VOV4.Êđê- Klei hdĭp ti lăn dap kngư hruê anei bi mlih hlăm grăp hruê, mnuih ƀuôn sang ƀuh klă klei gĭt gai djŏ klă mơ̆ng Đảng, knŭk kna, ai tiê hgŭm mguôp sa ai mơ̆ng mnuih ƀuôn sang ti djăp ƀuôn êlan mkŏ mkra ƀuôn sang:

Đinh Planh k’iăng khua să Đăk Trôi, kdriêk Mang Yang, čar Gialai brei thâo, să Đăk Trôi mâo mkŏ mjing hlăk thŭn 1993, kbưi hŏng krah kdriêk Mang Yang halwm brô 50km, mâo 3 boh ƀuôn, lu jing mnuih Bahnar. Tui si Planh, dăl hlăm wưng leh êgao, kyua mâo klei kiă kriê, klei gĭt gai mơ̆ng Bruă Đảng, lehanăn bruă sang čư̆ êa să, snăn phung ƀuôn sang mâo klei thâo săng lehanăn mâo klei bl mlih. Dơ̆ng mơ̆ng klei mưng jah ênah nga hma, ară anei thâo săng leh mdidng pla mjing bi mâo boh mnga, klei hdĭp phung ƀuôn sang să Đăk Trôi, kdriêk Mang Yang mâo leh klei bi mlih hlăm lu mta:

“Mơ̆ng thŭn 1975 truh kơ ară anei, să Đăk Trôi hmei ênŭm 100% jing mnuih Bahnar, hlue gưt hdră êlan mơ̆ng Đảng, knŭk kna, tui hlue Awa Hô. Klei hdĭp phung ƀuôn sang ƀrư̆ hruê ƀrư̆ mâo klei bi mlih mkă hŏng êlâo dih. Êlan klông, sang hră mơar, sang êa drao gŭn mâo rŭ mdơ̆ng leh djăp ênŭm. Kyuanăn, phung ƀuôn sang thâo ngă lŏ, pla hbei ƀlang, pla ana boh kroh, ƀrư̆ ƀrư̆ mđĭ kyar klei hdĭp mda phung ƀuôn sang hlăm să. Klei hdĭp ară anei hơĭt leh, amâo lŏ mâo ôh gŏ sang dôk hlăm klei ư̆ êpa msĕ hŏng êlâo”.

Leh êbeh 47 thŭn lăn čar hluh lir, khua mduôn Y Ƀăng Ƀuôn Yă, ti ƀuôn Ky, ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt klă sĭt mâo klei mlih mrâo ti ƀuôn sang pô. Dŭm thŭn giăm anei, hŏng klei mđing dlăng, mjing klei găl mơ̆ng Đảng leh anăn Knŭk kna, klei hdĭp mnuih ƀuôn sang ƀrư̆ hruê dưi mkra mđĭ kơ mnơ̆ng dhơ̆ng, ai tiê leh anăn dŭm bruă dhar kreh. Khua mduôn Y Ƀăng brei thâo:

Hlăm dŭm thŭn êgao snăn klei hdĭp mnuih ƀuôn sang hlăm ƀuôn sang ƀrư̆ hrue eƀrư̆ đĭ kyar leh anăn trei mđao. Grăp čô mnuih ƀuôn sang mâo êsei huă, ao hơô leh anăn ƀrư̆ hruê ƀrư̆ jăk hĭn mkă hŏng êlâo dih. Kâo ƀuh hlăk điêt klei hdĭp adôk dleh dlan snăk, amâo msĕ hŏng ară anei ôh, ară anei snăn sang dôk, êlan klông dưi pŏk mlar, dưi bi trông, mnia blei mnơ̆ng dhơ̆ng mơ̆ng anôk anei truh anôk mkăn.

7-Ăt msĕ hŏng lu mnuih mkăn, Čil Ha Thơ, ti ƀuôn Hang Hơt, să Mê Linh, kdriêk Lâm Hà, čar Lâm Đồng bŏ hŏng klei mơak leh mâo êmuh kơ klei mĭn pô hlăm klei lăn čar mâo klei đĭ kyar nanao. Čil Ha Thơ mơak yăl dliê:

“Lač jăk kơ knŭk kna duh mkra brei leh êlan gu drŏng, lehanăn êlan betong, phung ƀuôn sang hlăm ƀuôn bŏ hŏng klei mơak. Êlâo dih klei êrô êbat bŏ hŏng klei dleh dlan, ară anei mâo leh êlan klông siam mrâo jăk găl êdi hŏng klei ểô êbat, phung ƀuôn sang mâo klei mơak. Ară anei alŭ wăl hmei mâo leh klei knŭk kna duh bi liê rŭ mdơ̆ng leh djăp ênŭm sang hră, mkra brei leh êlan klei pui kmlă, sang hră mơar, sang êa drao. Phung ƀuôn sang gĭr duh ƀơ̆ng pla ana rông hluăt mrai”./.

Giăm 80 thŭn leh anăn 50 thŭn jing đảng, kahan hđăp K’Mợ, khua mduôn ti să Sơn Điền, kdriêk Di Linh, čar Lâm Đồng dưi dlăng jing pô ƀuh klei bi mtlaih êngiê kluôm kwar Dhŭng, hluh lir lăn čar. Dŭm mmông wăn, ñu khăng yăl dliê hŏng anak čô kơ klei dleh dlan, ruă knao, luič liê mơ̆ng klei blah ngă, kơ dŭm ƀĭng kahan jhŏng săn asei hlăm hlăm bi blah hŏng Mi mtlaih êngiê ala čar. K’Mợ, ƀuh mơak leh anăn jăk mơak hŏng dŭm klei tŭ dưn dưi mâo hruê anei:

“Ară anei êđăp ênang, mnuih ƀuôn sang mđĭ kyar bruă duh mkra leh anăn mâo klei găl blei kdrăp mnơ̆ng, masin leh anăn dŭm kdrăp mkra mjing, klei hdĭp mda, klei hdĭp leh anăn gĭr ktưn grăp hruê. Mkă hŏng dŭm krĭng wăl krah snăn amâo msĕ ôh, ƀiădah ti să Sơn Điền krĭng taih kbưi anei ăt mđĭ kyar lu leh. Mâo klei anei jing Đảng leh anăn Knŭk kna mđing dlăng duh bi liê kơ djăp mta bruă. Ară suaih pral snăn pô nao djăp anôk, iêô jak mnuih ƀuôn sang mkra mjing, jih ai tiê gĭr čiăng amâo lŏ mâo ôh gŏ êsei ƀun”

Gialai mrâo mkŏ mjing knăm dhar kreh djăp djuê ana hŏng lu bruă ngă jăk êdi kñăm bi hdơr hrue mblah dưi hrue 30/4. Nao hlăm knăm mơak dhar kreh djăp djuê ana anei ti čar Gialai, aduôn Kpă H’Ñin, Ƀuôn Mlă, să Phú Cần, kdriêk krông Pa knư̆ dưi ƀuh ai tiê klei thâo bi mguôp plah wah dŭm djuê ana ayŏng adei, phung ƀuôn sang mâo klei mjĕ mjuk, bi hriăm êmuh knhuah dhar kreh hdơ̆ng găp:

“Truh hŏng hrue knăm mơak tal anei hmei ba hriê lu knhuah jăk siam bi mơak mbĭt, ngă hŏng jih ai tiê, hmei ba ênai čing čhar mơ̆ng ƀuôn sang taih kbưi truh hlăm klei čang hmăng mâo klei mơak mñai, hrăm mbĭt tinăn bi hriăm êmuh, bi mjĕ mjuk čiăng dưi ƀuh ya mta klei jăk siam mơ̆ng dhar kreh, lehanăn mđrăm mbĭt bi kriê pioh, lehanăn mđĭ bi lar nanao”.

            Bi ti să Nâm Nung, kdriêk Krông Knô, čar Dak Nông, krĭng krŭ kdơ̆ng hlăm klei blah Mi, leh hruê kwar Dhŭng mtlaih êngiê kluôm, mnuih ƀuôn sang dŭm djuê ana lŏ dơ̆ng mđĭ lar knhuah gru jhŏng ktang čiăng mkŏ mjing ƀuôn sang. Klei hdĭp ƀrư̆ hrue eƀrư̆ bi mlih, mnuih ƀuôn sang hrăm mbĭt răng kriê knhuah dhar kreh mnuih djuê ana, pŏk êlan ngă bruă hiu čhưn ênguê êpul êya hlăm krĭng lăn ala Dak Nông. Hlue si H’Thương, K’iăng Khua Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa să Nâm Nung brei thâo:

Ară anei mnuih ƀuôn sang ăt thâo mơh klei hriăm mơ̆ng dŭm gŏ sang ayŏng adei mnuih Yuăn, pla kphê, ksu, gĭr ktưn mă bruă duh mkra hlue hdră anôk ba čhĭ. Êngao anăn să mâo 4 klei găl kơ bruă hiu čhưn ênguê êpul êya, 1 jing mñam djuê ana, 2 jing ênhiang djuê ana, 3jing čing čhar leh anăn tal 4jing klei ngă yang djuê ana M’Nông. Ară anei hmei dôk duah phung duh bi liê dưi hlue ngă tŭ dưn hdră bruă ngă hiu čhưn ênguê êpul êya ti să Nâm Nung.