VOV4.Êđê- Hlăm wưng êgao, ti Dak Nông, dŭm boh čư̆ mâo arăng čuk hli čiăng pioh kơ klei čhĭ, bi jao. Lu boh čư̆ ktuê êlan dơ̆ng prŏng, dŭm ktuê êlan phŭn, boh nik dŭm krĭng giăm ênao êa, êa krông, êa hnoh mâo arăng čuk hli, ƀiădah anôk bruă djŏ tuôm ti alŭ wăl msir mghaih ka kjăp. Hưn lač kơ boh klei anei, pô čih klei mrâo kơ Sang mđung asăp blŭ Việt Nam ti krĭng lăn dap kngư mâo leh dŭm klei čih “Mjing lăn dliê jing krĭng lăn mah ti Dak Nông: Klei soh mtŭk mtŭl, msir mghaih ka tuič hnơ̆ng”. Hlăm hdră hruê anei, alum kơ ƀĭng drei mđing hmư̆ klei čih tal êlâo mâo anăn “Dak Nông čuk hli lăn ala, čư̆ dliê mtŭk mtŭl soh hdră bhiăn”.

Ti să Trúc Sơn, kdriêk Čư̆ Jŭt, čar Dak Nông mâo lu boh čư̆ kbuôn mâo arăng čuk hli leh anăn dôk čuk hli soh hŏng hdră bhiăn. Ti djiêu anôk bi kƀĭn alŭ 6 hlăm să, sa mbĭt êlan gŭ drŏng mâo boh taih êbeh 300m pŏk soh hŏng hdră bhiăn mơ̆ng êlan dơ̆ng mrô 14 truh kơ sa boh čư̆ kbuôn leh arăng čuk hli leh anăn mbha čuê, mbha anôk pioh čhĭ mnia. Tinei, lu anôk dôk dưi mkŏ mjing alŭ wăl lăn msĕ “anôk mdei msăn”. Trần Đình Nam, khua bruă sang čư êa să Trúc Sơn brei thâo, anôk lăn čư̆ kbuôn anei ară anei jing lăn pioh kơ bruă lŏ hma. Khădah bruă sang čư êa să leh anăn bruă sang čư êa kdriêk ngă leh lu hră mơar ƀuah mkra, đŭ prăk kyua klei ngă soh leh anăn pô lăn ăt ƀuăn rơ̆ng mdei ngă klei anăn, mgiah msir klei hmăi, ƀiădah leh kơnăn lŏ wĭt ngă klei soh leh anăn hưn mdah čhĭ mnia:

“Diñu ngă bruă anăn pô kăn dưi đăo lei mơh. Êjai diñu čuk hli ti gŭ 500m² să mâo leh klei ƀuah mkra, leh anăn diñu lu čuk hli êgao hĭn kơ anăn, să hưn mdah leh hŏng kdriêk leh anăn kdriêk đŭ leh diñu 20 êklăk prăk. Bi kơ bruă diñu lač sơnei, ngă sơdih, amâo djŏ ôh grăp hruê kñăm nanao kơ bruă anăn. Ară anei kdriêk mdei leh klei ngă hră mơar kơ anôk lăn anăn.

Êlan tuh bêtông soh hŏng hdră bhiăn ti să Trúc Sơn, kdriêk Čư Jut

Klei čuk hli čư̆ kbuôn, lăn jơ̆ng čư̆ ti alŭ wăl să Trúc Sơn, kdriêk Čư̆ Jŭt dôk dleh dưi ksiêm dlăng mơ̆ng knhal jih thŭn dih truh kơ ară anei. Dŭm boh čư̆ kbuôn, jơ̆ng čư̆ ti să lu jing lăn boh tâo, dleh kơ klei pla mjing, knŏng mâo mă dŭm pluh êklăk prăk hlăm sa sao, ƀiădah ară anei ênoh đĭ truh kơ dŭm pluh blư̆, lu mnuih nao blei. Leh kơ anăn, diñu čuk hliê lač dah čiăng mkra mlih lăn pioh pla mjing. Ƀiădah klă klơ̆ng jing mbha anôk, mbha čuê, pioh čhĭ mnia.

Ktuê êlan dơ̆ng mrô 14 mơ̆ng kdriêk Čư̆ Jŭt găn kdriêk Dak Mĭl, kdriêk Dak Song, truh kơ ƀuôn prŏng Gia Nghĩa leh anăn kdriêk Dak R’Lâp, čar Dak Nông, klei čuk hli čư̆ kbuôn, jơ̆ng čư̆ mâo lu êdi. Phạm Quang Nam, k’iăng khua bruă sang čư êa să Nậm N’jang, kdriêk Dak Song brei thâo, klei ngă anei mâo wăt ti lăn pioh kơ bruă lŏ hma leh anăn lăn dliê.

“Klei ngă soh hlăm bruă čuk hli, tuh lăn ti ênhă lăn dliê ăt mâo, ti lăn ngă bruă lŏ hma ăt mâo, čiăng ngă klei mnia mblei, čhĭ mnia, jao kơ pô mkăn soh hŏng hdră bhiăn ăt mâo mơh. Să dôk bi mguôp hŏng dŭm anôk bruă, dhar bruă hlăm kdriêk, dŭm anôk bruă thơ̆ng kơ bruă, hlăm anăn mâo adŭ bruă ngăn dŏ, adŭ bruă duh mkra nah gŭ, kahan ksiêm kdriêk, anôk bruă ksiêm dlăng dliê hluê ngă dŭm hdră mkăp, hdră êlan ksiêm duah, ƀuah mkra dŭm klei ngă soh.

 Lu boh čư̆ ktuê êlan dŏng prŏng 14 ti čar Dak Nông arăng čuk hli soh hdră bhiăn

Ti alŭ wăl drai yar ya, ti ƀuôn hgŭm Nghĩa Tân leh anăn Nghĩa Trung, ƀuôn prŏng Gia Nghĩa, mâo phung čŏng čuk hli čư kbuôn, bi rai čư̆, boh tâo ti hnoh êa, plah mmiă drai ngă pŏk anôk hiu čhưn ênguê. Ktuê hnoh êa Dak Nông diñu mdơ̆ng leh guê gang hŏng bê tông, hŏng boh tâo soh hŏng hdră bhiăn čiăng đru kơ bruă hiu čhưn ênguê soh hŏng hdră bhiăn anei. Năng mđing hĭn, leh ngă klei ksiêm dlăng, êpul čih klei mrâo mâo klei êmuh hŏng khua gĭt gai alŭ wăl, mâo mtam sa čô êkei lač anăn ñu lĕ Trọng blŭ đĭng blŭ bi mhŭi:

“Ŏng duah duêh diñu nao mŭt ksiêm dlăng mtŭk mtul. Khă ksiêm dlăng ăt kăn dưi ngă kơ kâo lei ƀiădah luč amâodah đuê̆. Ŏng duêh kâo, kâo srăng bi liê prăk brei ŏng tloh kngan, ya hŭi hĕ kơ êrah. Hruê êdei tơdah amâo čih jăk kâo srăng kpĭt kŏ.”

 Čư̆ leh arăng čuk hli jing “lăn mah”

Klei čuk hli čư kbuôn, jơ̆ng čư̆ mâo lu êdi, sui leh anăn phung anăn amâo mâo klei uêñ, dlăng kơ klei bhiăn ala čar jing hơăi mang, bi hŭi phung čih klei mrâo brei ƀuh, bruă ƀuah mkra hlăm alŭ wăl dôk mâo klei êdu. Êjai anăn, dŭm alŭ wăl jing anôk hlơr hlăm klei čuk hli lăn soh hŏng hdră bhiăn jing dŭm alŭ wăl mâo ênoh lăn yuôm, hlăm brô dŭm êtuh êklăk prăk hlăm sa sao hŏng lăn jing čư kbuôn, jơ̆ng čư̆. Leh čuk hli lăn, lăn čư̆ kbuôn dưi mjing lăn mah, ênoh lăn dưi mđĭ lu blư̆, truh kơ ti gŭ dlông 1 êklai prăk hlăm sa sao, mâo da đa dŭm êklai prăk hlăm sa sao leh anăn mâo lu phung hrui mă prăk mnga lu mơ̆ng bruă soh hŏng hdră bhiăn anei.

Pô mblang: Y-Ƀel Êban