VOV4.Êđê- Leh sa wưng bi mčhĭt m’uăt, truh kơ ară anei, klei lăn đĭ ênoh ti čar Dak Lak mâo klei bi êdah trŭn hrŏ ƀiădah ba lu klei truh amâo jăk. Ti dŭm krĭng ênoh lăn đĭ, lu gŏ sang mnuih djuê ana ƀiă thâo ƀuh luič jih kdrêč lăn bi mklă dưi mdơ̆ng sang leh čhĭ sa kdrêč lăn lehanăn jao hră lăn kơ mnuih blei nao ngă hră m'ar lăn. Lu gŏ sang amâo thâo hră djă yua lăn ară anei ti anôk, lăn dôk lăn pô mơ̆ amâo dah h’aĭ leh čhĭ sa kdrêč lăn kơ arăng. Mâo dŭm klei brei ƀuh bi mčhua hŏng klei amâo thâo săng mơ̆ng mnuih ƀuôn sang ăt msĕ mơh klei êdu kƀah hlăm hdră hluê ngă klei čhĭ – blei lăn ala, boh nik ti krĭng mnuih ƀuôn sang djuê ƀiă, krĭng taih kbưi mâo klei arăng duah mplư. Kơ boh klei anei, pô čih klei mrâo Công Bắc mâo klei čih “Klei lăn đĭ ênoh êgao leh, ƀuôn sang ênguôt dhuôt”.

Gŏ sang H’Bluên Niê, ƀuôn Sut Hluôt, să Čŭ Suê, kdriêk čŭ Mgar mâo 3 sao lăn, dưi mkăp 400m2 jing lăn dôk mkra sang leh anăn rŭ mdơ̆ng leh sang gưl 4 ti ênhă lăn anei. Sui hŏng anei êbeh 1 thŭn, ênoh lăn ti alŭ wăl đĭ, gŏ sang H’Bluên bi kuôl kă čhĭ sa sao lawn 9hlăm anăn 240m2 lăn dôk) hŏng êneoh 590 êklăk prăk kơ sa čô mnuih ti ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt. Kyua kƀah klei thâo săng kơ hdră bhiăn anăn ñu jao hră mơar kơ pô blei nao ngă hră mơar bi mbha lăn leh anăn bi mlih anăn. Khădah, leh ngă hră mơar, pô blei lŏ ba wĭt hră djă yua lăn snăn gŏ sang ñu ƀuh amâo lŏ mâo sa met lăn sang dôk ôh. Ngêñ đei, H’Bluên amâo lŏ mă ôh hră djă yua lăn leh anăn brei pô blei lŏ tla wĭt kdrêč lăn sang dôk 160m2 mơ̆ng gŏ sang ñu msĕ si klei kuôl kă leh êlâo anăn:

“ Hruê mdih diñu ba wĭt hră djă yua lăn kơ pô kâo ƀuh amâo lŏ ƀuh ôh lăn sang dôk msĕ si hră hđăp, kâo lač amâo mă ôh. Diñu lač amâo mâo lăn snăn ih mă prăk mơ̆, kâo lač amâo mă prăk ôh, mă lăn sang dôk msĕ si hđăp đuič.”

Gŏ sang H’Bluên Niê čhĭ sa kdrêč lăn ƀiădah luič jih lăn dôk

Ăt msĕ si snăn mơh, gŏ sang H’Luyên Niê, ƀuôn Sut Hluôt, să Čư̆ Suê čhĭ leh 900m2 lăn (hlăm anăn mâo 300m2 lăn sang dôk) kơ sa čô mnuih ti ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt leh anăn jao hră mơar kơ pô anei nao ngă. Khădah leh giăm 2 thŭn  êgao, pô blei lăn ăt kăn ƀuh lŏ ba wĭt leh hră lăn, gŏ sang H’Luyên rŭng răng snăk, amâo thâo ôh si ngă pô blei lăn ngă hŏng hră lăn pô:

: “Jih jang400m2 lăn sang dộ, diñu blei 300m2 lăn sang dôk, pô adôk 100m2. Nao ngă hră mơar ƀiădah 2 thŭn leh ka lŏ ƀuh hră mơar ôh ară anei dôk rŭng răng, ruă kŏ snăk. Diñu ngă hră mơar mă leh jih, dôk hră mơar diñu lač mañ čiăng ngă hră mơar hlŏng truh kơ ară anei ka ƀuh”

H’Đàn Niê, Khua ƀuôn Sut Hluôt brei thâo leh thâo boh klei hlăm ƀuôn mâo lu phung čhĭ lăn sa kdrêč ƀiădah luič jih lăn dôk. Ƀuôn dôk mtrŭt dŭm gŏ sang mkăp klei hâo hưn čiăng bi klin hưn hŏng bruă sang čư̆ êa alŭ wăl. Hlue si H’Đàn, klă klơ̆ng dŭm gŏ sang kƀah klei thâo kơ hdră bhiăn ăt msĕ mơh dŭm hră mơar jao lăn ala, mnuih ƀuôn sang knŏng thâo čih anăn leh anăn kđăm gru kngan amâo thâo klă ôh boh phŭn klei bi kuôl kă kyua anăn ênưih lĕ hlăm klei arăng mplư:

“Klei anei klă sĭt dleh dlan kơ mnuih ƀuôn sang, amâo lŏ mâo lăn ôh. Sang snăn dưi mdư̆ng êlâo leh, hlăk čhĭ lăn snăn mâo lăn dôk, bi ară anei dlăng msĕ si lăn mdơ̆ng ti lăn lŏ ma đuič. Mâo đa đa snăn giăm 2 thŭn leh k aba wĭt mơh hră djă yua lăn. Mâo klei anei kyua klei mnuih ƀuôn sang kƀah klei thâo kơ hdră bhiăn lăn ala, klei bi kuôl kămnia blei si arăng čih anăn amâo thâo dlăng hră ôh, hmư̆ arăng lač siñê snăn siñê yơh”.

Hră kuôl kă djăp yua lăn, mnuih ƀuôn sang bi kuôl kă knŏng čhĭ sa kdrêč

Nguyễn Công Văn, K’iăng Khua Knơ̆ng bruă sang cư̆ êa kdriêk Čư̆ Mgar brei thâo, kdriêk dôk mtă kơ dŭm să, wăl krah bi klin, hưn, mbĭt anăn gĭt gai dŭm anôk bruă ksiêm dlăng, bi mklă mâo klei bi knăl mplư mơ̆ amâodah hơăi. Kơ tĭng dŭm anôk bruă djŏ tuôm tơdah mâo klei ngă soh, đru kơ bruă mă lăn dôk ƀuôn sang, kdriêk srăng msir mgaih amâodah hưn hŏng dŭm anôk bruă djŏ tuôm gưl dlông msir mgaih bi djŏ hlue si hdră bhiăn:

“Hmei srăng lŏ dơ̆ng gĭt gai dŭm anôk bruă răng mgang klei êđăp ênang msĕ si Knơ̆ng bruă sang čư êa dŭm să, wăl krah păn kjăp boh klei hlăm ƀuôn sang, bi mklă djăp boh klei, mơ̆ng anăn hưn kơ Knơ̆ng bruă sang cư̆ êa kdriêk ksiêm dlăng, gĭt gai hluê ngă djŏ si hdră kčah. Phung bi mjhua klei ênưih lĕ hlăm hlăm mplư ngă klei mplư, tơdah jing klei ngă soh hdră bhiăn snăn klă sĭt anôk bruă ksiêm dlăng srăng ngă bruă, amâo brei klei anei mâo sui ôh.”

Leh ênoh lăn đĭ, lu gŏ sang ti să Čư̆ Suê, ti čar Dak Lak dôk rŭng răng amâo thâo ôh si ngă phung blei lăn ngă čiăng mă jih lăn sang pô. Hlăk êjai anăn, lu gŏ sang pô amâo klă ôh ti anôk hră djă yua lăn ti anôk ară anei, hră lăn dôk anăn pô mơ̆ amâodah hơaĭ amâodah arăng bi mlih lăn leh.  Arăng blŭ luar hŏng mnuih ƀuôn sang kjham hĭn arăng mplư amâo thâo ôh, leh anăn kăn thâo rei si srăng ngă čiăng lŏ mă klei dưi kơ pô./.

                                               Pô mblang: H’Zawut Ƀuôn Yă