Thŭn 2023 jing thŭn mlih jăk hŏng bruă hiu čhưn ênguê čar Dak Lak, 1.160.000 gưl čô tuê, mâo 110,48% mkă hŏng hdră kčah, đĭ 16,06% mkă hŏng wưng anei thŭn 2022. Hluê ngă hdră ala čar kñăm mđĭ kyar bruă duh mkra ala ƀuôn krĭng mnuih djuê ƀiă leh anăn krĭng čư̆ čhiăng wưng thŭn 2021 – 2030, knơ̆ng bruă dhar kreh, mjuăt asei mlei leh anăn hiu čhưn ênguê dôk ngă hră mơar đru duh bi liê mkŏ mjing anôk hiu čhưn ênguê êdah êdi krĭng mnuih djuê ƀiă thŭn 2023 – 2024 ti ƀuôn Tơ̆ng Jŭ, să Ea Kao, ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuô̆t) leh anăn ƀuôn Jun (wăl krah Liên Sơn, kdriêk Lak). H’Yam Ƀuôn Krông, k’kiêng thŭn 1965, jing pô ba anăp ngă bruă hiu čhưn ênguê yang ƀuôn ti ƀuôn Tơ̆ng Jŭ, să Ea Kao, ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuô̆t brei thâo:
“Kâo hơ̆k mơak êdi êjai mkŏ mjing ƀuôn hiu čhưn ênguê yang ƀuôn ti ƀuôn Tơ̆ng Jŭ. Čar Dak Lak mâo leh klei bi klă hluê ngă hdră êlan anei ti ƀuôn Tơ̆ng Jŭ leh anăn Ƀuôn Jun ti Lak. Kâo hmăng hmưi dŭm gưl bruă sang čư̆ êa mkŏ mjing klei găl kơ brư hiu čhưn ênguê yang ƀuôn ƀuôn Tơ̆ng Jŭ dưi đĭ kyar. Thŭn mrâo hơêč hmưih kơ phung khua gĭt gai čar, ƀuôn prŏng leh anăn dŭm gưl bruă sang čư êa mâo klei suaih pral, yâo mơak”.
Kdriêk Krông Knô, čar Dak Nông jing sa hlăm dŭm krĭng lăn mâo lu anôk jăk siam, hing ang. Hlăm anăn dưi yap mâo Drai Săp, ƀăng kơup čư̆ pui hlăm kdrăn ƀăng kơưp čư̆ pui kluôm rŏng lăn. Y Suơ Hlong, ƀuôn Đru, wăl krah Dak Mâm, kdriêk Krông Knô, brei thâo, mnuih ƀuôn sang Mnông ktưn hưn kơ krĭng lăn mâo lu anôk jăk siam, hing ang mguôp hŏng lu ênoh yuôm dhar kreh djuê ana. Lu mnơ̆ng anei dôk ƀrư̆ dưi ba yua, mđĭ lar čiăng mđĭ kyar bruă duh mkra, ala ƀuôn đru kơ klei hdĭp mnuih ƀuôn sang ƀrư̆ đĭ kyar.
“Kâo ktưn hưn tơdah ƀuh dŭm anôk jăk siam, hing anh msĕ si Drai Săp amâodah ƀăng kơưp čư̆ pui dưi ba yua, mđĭ lar hŏng ênoh dhar kreh mnuih Mnông čiăng mđĭ kyar bruă duh mkra, ala ƀuôn. Lu mnuih ƀuôn sang Mnông ăt hgŭm leh anăn dŭm hdră bruă hiu čhưn ênguê, klei hdĭp đĭ kyar. Kâo ăt čang hmang dưi ba yua tŭ dưn hĭn dŭm anôk jăk siam leh anăn dhar kreh djuê ana čiăng du kơ klei mđĭ kyar bruă duh mkra ala ƀuôn.
Hŏng wăl čư dliê siam leh anăn jăk yâo, hlăm dŭm hruê Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024, ti wăl anôk hiu čhưn ênguê ala čar Măng Đen, kdriêk Kon Plông, čar Kon Tum drông lu phung tuê hiu čhưn ênguê hriê čuă dlăng. Ayŏng A Blep, ti ƀuô Đăk Y Pai, să Măng But brei thâo, ñu ktưn hưn êdi kơ ƀuôn sang pô. Hlăm dŭm hruê tết, čiăng mâo thiăm mnơ̆ng dhơ̆ng đru kơ phung tuê, bruă sang čư êa, dhar bruă Dhar kreh kdriêk Kon Plông, čar Kon Tum iêo mthưr lu phung thâo mbruă nao tông čing, kdŏ čhuang, hưn mdah mnơ̆ng ƀơ̆ng huă djuê ana, klei bhiăn knhuah gru dhar kreh mơ̆ng mnuih Sêdang…Nao hgŭm hlăm dŭm mta bruă anăn, mnuih ƀuôn sang ti alŭ wăl mâo thiăm prăk hrui wĭt, ayŏng A Blép hơ̆k mơak brei thâo:
“Ti wăl anôk hiu čhưn ênguê ala čar Măng Đen anei mâo mâo anak nao hgŭm hlăm êpul tông čĭng – kdŏ čhuang. Hlăm wưng êgao, diñu hriăm lu sơnăk čiăng drông thŭn mrâo. Bruă nao hgŭm hlăm êpul thâo mbruă tông čing – kdŏ čhuang sa kdrêč čiăng kriê pioh knhuah dhar kreh djuê ana, sa kdrêč čiăng lŏ duah hnư hrui wĭt kơ gŏ sang, mbĭt anăn mkŏ mjing ai êwa mơak mnai kơ phung tuê hiu čhưn ênguê leh anăn mnuih ƀuôn sang hlăm ƀuôn. Thŭn mrâo kâo hơêč hmưi dŭm gŏ sang suaih pral, yâo mơak, mnuih ƀuôn sang mă bruă knuă mâo klei găl, klei hdĭp mda đĭ kyar hĭn thŭn hđăp. Kâo ăt hmăng hmưi anak čô pô nao hgŭ hlăm êpul phung thâo mbruă tông čing – kdŏ čhuang ƀrư̆ hruê ƀrư̆ thâo čiăng kơ klei rang mdah mâo boh tŭ dưn hĭn”.
Leh dŭm hruê mdei tể, mơ̆ng hruê 3 Tết, knơ̆ng bruă hiu čhưn ênguê Siam Tuor (ti ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama thuôt, čar Dak Lak) mphŭn pŏk ngă bruă drông tue hiu čhưn yan mnga leh anăn mkŏ mjing dŭm hdră mdah, hiu čhưn dlăng dhar kreh hlăm thŭn mrâo. Ayŏng Y Thiên Adrơng, Khua knơ̆ng bruă brei thâo: Čiăng mprăp kơ bruă hlăm yan nga, phung mă bruă hriăm leh mơ̆ng êlâo Tết. Hŏng sa hdră mâo wăt klei kdŏ mmuiñ, tong mdah kdrăp tong ayŭ, mmuiñ khan… êngao kơ duh kơ phung tuê hlue êpul, knơ̆ng bruă ăt mđing kơ phung tue hliê amâodah êpul tue gŏ sang čiăng pŏk mlar hnơ̆ng ngă bruă hlăm gưl Tết. Ayŏng Y-Thiên čang hmăng, dŭm bruă ngă anei srăng jing klei mphŭn pŏk mlih mrâo hlăm thŭn mrâo Giáp Thìn.
Čang hmăng ayŏng adei bi hgŭm ngă lu hdră kơ klei mđĭ kyar tuor hiu čhưn, kơ klei răngkriê ênoh dhar kreh djuê na čiăng ƀrư̆ đĭ kyar ktang, mâo lu mnuih thâo, êdei anei tơdah tue hiu čhưn hriê ti Buôn Ama Thuôt thâo kơ dhar kreh, ênhiang mmuiñ, kdŏ, klei khan Lăn Dap Kngư.
Viết bình luận