VOV4.Êđê- Alŭ wăl krĭng Lăn Dăp Kngư dôk ti anăp klei hmang hmưi kdlưn hĭn hlăm bruă mkŏ mkra êlan klông, êjai 4 hlăm 5 čar srăng mâo êlan dơ̆ng pral hlăm hruê mmông kơ anăp, hŏng dŭm hdră dôk hluê ngă, mrâo mâo klei bi klă duh bi liê amâodah dôk hlăm wưng klei ksiêm duah. Mnuih ƀuôn sang, phung duh mkra leh anăn bruă sang čư êa dŭm čar dôk mâo klei hmăng hmưi prŏng hlăm dŭm mbĭt êlan mrâo, ƀiădah ăt mâo mơh dŭm klei uêñ mĭn klă sĭt. Hlăm anăn, prŏng hĭn jig kƀah klei hrăm mbĭt, kyuadah mâo êlan dơ̆ng pral ƀiădah ka mâo ôh dŭm bĭt êlan mkŏ mbĭt, kƀah klei hrăm mbĭt kơ klei thâo mă bruă, klei pŭ suai, logistic, ai dưi mtrŭt mđĭ bruă duh mkra krĭng Lăn Dăp Kngư amâo mâo klă ôh.

Daklak jing čar ba akŏ hlăm alŭ wăl Lăn Dap kngư kơ ênoh lu mnuih, lehanăn klei bi mnia mblei hŏng ala tač êngao, mâo lu mta mnơ̆ng dhơ̆ng dưi ba čhĭ kơ ala tač êngao hlăm grăp thŭn. Ară anei, lu mnơ̆ng čar mâo čhĭ kơ ala tač êngao, dŭ ba mnơ̆ng phă Cát Lái ti ƀuôn prŏng Hồ Chí Minh, kbưi truh 350km, ƀiădah amâo mâo ôh êlan jĕ kơ Khánh Hoà knŏng hlăm brô kgŭ 200km. Aguah tlam, đuĕ nao kơ kdrŭn anei lehanăn lŏ kplăk wĭt luič dŭm hrue, lehanăn grăp mlan knŏng mâo mă hlăm brô 5 gưl nao. Bi tơdah tuôm hĕ hŏng klei gun kpăk hlăm êlan klông (msĕ hŏng hlăk gưl mâo klei ruă tưp Covid 19) phung duh mkra mnia mblei Daklak luič truh 1 hrue kăm kơh, tăp năng truh kơ 10 hrue mtam mâo jao sa gưl mnơ̆ng truh kơ kdrŭn ksĭ. Klei êlan kbưi, jao mnơ̆ng êmưt ngă leh kơ ênoh bi liê đĭ lu, klei tŭ dưn bruă bi mnia mblei, lehanăn klei bi ktưn srăng hmăi amâo mâo jăk.

Tui si Phạm Đông Thanh, Khua knơ̆ng bruă dŭ mdiăng An Phước, čar Daklak ară anei jih jang ênoh bi liê kơ bruă dŭ mdiăng lŏ đĭ sơăi mkă hŏng thŭn dih, ngă kơ anôk bruă amâo mâo ba wĭt mnga ôh. Thanh lač, tơdah mâo êlan dơ̆ng pral truh kơ kdrŭn ksĭ snăn klei duh mkra mnia mblei srăng bi mlih mtam. Sĭt yơh, klei mdê mơ̆ng êlan dơ̆ng pral jing bi mâo klei duh bi liê mđrăm sơăi hlăm mbĭt jih jang bruă:

Êngao kơ pŏk êlan dơ̆ng pral snăn dŭm mta bruă lŏ mâo mbĭt jing klei duh bi liê hlăm lu mta bruă mkăn. Sitôhmô klei dŭ suai mnơ̆ng. Msĕ si klei hmei êran luič jih 2 mmông, lŏ suai mnơ̆ng luič dua mmông, jing 4h, lŏ wĭt jing dua mmông snăn hlăm sa hrue knŏng mâo dŭ truh dua gưl. Mâo hĕ msĕ snăn srăng bi hrŏ ênoh duh kơ êdeh, sitôhmô amâo bi liê lu ngăn prăk ôh, hrŏ mơh ênoh bi liê kơ bruă kiă kriê, wăt hlăm bruă lŏ wĭt mkra êdeh, lehanăn prăk mlan kơ mnuih ngă bruă. Bi ară anei, klei dŭ suai hŏng kiê kngan snăn bruă nao luič hlăm 2 h nao hlăm êlan dơ̆ng pral, lehanăn 4h êlan mkăn jing ăt msĕ mơh.

Kphê ba čhĭ kơ ala tač êngao mơ̆ng Simexco Dak Lak, ti sa hjie dŭ mdiăng hlăn hdră nao ti kdrŭn ksĭ Cát Lái

Hŏng kdriêk Krông Bông, čar Daklak êlan dơ̆ng pral jing klei ngă bruă adôk kƀah hlăm lu mta klei, ăt jing sa klei dôk bi mĭn mơh. Lê Văn Long, khua knơ̆ng bruă sang čư̆ êa kdriêk brei thâo, krông Bông srăng jing anôk mâo klei găl hĭn tơdah êlan dơ̆ng pral Khánh Hoà – Ƀuôn Ama Thuôt hŏng ênoh mâo duh bi liê giăm 22 êbâo êklai prăk mkra êlan. Kyuadah tui si hdră, êlan dơ̆ng pral găn hlăm jih boh kbưi kdriêk mâo, mâo să jing lŏ klah êwang boh kbưi trŭn nao kơ êa ksĭ giăm 200km trŭn adôk mă hlăm brô 70km, boh kbưi mơ̆ng ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt mơ̆ng 100km, adôk mă hlăm brô 50km... Boh nik, kyua mâo êlan dơ̆ng pral tă tue ping čư̆ Yang Sin, hŏng anôk lu knhuah gru hƀuê ênuk, Krông Bông srăng mâo klei găl mđĭ kyar bruă hiu čhưn ênguê pô.

            Siămdah, tui si Lê Văn Long, pătdah jih jang êlan klông hlăm kdriêk jing jhat rai leh sơăi. Mâo êlan dơ̆ng čar mrô 12 knŏng dưi êrô mă hŏng boh pral kgŭ 30km/h. Bi êlan tĭng kơ nah Dưr mâo êlan dơ̆ng pral lu jing kpăk hŏng hnoh krông. Long lač, klei tŭ dưn mơ̆ng êlan dơ̆ng pral Khánh Hoà - Ƀuôn Ama Thuôt, knŏng dưi dưn yua jăk tơdah mâo mkŏ jăk hŏng djăp mta bruă, hŏng klei duh bi liê năng djŏ:

Dua bĭt êlan dơ̆ng čar mrô 9 lehanăn mrô 12 ară anei jhat rai leh. Kyuanăn čiăng kơ phung ƀuôn sang mâo găn êrô jăk tơdah êlan dơ̆ng pral mâo mkra leh, snăn mâo klei mkŏ jăk, kâo akâo kơ Êpul Gơ̆ng bruă ƀuôn sang, lehanăn knơ̆ng bruă sang čư̆ êa ksiêm kơ bruă lŏ bi liê ngăn prăk. Hjăn kơ anôk bi kuh hŏng êlan dơ̆ng pral, snăn anôk bi kuh tal dua, dưi thâo jing kdriêk Krông Pač mâo leh hdră duh bi liê. Siămdah, kban găn hnoh Krông Bông ăt ka mâo ôh hdră duh bi liê, čiăng dưi mkŏ hŏng êlan dơ̆ng pral leh mâo mkra, snăn čar ăt bi ksiêm mơh čiăng kơ klei dưn yua mđrăm mbĭt hŏng êlan dơ̆ng pral anăn mâo klei jăk găl.

Êlan dơ̆ng prŏng čar 9, sa kdrêč mơ̆ng êlan dơ̆ng êran pral Khánh Hòa - Ƀuôn Ama Thuôt mrâo mâo Bruă kƀĭn ala bi mklă

Gialai, alŭ wăl mâo ênhă lăn prŏng hĭn ti Lăn Dap Kngư ăt hlăm klei dôk ksiêm duah, čiăng rŭ mkra êlan dơ̆ng pral trŭn nao kơ kdrŭn ksĭ Quy Nhơn, hŏng ênoh dôk mkă tĭng čiăng duh bi liê jing 56 êbâo êklai prăk. Ară anei, klei găl mơ̆ng Gialai jing amâo jăk đei lu ôh kyua jih jang mnơ̆ng ba čhĭ kơ ala tač êngao bi đuĕ nao kơ kdrŭn Cát Lai kbưi hĭn êbeh 550km, ƀiădah amâo mâo trŭn nao ôh kơ kdrŭn Quy Nhơn, knŏng hŏng êwang êlan hlăm brô 40%. Tui si Nguyễn Hữu Quế, khua knơ̆ng bruă čuăl mkă duh bi liê Gialai, mnơ̆ng mơ̆ng čar lŏ đuĕ nao jing kbưi hĭn, sa kdrêč kyua êlan dơ̆ng prŏng mrô 19 đuĕ nao kơ Quy Nhơn jing êlan điêt lehanăn wêč wiâo, lehanăn lĕ kdrŭn ksĭ Quy Nhơn ăt dôk hlăm klei mkra mđĭ ka leh, hô̆ pui dŭ mdiăng mnơ̆ng ka mâo ôh klei dăp hrue mă bruă hŏng kdrŭn ksĭ anei, snăn jih jang mnơ̆ng mơ̆ng Gialai čiăng čhĭ kơ ala tač êngao ka dưi ngă ôh kơ anei. Tui si Quế, sa bĭt êlan dơ̆ng pral bi liê truh 56 êbâo êklai prăk mkŏ Gialai hŏng hang ksĭ, amâo mâo djŏ knŏng jing sa klei lông dlăng prŏng kơ ngăn prăk, ƀiădah lŏ jing bruă kñăm čiăng hlŏng bi pŏk mơh dŭm anôk mkŏ, alŭ wăl duh mkra lehanăn klei bi mnia mblei mbĭt anăn. kyuanăn, mbĭt hŏng jih jang klei gĭr čiăng iêo mthưr klei duh bi liê mkra êlan dơ̆ng pral. Gialai ăt lŏ ksiêm duah, thiăm mbŏ bi djŏ hlăm bruă čuăl mkă mđĭ kyar bruă duh mkra ala ƀuôn pô:

Mkŏ mjing klei čuăl mkă mđĭ kyar bruă duh mkra ala ƀuôn truh kơ thŭn 2030, tă êlan truh kơ thŭn 2050 snăn hmei lŏ dơ̆ng thiăm mâo 3 alŭ wăl anôk duh mkra ktue êlan dơ̆ng prŏng mrô 19 trŭn nao kơ kdrŭn Quy Nhơn. Lehanăn phung duh bi liê ăt drông mơh ăt kăp drông mơh tơdah mâo êlan dơ̆ng pral găn hriê. Snăn diñu mâo mơh hdră amra mkŏ mjing ti Đăk Đoa mâo mơh. Măng Yang mâo mơh, lehanăn wăt ti Đăk Pơ msĕ mơh. Ktue êlan dơ̆ng prŏng anăn, mâo lu alŭ wăl duh mkra, dưi mâo leh lu phung duh bi liê dôk mđing. Klei tal 3 lĕ, hmei srăng lŏ bi leh jih jang bruă êlan klông mkăn, pioh mkŏ truh hlăm dŭm krĭng pioh hiu blei mnơ̆ng dhơ̆ng.

Ƀăng jang knông lăn Lệ Thanh - anôk knhal tuč mơ̆ng Êlan dơ̆ng êran pra; Gia Lai - Bình Định mâo prăk bi lie emĭn tĭng 56 êbâo êklai prăk

Êngao kơ êlan dơ̆ng pral Khánh Hoà - Ƀuôn Ama Thuôt, hŏng prăk duh bi liê giăm 22 êbâo êklai prăk, mâo leh klei dưi bi mklă, bruă 3 boh čar mkăn ti Lăn Dap Kngư jing Gialai; Daknông; Lâm Đồng ăt gĭr mkra mơh êlan dơ̆ng pral, mjing klei čang hmăng prŏng kơ bruă duh mkra ala ƀuôn hlăm alŭ wăl. Siămdah, hŏng klei ktrŏ kơ jih jang bruă duh bi liê mơ̆ng êlan klông, alŭ wăl duh mkra, klei bi mnia mblei ƀuh jing prŏng êdi, anăn yơh jing jih jang bruă mđrĭng hŏng bruă êlan dơ̆ng pral, dŭm čar ti Lăn Dap Kngư dôk mâo lu bruă snăk čiăng ngă. Boh nik, hlăm mkrah akŏ thŭn 2022, mâo leh đa đa čar hlăm Lăn Dap Kngư ƀuh klei toh hroh pô dôk jing hyưt êdi kơ klei iêo jak bruă duh bi liê, lehanăn klei knŭk kna bi liê ngăn prăk. Klei bi knăl anăn brei ƀuh, dŭm čar knư̆ hĭn mơh brei mâo klei lŏ gĭr prŏng, lŏ bi kjăp bruă kiă kriê, gĭt gai snăn kơh srăng dưi ngă djăp mta bruă prŏng./.

Pô mblang: Y-Khem Niê