Dôk mtuk mtlak mbĭt hŏng gŏ sang hrui pĕ 1ha kphê leh ksă, ayŏng Siu Hồng Phát, ti ƀuôn Ngŏ, să Ia Pia, kdriêk Čư Prông, čar Gia Lai hơ̆k mơak brei thâo:

 “Ară anei gŏ sang kâo amâo mâo mưn arăng, kâo pĕ čhĭ mtah, ênoh čhĭ ară anei mâo 12 êbâo 400 prăk. Ƀĭng ngă lŏ hma thŭn anei mkă hŏng dŭm thŭn êlâo jăk hĭn, kphê thŭn anei mâo ênoh, mnuih ƀuôn sang hmei hơ̆k mơak êdi.”

          Ti alŭ Ia Sâm, să Ia Ròng, kdriêk Čư̆ Pưh, Lê Văn Kỳ ăt dôk hrui pĕ đang kphê 1.500 phŭn, ñu brei thâo, thŭn anei đăo knăl mâo hlăm brô 30 tôn boh mtah. Boh mnga mâo, mâo ênoh hĭn mkă hŏng lu thŭn êlâo, kyuanăn ñu mơak êdi:

 “Ară anei mâo ênoh hĭn mkă hŏng dŭm thŭn êlâo. Kphê mâo boh, mnuih ƀuôn sang hơ̆k mơak êdi.”

Ară anei, ti čar Gia Lai mâo hlăm brô 97.000ha kphê dôk pĕ boh. Lu hlăm ênhă anăn jing mjeh mrâo. Ênoh kphê asăr ară anei mơ̆ng 57 – 60 êbâo prăk hlăm sa kg, đĭ 30% mkă hŏng wưng anei thŭn 2022. Ênoh kphê yuôm đru kơ ƀĭng ngă lŏ hma đĭ ênoh prăk mnga, hơ̆k mơak hlăm yan hrui pĕ. Lê Thành Trung- ti să Ia Le, kdriêk Čư̆ Pưh, čar Gia Lai brei thâo:

“ Mnuih ƀuôn sang hơ̆k mơak êdi. Dŭm thŭn êlâo ênoh kphê êlưih, arăng koh hĕ jih. Thŭn anei ti sang adôk kphê, kphê mâo ênoh, boh thŭn anei ăt mâo mơh. Kyuanăn mnuih ƀuôn sang hơ̆k mơak êdi”.

Ti čar Dak Lak, anôk pla mjing kphê prŏng hĭn hlăm lăn čar, ƀĭng ngă lŏ hma ăt dôk mŭt hlăm yan hrui pĕ kphê wưng thŭn 2023 – 2024. Thŭn anei, kphê mâo ênoh, mâo boh, ƀĭng ngă lŏ hma ti čar Dak Lak hơ̆k mơak êdi. Trịnh Hoài Viện ti să Hoà Đông, kdriêk Krông Pač mbĭt hŏng êpul mă bruă dôk bi pĕ kphê. Trịnh Hoài Viện brei thâo, gŏ sang mâo 1.100 phŭn kphê dôk hlăm wưng hrui pĕ, yan anei mâo boh lu hĭn, ênoh čhĭ ti hnơ̆ng 63.000 prăk hlăm sa kg, mă hĕ ênoh bi liê, gŏ sang mâo mnga hlăm brô 160 êklăk prăk.

          “Thŭn dih kphê jhat hĭn mâo mă 4,3 tôn, ƀiădah thŭn anei mboh hĭn năng ai mâo 4 tôn mkrah truh kơ 5 tôn kphê asăr. Ară anei kphê dôk mâo ênoh, mâo leh 60 êbâo, sang kâo ka ruăt čhĭ ôh, êla čiăng prăk yua čhĭ ka hnui mơh”.

Bi hŏng gŏ sang Y-Hoang Ayŭn ti să Čuôr Dăng, kdriêk Čư̆ Mgar mâo đang pla kphê mrâo thŭn tal 8 prŏng 2ha. Ñu brei thâo, thŭn anei ênoh prăk mưn pĕ kphê đĭ hlăm brô 10%, ƀiădah kyua mâo boh leh anăn mâo ênoh, phung pla kphê ăt mâo hnư hrui wĭt jăk.

         “Ară anei tơdah čiăng mnuih pĕ kphê srăng lač êlâo kơh mâo. Prăk mưn mơ̆ng 250 êbâo prăk sa čô hlăm sa hruê, pô tla prăk huă yang hruê. Tơdah pô amâo mâo duah êlâo amâo mâo pô pĕ ôh, guôn êla arăng pĕ jih kơh mâo mưn phung nao pĕ.”

          Să Cuôr Dăng, kdriêk Čư̆ Mgar mâo giăm 2.500ha kphê. Hluê si Y-Sĕ Niê – Khua bruă sang čư êa să, ênoh kphê rơ̆ng mâo klei hơĭt jing klei mơak êdi, mnuih ƀuôn sang mâo klei hơĭt mă bruă, mđĭ hnơ̆ng tŭ jăk kphê:

          “Hlăm wưng kơ anăp, să srăng hâo hưn mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang rơ̆ng kơ ênhă pla mjing kphê, dŭm đang kphê ana khua srăng lŏ pla hŏng dŭm mjeh mrâo mâo boh hĭn. Bruă pla pluă durian hlăm đang kphê ăt jăk mơh, ƀiădah knŏng pla pluă ti dŭm ênhă djŏ guôp leh anăn amâo mâo koh ôh ana kphê.”

Kluôm čar Dak Lak ară anei mâo hlăm brô 231.000ha kphê, mĭn tĭng thŭn anei mâo êbeh 570.000 tôn, đĭ hlăm brô 7% mkă hŏng thŭn dih. Ênoh kphê dôk rơ̆ng hlăm knơ̆ng hơĭt jing boh kdrŭt čiăng kơ ƀĭng ngă lŏ hma čar Dak Lak lŏ dơ̆ng mjut mjing ana kphê leh anăn mđing truh kơ mta kñăm dlăng kriê kphê ƀrư̆ hruê ƀrư̆ hơĭt kjăp hĭn. Hluê si klei bi klă mơ̆ng dhar bruă lŏ hma čar, hnơ̆ng boh kphê thŭn anei đĭ kyua tuôm hŏng lu klei găl, hjan amâo mâo lu, mđiă jăk, hnơ̆ng tŭ jăk kphê dưi rơ̆ng kjăp. Êngao kơnăn, ênhă kphê wĭt pla mrâo hŏng mjeh mrâo dưi hrui pĕ, đru mđĭ hnơ̆ng boh mnga, ênoh leh anăn hnơ̆ng tŭ jăk.