VOV4.Êđê - Mlan ngă bruă kyua phung hđeh hlăk dôk pŏk ngă hlăm kluôm ala. Dŭm alŭ wăl, anôk bruă, êpul êya… hlăk lehanăn dôk mkŏ mjing dŭm hdră bruă klă sĭt kñăm bi hgŭm kngan dlăng kriê, mjuăt bi hriăm lehanăn răng mgang phung hđeh, boh nik phung hđeh mâo klei hdĭp dleh dlan. Mta kñăm mơ̆ng hdră anei kñăm ba kơ phung hđeh sa yan mdei prŏng hơ̆k m’ak, êđăp ênang, tŭ dưn.

Čar Gia Lai ară anei mâo êbeh 451 êbâo čô hđeh ti gŭ 16 thŭn. Hlăm anăn hđeh mâo klei hdĭp dleh dlan jing êbeh 5.300 čô (Mâo hđeh êrĭt rin, hđeh amĭ ama lui, hđeh amâo mâo anôk knang, hđeh êwiên êwu). Ƀiădah truh kơ ară anei mrâo mâo mă knŏng êbeh 3.190 čô hđeh mâo klei hdĭp dleh dlan dưi mâo klei đru hlăm grăp mlan.

Mbĭt hŏng akŏ “Hrăm mbĭt răng mgang phung hđeh, mâo klei blŭ gang mkhư̆ klei ngă măk ƀai kơ phung hđeh” mlan ngă bruă kyua phung hđeh thŭn anei ti čar Gia Lai kñăm mđĭ hĭn klei thâo săng, klei thâo mơ̆ng phung hđeh, gŏ sang, yang ƀuôn kơ bruă hrăm mbĭt răng mgang phung hđeh, hmao hâo hưn, kčŭt hưn dŭm klei ngă măk ƀai, čăm biêng, yua phung hđeh mă bruă ktrŏ, mkŏ mjing dŭm adŭ hriăm mtô mjuăt kơ phung hđeh dŭm mta klei thâo hlăm klei hdĭp, klei thâo răng mgang pô, gang mkhư̆ klei ngă măk ƀai, klei truh kpĕ êka leh anăn dŭm klei djŏ tuôm mkăn.

Êngao kơnăn, mlan ngă bruă kyua phung hđeh ti čar Gia Lai mđing truh kơ bruă rơ̆ng klei êđăp ênang yan mdei prŏng hŏng lu mta bruă mjuăt ktang asei mlei, hlăm lêñ, iêo mthưr dŭm êpul êya, grăp čô, hrăm mbĭt bi mguôp kơ kreh prăk kyua phung hđeh mâo klei hdĭp dleh dlan, wăt êdu. Lò Xuân Trường, dôk ti alŭ 6, să Gào, ƀuôn prŏng Pleiku brei thâo:“Hmăng hmưi phung khua gĭt gai, dŭm anôk bruă, êpul êya srăng mkŏ mjing klei găl đru lu hĭn kơ phung hđeh čiăng kơ diñu gĭr ktưn găn hgao klei dleh dlan leh anăn mâo klei hdĭp msĕ hŏng phung hđeh mkăn. Kâo hmăng hmưi hdră ngă bruă kyua phung hđeh ti čar Gia Lai msĕ ară anei dưi bi lar truh ti dŭm kdriêk, să, krĭng jĕ giăm čiăng mkŏ mjing klei găl kơ jih jang phung hđeh mâo klei hdĭp dleh dlan dưi gĭr ktưn hlăm klei hdĭp.

Wưng anei, keh prăk đru kơ phung hđeh čar Gia Lai mđup brei leh 30 klei đru hriăm hră mơar kơ phung hđeh mâo klei hdĭp dleh dlan ti alŭ wăl čar. Dŭm anôk bruă, knơ̆ng bruă, phung mâo ai tiê kmah đru mguôp kơ keh prăk anei êbeh 300 êklăk prăk.

Mlan ngă bruă kyua phung hđeh ti čar Lâm Đồng ăt dôk mkŏ mjing hŏng lu mta bruă kñăm msĕ si: Nao čuă, mđup brei mnơ̆ng dhơ̆ng kơ phung hđeh ti dŭm anôk bruă rông ba phung hđeh knap mñai hlăm čar, mđup brei klei đru hriăm hră mơar kơ phung hđeh điêt, mkŏ mjing bruă mtrŭt mjhar yang ƀuôn nao hgŭm đru kơ phung hđeh ƀun ƀin, hđeh knap mñai jing mnuih djuê ƀiă, hđeh mâo klei hdĭp dleh dlan êdi, hđeh tŭ klei hmăi kyua klei ruă tưp Covid-19…Wưng anei Êpul grŭp Hoa Sen mđup brei leh 1 êklai prăk kơ keh prăk đru kơ phung hđeh čar Lâm Đồng, mkŏ mjing Dillon International mđup brei 100 klei đru hriăm hră mơar (grăp hnư mâo ênoh êbeh 1 êklăk prăk) kơ phung hđeh mâo klei hdĭp dleh dlan ti kdriêk Dă Huoai.

Sa ai hŏng mlan ngă bruă kyua phung hđeh thŭn anei, Êpul bruă hđeh êdam êra cộng sản Hồ Chí Minh mkŏ mjing leh dŭm mta bruă yan mdei prŏng kơ phung hđeh hŏng lu hdră êlan, nao mbĭt hŏng klei čŏng ngă bruă mơ̆ng êpul hđeh êdam êra hlăm hdră hđeh êdam êra čŏng ngă bruă yan mdei prŏng. Mtrŭt mđĭ mkŏ mjing bruă gang mkhư̆ klei mgăt êa hlăm phung hđeh, rŭ mdơ̆ng dŭm brŏng luê êa, mkŏ mjing bruă mtô luê êa amâo mâo mă prăk kơ phung hđeh. Amai Nguyễn Phạm Duy Trang, khua bruă hđeh êdam êra gưl dlông, khua kiă kriê êpul gơ̆ng bruă đội gưl dlông brei thâo.“Yan mdei prŏng thŭn anei, Êpul bruă đoàn gưl dlông leh anăn dŭm gưl bruă đoàn, đội dưi mkŏ mjing leh anăn mđup brei 1.000 anôk hlăp lêñ kơ phung hđeh hlăm kluôm ala, mđup brei 140 brŏng luê êa thâo mđuê̆ leh anăn sa anôk čiăng ngă bruă gang mkhư̆ klei kpĕ êka leh anăn klei mngăt êa hlăm phung hđeh, mkra wĭt êbeh 700 sang tlô leh anăn rŭ mdơ̆ng mrâo 300 sang tlô ti dŭm sang hră alŭ wăl dleh dlan, mkŏ mjing leh anăn mđup brei êbeh 250 sang čhiăm hrah kơ phung hđeh mâo klei hdĭp dleh dlan.

Khua phŭn bruă mnuih mă bruă, kahan êka êkeh leh anăn yang ƀuôn Đào Ngọc Dung brei thâo. Hlăm bruă răng mgang phung hđeh, kluôm ala kñăm leh kơ lu hdră êlan, bruă klam gang mkhư̆ klei măk ƀai, gang mkhư̆ klei kpĕ êka kơ phung hđeh, dŭm hdră êlan bi mdrơ̆ng, bi hrŏ klei hmăi mơ̆ng klei truh yan adiê, klei mlih yan adiê hŏng phung hđeh, răng mgang phung hđeh hlăm êlan mạng, kriê dlăng phung hđeh mâo klei hdĭp dleh dlan.“Hŏng mlan ngă bruă kyua phung hđeh thŭn anei, hmei hmăng hmưi grăp čô amĭ, ama, aduôn, aê, grăp gŏ sang čiăng thâo srăng klă bruă kriê dlăng, mtô mjuăt, răng mgang phung hđeh, hrăm mbĭt mkŏ mjing wăl gŏ sang êđăp ênang, mâo nanao klei uêñ mĭn, kriê dlăng, rơ̆ng klei êđăp ênang kơ anak čô pô, gang mkhư̆ klei ngă măk ƀai, klei kpĕ êka, klei mgăt êa hlăm phung hđeh. Grăp čô leh anăn yang ƀuôn srăng mâo klei blŭ, hmao ƀuh, hâo hưn, kcŭt hưn dŭm klei ngă măk ƀai kơ phung hđeh hŏng dŭm anôk bruă djŏ tuôm. Dŭm bruă ngă soh hŏng klei dưi phung hđeh, boh nik jing klei ngă măk ƀai kơ phung hđeh, čiăng mâo anôk bruă djŏ tuôm leh anăn bruă sang čư êa ƀuah mkra ktang phĭt leh anăn rơ̆ng klei tŭ jăk hĭn kơ phung hđeh. Hĭn kơ jih jang, grăp phŭn, dhar bruă, gưl bruă Đảng nah gŭ, bruă sang čư êa dŭm gưl čiăng gĭr ktưn lu hĭn, čŏng bi mguôp ngă hrăm mbĭt dŭm hdră mtrŭn, hdră êlan hlăm bruă mgaih msir dŭm boh klei kơ phung hđeh.