VOV4.Êđê- Ƀri gưl bi hdơr 75 thŭn hruê phung kahan êka êkeh êngiă asei (27/7/1947 - 27/7/2022), Sang kriê pioh čih kač Việt Nam bi hgŭm hŏng Sang kriê pioh lĭng kahan Việt Nam mkŏ mjing klei rang mdah “Dôk lă lar hŏng hruê mmông”. Mơ̆ng dŭm pŏk rup dưi ruah hlăm klei rang mdah mơ̆ng dua sang kriê pioh, bi êdah klei dlăng klă sĭt kơ rup phung lĭng kahan, klei amâo dưi wơr kơ klei bi blah êgao leh leh anăn klei khăp, klei hdơr knga hŏng phung amĭ Việt Nam jhŏng ktang, phung lĭng kahan, aê mdrao leh anăn lu phung duh myơr jih ênuk hlăk ai, đru hlăm klei klei tŭ dưn mbĭt mơ̆ng djuê ana.

Tuôm nao hlăm klei bi blah, lehanăn jing kahan êka êkeh kjham bum ală mta sơăi, pô kač rup Lê Duy Ứng ăt adôk hdơr lehanăn amâo mâo dưi wơr ôh ai tiê amĭ rông ba ayŏng amai adei diñu, hŏng lu klei dleh dlan knap mñai. Klei hdơr knga anăn mâo ñu mơĭt hlăm klei ñu kač rup, krah mjing rup mâo anăn “Klei mmuiñ kơ amĭ” ba rang mdah gưl anei. Mgei ai tiê mơ̆ng rup krah anăn jing rup amĭ Việt Nam jhŏng ktang djă brô̆ hlăm kdrăn mblah, pô kač rup Lê Duy Ứng lŏ yăl dliê:

 Mă rup amĭ bi blah hŏng klei mbruă, thâo duh mkra, khăp kơ klei êđăp ênang lehanăn khăp kơ klei kuưt mmuiñ. Amĭ pô mmuiñ dŭm klei mmuiñ bi kƀĭn prŏng kreh mmuiñ, nao kơ lŏ mă bruă jing klei amĭ kreh mmuiñ hò khoan Quảng Bình. Amĭ khăp snăk kơ klei kưt mmuiñ, snăn khăp pĕ brô̆, khăp dlăng hră kơ kâo hmư̆ mơ̆ng điêt. Amĭ mâo klei thâo, mâo ai tiê thâo khăp kơ djuê ana, khăp kơ klei êđăp ênang, lehanăn răng kriê lăn čar, răng mgang klei jăk yâo anăn snăn kâo mă rup anei.

Phung bi ala khăt mnal mphŭn pŏk klei rang mdah dôk nanao hŏng hruê mmông

Mbĭt hŏng pô kač rup Lê Duy Ứng, lu snăk phung kač rup djă phao nao bi blah, lehanăn mâo čih kač dŭm klei sĭt, kơ lĭng kahan jhŏng ktang, mơ̆ng rup ñu kač: “Trung Kiên lehanăn nai êa drao Khương hlăm kdrăn mblah Bình Giã” mâo pô kač rup Cổ Tấn Long Châu lehanăn rup “Dŭm êpul bi sa ai mâo mjing leh klei ktang mblah dưi msĕ si klei Pŏk êlan klei dưi”, mơ̆ng pô kač rup Ngô Mạnh Lân; “Rông kahan” mơ̆ng pô kač rup Nguyễn Trọng Hợp; “Dliê tlao mơak” mơ̆ng pô kač rup Nguyễn Trường Linh. Nao ti anôk rang mdah rup, lehanăn dưi lŏ wĭt bi hdơr jih jang klei tuôm găn leh hŏng phung mah jiăng, lehanăn phung lĭng kahan hlăm kdrăn mblah hlăk anăn, pô kač rup Trần Ngọc Hải yăl dliê:

        Kâo nao hlăm klei yuôl mdah rup anei gưl tal êlâo, snăn mgei ai tiê êdi, kâo dưi lŏ hdơr. Lŏ bi ƀuh klei bi blah msĕ si mrâo anei hin, msĕ si dôk bi blah, lehanăn dơ̆ng bi blah. Boh nik kâo mâo bi tuôm hŏng phung lĭng kahan, phung ƀĭng kač rup mbĭt, kâo ƀuh mgei ai tiê êdi. Jih jang rup phung ayŏng adei kač rup, ngă nanao kơ kâo hdơr kơ klei hdĭp hlăm rup diñu kač anăn kâo ƀuh mgei ai tiê êdi.

Hŏng kahan hlăk ênuk anăn, leh mâo ba hlăm rup truh kơ anôk yuôl mdah anăn, snăn jih jang klei hlăk anăn msĕ si lŏ hdơr hlăm ai tiê, lŏ bi ƀuh klei boh ktuang mtuh, ngă kơ ai tiê ƀhŏk ƀhưn snăk. Bi hŏng hđeh ênuk ară anei, klei yuôl mdah rup anei brei kơ digơ̆ lu klei hriăm, prŏng hĭn kơ klei thâo khăp kơ lăn čar, lehanăn ai tiê bi blah mơ̆ng phung lĭng kahan awa Hô hlăk anăn. Nguyễn Hương Uyên - pô hriăm gưl prŏng sang hră bruă klei mrâo lač:

        Ară anei kâo hriê ti anôk yuôl mdah rup anei, kâo bi kngăr êdi hŏng lu mta rup lač kơ klei bi blah, mâo čih kač hŏng klei klă mngač. Êjai kâo dlăng rup anei, kâo dưi thâo ƀuh klă hĭn, kơ jih jang klei luič liê, djiê êngiă hlăm phung lĭng kahan găn leh, amâo mâo djŏ knŏng hlăm rup anei ôh, ƀiădah bi ƀuh jing msĕ si klei sĭt. Kyuadah jih jang rup anăn mâo kač čih êjai dôk halwm kdrăn mblah mtam. Kyuanăn kâo bi ƀuh klei hriê dlăng rup yuôl mdah anei jing yuôm bhăn êdi.

Pô čih kač rup Lê Duy Ứng mgei ai tiê ti djiêu rup Klei mmuiñ kơ amĭ

69 pŏk rup ba yuôm mdah mơ̆ng 62 čô pô kač rup mâo yuôl mdah gưl anei “Dôk hdơr nanao hŏng hrue mmông” mâo hrŏng ruah mơ̆ng Sang dăp pioh ngă drăp jing rup čih kač Việt Nam, lehanăn sang dăp pioh ngăn drăp lĭng kahan yang ƀuôn Việt Nam. Hŏng djăp mta êa mil, mta rup kač mâo bi êdah leh klei jhŏng ktang mơ̆ng phung lĭng kahan hlăm klei bi blah. Mơ̆ng klei yuôl mdah rup anei, phung ƀuôn sang dưi ƀuh dŭm pŏk mâo čih kač hlăm dăl dua klei bi blah mơ̆ng djuê ana pô. Klei mñă mơ̆ng klei yuôl mdah rup anei wir phă lĭng kahan, bi blah kơ klei krŭ kdơ̆ng, hlăm anăn mpŭ kơ phung jhŏng ktang, phung êngiă asei, kahan êka êkeh mâo leh klei săn asei mlei, duh myơr hlăm dua klei bi blah kdơ̆ng hŏng Prăng, lehanăn kdơ̆ng hŏng Mi mơ̆ng djuê ana. Aduôn Trần Thị Hương - K’iăng khua sang dăp pioh rup kač Việt Nam lač:

        Sang dăp pioh rup kač Việt Nam mâo leh lu mta rup, lehanăn mâo leh lu blư̆ ba rang mdah mơ̆ng phung kač rup jing phung êngiă leh asei, amâodah phung kač rup jing lĭng kahan. Siămdah tal anei, jing mđing kơ lĭng kahan tal êlâo hĭn mâo leh anôk bruă dăp pioh hƀuê ênuk lĭng kahan klam. Klei yuôm bhăn jing hmei čiăng lač, lĭng kahan mơh, lehanăn jing pô kač rup mơh, digơ̆ nao bi blah sơăi čiăng răng mgang lăn čar, lehanăn mơ̆ng klei anăn, pô kač rup dưi bi êdah mtam ai tiê pô hlăm rup diñu kač, lehanăn klei anăn jing bruă diñu mơh, lŏ čih kač jih ya mta jing klei jăk, čiăng kơ drei dưi ƀuh ară anei.

Hŏng lu mta hdră čih kač, hlăm lu mta rup, klei yuôl mdah rup ăt dôk nanao hŏng hrue mmông ba leh kơ mnuih dlăng lŏ dưi bi hdơr kơ sa ênuk bi blah hlăm klei jhŏng ktang, jing sa mta klei năng mpŭ lehanăn năng hdơr. Lăn čar hdơr nanao hŏng phung êngiă asei, lăn čar drông leh digơ̆ wĭt hŏng lăn, ƀiădah ai tiê digơ̆ dôk nanao hlăm tiê boh jih jang mnuih Việt Nam, klei rang mdah rup anei jing leh sa mta klei lŏ ba hriê sa ai tiê klei khăp prŏng kơ lăn car, klei êpa mhao kơ klei êđăp ênang, klei thâo hdơr knga hŏng mnuih leh duh myơr, săn asei mlei kyua klei hnŭk êngiê kơ djuê ana, kyua klei êđăp ênang jăk yâo hrue anei./.

Pô mblang: Y-Khem Niê