Hlăm klei kƀĭn mñă klă, klei hdĭp mơ̆ng mnuih djuê ƀiă ti čar Lâm Đồng dưi mđĭ kluôm dhuôm. Bruă mđing mhư̆ leh anăn dưn yua dŭm kdrăp mrâo mrang hlăm klei mkra mjing đru mđĭ hnư hrui wĭt kah knar grăp čô mâo 50 êklăk prăk hlăm sa thŭn, đĭ 12,5% mkă hŏng thŭn 2019, hnơ̆ng gŏ sang ƀun ƀin hrŏ adôk 3,24%. Boh nik, ară anei kluôm čar mâo 353 knơ̆ng bruă mơ̆ng mnuih djuê ƀiă jing pô, hŏng ênoh prăk truh kơ 2.773 êklai prăk, 13 mta mnơ̆ng dhơ̆ng OCOP 3 mtŭ.

Jing pô đang war čô̆ kơ bruă mơ̆ng thŭn 2017, pô bi ala K’Hoàng, mnuih djuê ana K’Ho ti să Phú Hội, kdriêk Đức Trọng brei thâo, kyua duh bi liê djŏ hdră hlăm bruă lŏ hma kdrăp mrâo mrang, ñu mâo klei tŭ jing leh anăn hmar dưi pŏk mlar hnơ̆ng mkra mjing đĭ êbeh 7 blư̆, pla mjing lu mta djam mtam, êtak êbai, boh kroh djăp ênŭm hnơ̆ng čuăn OCOP GAP.

“Hlăm klei čô̆ kơ bruă tal êlâo kâo rŭ mdơ̆ng 1.000m2 sang ală kĭng, ƀrư̆ ƀrư̆ pŏk mlar jing 2.000m2. Hŏng dŭm klei kuôl kă čhĭ mnơ̆ng, ară anei kâo pŏk phai ênhă sang ală kĭng truh 7.000m2. Hlăm đang war pô, lu jing mkra mjing hŏng klei kuôl kă”.

Bi klă kphê jing sa hlăm dŭm mta ana pla mjing phŭn, anăn knăl mơ̆ng kphê Arabica Lạc Dương mâo lu klei găl čiăng mđĭ kyar, êngao kơ mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang pla mjing hŏng hdră doh leh anăn mkŏ hŏng boh tŭ, bruă sang čư êa alŭ wăl tinei lŏ mtrŭt mjhar pla mjing kphê hluê hdră boh mnga tar rŏng lăn. Y- Cường – sa gŏ sang pla mjing kphê sui thŭn ti să Lat, kdriêk Lạc Dương brei thâo, mơ̆ng mâo nao hlăm dŭm adŭ bi hriăm pla mjing ñu thâo săng si srăng pla mjing čiăng dưi čhĭ mâo ênoh yuôm.

 “Pla mjing kphê kjăp mrâo hmư̆ amâo mâo thâo săng ôh. Leh hmư̆ bruă sang čư̆ êa hưn mdah klă, mnuih ƀuôn sang ăt ƀrư̆ ƀrư̆ thâo săng kơ bruă tơdah luč dliê srăng ngă toh hroh kphê, hmăi truh kơ ênoh kphê. Hlăm dŭm thŭn êgao mnuih ƀuôn sang dưi mâo klei hriăm, hmư̆ ti Ơrôp amâo srăng blei kphê ti anôk bi rai dliê, kyua mnuih ƀuôn sang ăt mâo klei hŭi leh anăn mlih. Ară anei mnuih ƀuôn sang dôk bi hơĭt mnơ̆ng dhơ̆ng ăt msĕ mơh hnơ̆ng tŭ jăk kphê”.

Ăt ti să Lat, kdriêk Lạc Dương, aduôn Rolan Cơ Liêng, mnuih K’Ho gĭr jih ai tiê čiăng mkŏ mjing anăn knăl kphê hŏng knhuah gru dhar kreh djuê ana pô hŏng anăn pia K’Ho Coffee. Mơ̆ng lu thŭn êlâo, K’Ho Coffee jing leh mnơ̆ng bi ala kơ mnâo mñañ kphê Langbiang leh anăn jing klei bi hmô êdah êdi kơ kphê doh mơ̆ng mnuih K’Ho.

“Klei kâo čiăng jing mkra mjing mnơ̆ng dhơ̆ng mâo anăn knăl mơ̆ng Việt Nam truh kơ ala tač êngao. Pô srăng gĭr dưi bi êdah klei yuôm bhăn mơ̆ng mnuih ƀuôn sang tinei. Tơdah pô amâo mâo gĭr, dŭm klei anăn amâodưi bi lar. Hŏng mnuih ƀuôn sang mâo leh dhar kreh, knhuah gru djuê ana, pô čiăng bi mguôp mbĭt. Klei yuôm hĭn jing pô dôk gĭr čiăng mkŏ mjing mnơ̆ng dhơ̆ng mâo klei kjăp leh anăn sui.”

Nao hlăm klei kƀĭn phung bi ala dŭm djuê ana hriêt čar Lâm Đồng gưl tal 4, Vinh Tơr, khua mkăp hlăm bruă Đảng gưl dlông, k’iăng khua kiă kriê Dhar bruă djuê ana čih yap, hdră mđĭ kyar bruă duh mkra ala ƀuôn krĭng mnuih djuê ƀiă čar Lâm Đồng dưi mâo boh tŭ kluôm dhuôm. Bruă duh mkra, dhar kreh, bruă mdrao mgŭn, mtô bi hriăm, klei hdĭp mda, bruă lĭng kahan dưi mâo lu klei mlih jăk. Lu hnơ̆ng čuăn, bruă klam lu hĭn hnơ̆ng kah knar Lăn Dap Kngư. Čiăng dưi lŏ bi lar dŭm boh tŭ dưn anăn, Y Vinh Tơr lač, Lâm Đồng čiăng lŏ bi lu jơr dŭm ai dưi kơ krĭng mnuih djuê ƀiă, mtrŭt mđĭ dŭm hdră ala čar kñăm kơ bruă mkŏ mkra krĭng ƀuôn sang mrâo leh anăn bi hrŏ ƀun.

“Lŏ dơ̆ng bi mguôp, bi lar klei găl mâo kơ lăn ala, yan adiê, dliê kmrơ̆ng, wăl kriê pioh, wăl siam leh anăn knhuah gru dhar kreh mơ̆ng grăp êpul êya. Hluê anăn dưi mkŏ mjing hdră duh ƀơ̆ng, bruă knuă mă, hnư hrui wĭt hơĭt kơ mnuih ƀuôn sang. ngă dŭm hdră êlan đru čô̆ kơ bruă, nao jĕ anôk mnia mblei, mgaih msir bruă mă kơ mnuih djuê ƀiă.”

      Klei kƀĭn ăt mâo mta kñăm truh ti thŭn 2030, hnư hrui wĭt kah knar grăp čô mnuih djuê ƀiă mâo mơ̆ng 84 – 87 êklăk prăk hlăm sa thŭn, gŏ sang ƀun hrŏ mơ̆ng 2-3% hlăm sa thŭn… Bi lar ktang hdră čô kơ bruă, bi lông ktưn mă bruă knuă, uêñ mĭn duh bi liê djăp mta bruă čiăng mđĭ kyar klei hdĭp mda hŏ sang, knơ̆ng bruă, êpul hgŭm bruă ti dŭm ƀuôn êlan hlăm čar.