Thŭn 2022 mrâo êgao, kdriêk knông lăn Ia H’Drai mâo giăm 690 gŏ sang tlaih mơ̆ng klei ƀun knap êbeh 20% gŏ sang ƀun mkă hŏng thŭn 2021, jing alŭ wăl mâo hnơ̆ng ênoh bi hrŏ ƀun prŏng hĭn hlăm čar Kon Tum. Amai Phan Thị Sương, sang dôk ti alŭ mrô 1, să Ia Tơi, kdriêk Ia H’Drai brei thâo dua ung mô̆ ñu ngă bruă ksu, mâo prăk mlan hơĭt. Snăn jhŏng čan prăk mơ̆ng knơ̆ng prăk tui bi gưl grăp gưl mâo 150 êklăk prăk, diñu blei êmô ana mđai pioh rông, lehanăn pla 2,5ha kphê, êbeh 3ha dang boh kroh… Kyua anăn hlăm grăp thŭn leh kah hĕ jih kơ ênoh bi liê diñu adôk mơ̆ng 250 - 300 êklăk prăk:    

 “Gŏ sang bŏ hŏng klei dleh dlan ƀiădah gĭr čan prăk knơ̆ng prăk pioh duh kơ bruă rông êmô, lehanăn duh ƀơ̆ng mkăn. Leh mâo čan prăk knơ̆ng prăk snăn nao blei êmô, lehanăn duh kơ bruă pla mjing ana boh durian, kphê, ana boh kroh mkăn, snăn ară anei klei hdĭp hơĭt leh. Bi tơdah amâo mâo jhŏng čan ôh prăk mơ̆ng knơ̆ng prăk, lehanăn dah kăn mâo rei alŭ wăl đru snăn klei hdĭp gŏ sang hmei amâo mâo ôh msĕ si ară anei”.

        Jing kdriêk knông lăn hlăm čar Kon Tum, klei mđĭ kyar bruă duh mkra ala ƀuôn, mđĭ hnơ̆ng hdĭp mda mnuih ƀuôn sang jing bruă tal êlâo mơ̆ng dŭm gưl bruă Đảng, bruă sang čư̆ êa kdriêk Ia H’Drai dôk nga tal êlâo. Đru kơ mnuih ƀuôn sang mâo čan prăk pioh duh ƀơ̆ng, lu jing gŏ êsei ƀun, giăm ƀun hlăm kdriêk mâo ai dưi mđĭ kyar klei hdĭp mda. Đinh Văn Trung, khua adŭ bruă knơ̆ng prăk đru ba bruă yang ƀuôn kdriêk Ia H’Drai, lač:

         “Mâo čan prăk mơ̆ng knơ̆ng prăk đru ba bruă yang ƀuôn jing mâo mghaih msir leh kơ êbeh 2.000 gŏ sang ƀun lehanăn phung knŭk kna dlăng ba mâo čan prăk hŏng ênoh jih jang êbeh 173 êklai prăk. Mâo čan ênoh prăk anei dŭm gŏ êsei ƀun mơak snăk pioh kơ bruă duh bi liê kơ mnơ̆ng pla mjing, mnơ̆ng rộng djŏ guôp hŏng krĭng lăn anei. Mơ̆ng ênoh prăk čan anei dŭm gŏ êsei mâo ngă leh jăk bruă duh mkra mnia mblei ba wĭt boh tŭ dưn yuôn bhăn”.

        Hlăm klei duh mkra ala ƀuôn hmăi amâo mâo jăk ôh êdi mơ̆ng klei ruă tưp   COVID-19, čiăng dưi lŏ pŏk êlan đru kơ phung duh mkra, lehanăn mnuih ƀuôn sang kơrŭ wĭt bruă duh mkra pla mjing, čar Kon Tum mâo bi mguôp leh kjăp hŏng dŭm êpul bruă brei čan prăk rơ̆ng hlue ngă djŏ hŏng hdră mtrŭn kơ klei kơ prăk mnga, nga bi pral lehanăn djŏ hŏng hdră êlan bi tĭng mnga, klei čuăl nư, bi kdung nư klei...  Tĭng truh kơ mlan 5/2023 ênoh leh brei čan jih jang hlăm čar Kon Tum êbeh 43.300 êklai prăk. Mta klei brei čan prăk ba yua bi djŏ hlăm klei duh ƀơ̆ng, ngă dŭm bruă mâo klei găl mơ̆ng čar, lehanăn bruă bi djŏ hŏng hdră êlan. Êbeh 2 thŭn êgao čar Kon Tum mâo 630 phung duh mkra mâo mkŏ mjing mrâo hŏng ênoh prăk tui si hră mơar jing 13.100 êklai prăk. Čar mâo leh êbeh 68 hdră duh bi liê hŏng ênoh jih jang êbeh 18.000 êklai prăk. Huỳnh Thanh Tú, K’iăng khua êpul hgŭm phung duh mkra mda asei čar Kontum, brei thâo čiăng dưi mâo prăk čan, klei iêo jak phung duh bi liê mtrŭt mđĭ bruă mkŏ mjing phung duh mkra mda asei hlăm čar đĭ kyar:

         “Hmei ƀuh jing yuôm bhăn êdi klei kiă kriê mơ̆ng phung khua kiă kriê car, dŭm knơ̆ng dhar bruă hlăm alŭ wăl kơ bruă duh bi liê, đru kơ phung duh mkra. Êjai iêo jak phung duh bi liê prŏng hriê kơ čar Kon Tum snăn phung duh bi liê lehanăn phung duh mkra jăk snăn ƀuh jing mâo klei tŭ dưn hĭn”.

       Hlăm êbeh 2 thŭn êgao, mbĭt hŏng klei iêo jak klei bi mkrum ngăn prăk mơ̆ng anôk bruă êngao knŭk kna, čar Kon Tum mâo ba yua leh tŭ dưn ngăn prăk duh bi liê mơ̆ng knŭk kna. Hŏng ênoh knŭk kna mâo duh bi liê hlăm thŭn 2022 jing êbeh 3.200 êklai prăk, thŭn 2023 êbeh 4.700 êklai prăk, Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar Kon Tum mâo dŭm hdră ngă bruă pral hĭn bi leh jih jang klei duh bi liê, lehanăn mâo hdră ksiêm bi kjăp klei djă yua prăk čan.  Lê Ngọc Tuấn, Khua knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar Kon Tum brei thâo, čar hlăk lŏ dơ̆ng mjing djăp klei găl mđĭ kyar bruă duh bi liê hlăm klei duh mkra mnia mblei:

         “Hŏng ai dưi bi ktưn PCI mơ̆ng čar Kon Tum thŭn 2022 đĭ 24 knhuang leh mkă hŏng thŭn 2021 lehanăn dăp tal 37/63 čar, ƀuôn prŏng. Hlăm 3 mlan akŏ thŭn, hnơ̆ng đĭ kyar GRDP čar Kon Tum jing 6,82% mkă hŏng wưng anei thŭn dih hlăm alŭ wăl dŭm čar Lăn Dap kngư, lehanăn dăp tal 23 hlăm kluôm ala. Jih jang dŭm hdră êlan đru ba kơ yang ƀuôn, bi hrŏ ƀun mâo ngă leh djăp ênŭm, hŏng klei pral, djŏ hŏng hdră mtrŭn kñăm kơrŭ wĭt bruă duh mkra ala ƀuôn”.

        Leh êbeh 2 thun hlue ngă hdră mtrŭn klei bi kƀĭn prŏng Đảng čar tal 16, wưng păn bruă 2020- 2025, klei duh mkra ala ƀuôn čar Kon Tum lŏ kơrŭ wĭt leh êdei kơ klei ruă tưp COVID-19. Hŏng ênoh mâo ba wĭt jih jang kơ yang ƀuôn hlăm kluôm čar wưng thŭn 2020- 2022 đĭ, kah knar 8,45%/thŭn. Mkŏ wĭt bruă duh mkra hlue hdră êlan jăk hĭn, bi hrŏ ƀrư̆ ƀrư̆ ênoh bi liê kơ jih jang bruă lŏ hma, dliê kyâo mnơ̆ng hlăm êa. Mđĭ ênoh mâo ba wĭt ngăn prăk kơ knŭk kna mơ̆ng 3.000 êklai prăk akŏ wưng truh leh êbeh 4.000 êklai prăk. Hrui wĭt kơ grăp čô mnuih đĭ mơ̆ng êbeh 43 êklăk prăk đĭ êbeh 52 êklăk prăk 1 thŭn. Mơ̆ng sa boh čar dôk hlăm klei dleh dlan ti alŭ wăl lăn dap kngư, Kon Tum hlăk dôk gĭr jih ai tiê./.