdưm mta kñăm klă nik leh anăn kñăm ai dưi hluê ngă.

        “Tal 1, hmei čŏng pô hlăm krĭng pla mjing čiăng ngă hră tŭ yap doh hluê si hnơ̆ng čuăn tar rŏng lăn. Tal 2, čŏng pô mâo djăp ngăn prăk čiăng hrăm mbĭt hŏng ƀĭng ngă lŏ hma djă pioh mnơ̆ng dhơ̆ng. Tal 3, hmei duah phung blei yua leh anăn bi klă dŭm klei kuôl kă hluê si hnơ̆ng čuăn tar rŏng lăn. Kâo mĭn jing đăo knang bi klă yuôm bhăn truh kơ bruă mnia mblei hŏng phung ƀĭng hgŭm”.

Hluê si Phạm Tuấn Anh, Khua kiă kriê knơ̆ng bruă lŏ hma leh anăn mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang čar Dak Nông, truh kơ ară anei hlăm čar mâo leh 65 klei bi mguôp mkra mjing, ba čhĭ boh mnga hŏng hlăm brô 10.000 gŏ sang nao hgŭm. Êbeh 25.000ha ana pla mjing dŭm mta dưi hluê ngă djŏ hŏng dŭm klei tŭ yap msĕ si VietGAP, hữu cơ, HACCP, 4C, UTZ… Čar mkŏ mjing leh 4 krĭng bruă lŏ hma dưn yua kdrăp mrâo kơ kphê, tiu, mdiê lŏ, hŏng ênhă giăm 2.500ha. Phạm Tuấn Anh brei thâo, lŏ dơ̆ng mkŏ mjing krĭng pla mjing hnơ̆ng prŏng jing hdră êlan mâo čar Dak Nông dôk hluê ngă čiăng mđĭ kyar bruă lŏ hma kjăp:

 “Srăng mkŏ mjing dŭm krĭng pla mjing hluê si tur knơ̆ng bi mguôp hŏng ƀĭng ngă lŏ hma, dŭm gŏ sang hŏng dŭm êpul bi mguôp, êpul hgŭm bruă. Hŏng êpul hgŭm bruă drei mâo klei găl čiăng iêo mthưr klei duh bi liê, ngă klei mkra mjing mâo hră tŭ yap, čiăng dưi mkăp brei mrô krĭng pla mjing leh anăn dŭm hdră êlan djŏ tuôm. Dhar bruă lŏ hma hmei ăt dôk kčĕ hŏng bruă sang čư̆ êa čar mâo dŭm hdră êlan truh ti thŭn 2025 jih jang dŭm mta mnơ̆ng dhơ̆ng dưi mâo dŭm krĭng pla mjing hŏng dŭm êpul hgŭm bruă leh anăn mkŏ hŏng dŭm knơ̆ng bruă hrui blei, mkra mjing đru kơ klei mnia mblei.

       Lê Trọng Yên, k’iăng khua bruă sang čư̆ êa čar Dak Nông lač, mkra mjing bruă lŏ hma mđĭ kyar đru ba leh čar Dak Nông tlaih mơ̆ng klei ƀun ƀin mơ̆ng thŭn 2020, leh anăn dôk gĭr jing čar đĭ kyar ti krĭng Lăn Dăp Kngư. Ară anei, čar dôk mkŏ mjing dŭm hdră êlan mrâo čiăng iêo jak klei duh bi liê, bi lar klei găl, ai ktang kơ lăn pla mjing, yan adiê, mđĭ kyar bruă duh mkra bruă lŏ hma:

 “Bi mlih knhuah mkra mjing đưm jing kñăm dưn kyua klei mă bruă mrâo mrang, mơ̆ng klei ruah mjeh truh kơ pruê hbâo ăt msĕ mơh mkra mjing, ba čhĭ mnơ̆ng dhơ̆ng. Leh anăn drei srăng mkŏ mjing dŭm mnơ̆ng dhơ̆ng OCOP čiăng rơ̆ng dŭm hnơ̆ng čuăn bi mâo djăp anôk mnia mblei. Boh nik jing mkŏ mjing boh tŭ jih jang mnơ̆ng, dŭm mta mnơ̆ng dhơ̆ng phŭn si srăng ngă čiăng mkra mjing êlam, ñĕ kơ klei mâo boh amâo mâo ênoh, mâo ênoh amâo mâo boh, mkŏ mjing dŭm hdră êlan mdê hĭn iêo jak hlăm bruă lŏ hma čiăng mâo dŭm knơ̆ng bruă mâo kơhưm jing kmeh gơ̆ng hlăm bruă đru kơ Êpul hgŭm bruă leh anăn ƀĭng ngă lŏ hma”.

Mbĭt hŏng bruă mkŏ mjing ngă bruă hluê si boh tŭ mnơ̆ng dhơ̆ng, Dak Nông ăt dôk mđĭ kyar bruă lŏ hma lu boh tŭ, hŏng dŭm klei bi hmô kphê, ana ƀơ̆ng boh bi mguôp hŏng bruă hiu čhưn ênguê… Anei jing dŭm knhuang nao djŏ đru kơ čar Dak Nông hluê ngă mta kñăm jing čar đĭ kyar mơ̆ng krĭng Lăn Dap Kngư hlăm dŭm thŭn kơ anăp./.