VOV4.Êđê - Mlan 6 mrâo êgao, gưl tal êlao hnơ̆ng ba yua pui kmlă kluôm ala mâo hnơ̆ng mrâo hŏng êbeh 45 êbâo 5 êtuh MW. Hnơ̆ng ba yua pui kmlă hlăm hruê jih jang kdrăp pui kmlă ala čar tal êlâo êbeh 900 êklăk KWh, êgao hnơ̆ng thŭn 2021 jing 990 êklăk KWh. Hnơ̆ng ba yua pui kmlă hlăm hruê đĭ lu, hlăk êjai hnơ̆ng mkŏ mjing dŭm sang maĭ pui kmlă lŏ êmưt hnơ̆ng leh anăn tuôm hŏng lu klei dleh dlan, ngă truh dleh dlan kơ bruă mkăp - ba yua. Kyua anăn, bruă ba yua pui kmlă mkiêt mkriêm leh anăn tŭ dưn jing sa hlăm dŭm hdră msir tŭ dưn hĭn đru bi hrŏ klei kpĭ hlăm bruă ba yua, mkra mjing leh anăn mkăp dŭm mta pui kmlă, đru mđĭ boh tŭ dưn bruă duh mkra, mbĭt anăn đru răng mgang pui kmlă ala čar, răng mgang wăl hdĭp mda leh anăn bi hrŏ êwa jhat boh lăn.

Hruê 13/3/2019, Khua knŭk kna ba mdah leh klei bi klă mrô 280/QĐ-TTg kơ hdră ala čar kñăm yua pui kmlă mkiêt kriêm leh anăn mâo boh tŭ dưn wưng thŭn 2019-2030 hŏng mta kñăm dưi mkiêt mkriêm mơ̆ng 5% truh kơ 7% hnơ̆ng yua pui kmlă hlăm kluôm ala hlăm wưng truh ti thŭn 2025 leh anăn mâo mơ̆ng 8% truh kơ 10% hlăm kluôm wưng thŭn 2019-2030. Hdră ba mdah leh lu hdră êlan kluôm ênŭm leh anăn hrăm mbĭt hlăm bruă mkŏ mjing, bi kluôm ênŭm leh anăn hluê ngă ktang phĭt dŭm hdră bhiăn hlăm klei bhiăn ala čar kơ bruă yui pui kmlă mkriêt mkriêm leh anăn mâo boh tŭ dưn. Mơ̆ng hruê ngă anei, lu phŭn bruă, dhar bruă, knơ̆ng bruă ba anăp hlăm bruă ksiêm duah, dưn yua hŏng klei mbruă dŭm hdră êlan đru mkiêt mkriêm pui kmlă. Ba anăp hlăm bruă yua pui kmlă mkiêt mkriêm jing Êpul grŭp pui kmlă Việt Nam. Anei jing anôk bruă mkăp brei leh anăn yua pui kmlă, kyuanăn ba mdah leh lu hdră êlan, klei kčĕ mkiêt mkriêm pui kmlă. Êpul grŭp mtrŭt mđĭ leh bruă hâo hưn mkiêt mkriêm pui kmlă. Grăp thŭn, hdră mmông boh lăn dưi rơ̆ng kjăp kñăm mđĭ klei thâo săng kơ mnuih ƀuôn sang, knơ̆ng bruă hlăm klei mkiêt mkriêm pui kmlă.

Êngao kơnăn, Êpul grŭp pui kmlă Việt Nam lŏ mtrŭt mjhar phung yua pui kmlă lu kñăm ngă bruă hlăm mmông ƀiă mnuih yua, mkiêt mkriêm leh anăn rơ̆ng klei êđăp ênang kdrăp yua pui kmlă. Êpul grŭp pui kmlă Việt Nam lŏ dơ̆ng mtrŭt mjhar klei mđĭ kyar pui kmlă doh anăn jing pui kmlă êran hŏng ai êa, êran hŏng angĭn, êran hŏng pĭl yang hruê. Hluê anăn, dhar bruă pui kmlă mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang, knơ̆ng bruă čŏng bi klă mdưm pui kmlă êran hŏng pil yang hruê ti čuôr sang čiăng mkăp kơ klei pô yua, tơdah êbeh srăng čhĭ kơ knŭk kna hŏng ênoh jăk, dưi mđĭ kyar bruă duh mkra leh anăn đru rơ̆ng bi mâo djăp pui kmlă kơ ala čar.

Trần Viết Nguyên, k’iăng khua êpul bruă mnia mblei, êpul grŭp pui kmlă Việt Nam brei thâo, kluôm ala dưi mđĭ kyar 9.500 MW pick pui kmlă êran hŏng pil yang hruê leh anăn klei găl anei dôk prŏng êdi. Anei srăng jing ai dưi đru bi hrŏ klei kpĭ mkăp brei pui kmlă ti ala čar drei, đru mkiêt mkriêm pui kmlă mkra mjing leh anăn dŭm ai dưi mkăn:Klei găl čiăng lŏ mđĭ kyar dŭm hdră mkăp pui kmlă êran hŏng pil yang hruê, boh nik pil yang hruê dlông čuôr sang dôk mâo klei găl êdi. Phŭn bruă tuh tia hluê ngă klei gĭt gai mơ̆ng knŭk kna dôk ksiêm duah hdră ngă bruă, hdră êlan mrâo čiăng mtrŭt mđĭ mkra mjing pui kmlă êran hŏng pil yang hruê ti dlông čuôr sang ti Việt Nam. Hmei dôk čang guôn dŭm hdră êlan anei kyuadah dưi ba wĭt lu boh tŭ dưn kơ mnuih ƀuôn sang, phung yua pui kmlă, phung duh bi liê leh anăn wăt kơ dhar bruă pui kmlă hmei:

Hlăm klei ksiêm dlăng, kah knar grăp thŭn, mnuih ƀuôn sang ala čar drei blei yua hlăm brô 2,4 kdrăp bi kna êwa. Khădah sơnăn ƀiădah ăt dôk mâo 26,5% gŏ sang dôk yua kdrăp bi kna amâo mâo mkiêt mkriêm pui kmlă, ngă truh klei luč liê lu pui kmlă leh anăn tla lu prăl pui hlăm grăp mlan. Ară anei mâo lu knơ̆ng bruă mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang yua kdrăp bi kna mkiêt mkriê pui kmlă, jing mâo klei yua inverter. Êdah êdi msĕ si knơ̆ng bruă Daikin mkăp brei kdrăp bi kna êwa tla êlâo hluê mlan. Phung ba yua srăng mâo kdrăp bi kna mkiêt mkriêm pui kmlă, bi klă tla prăk grăp mlan hŏng sa ênoh leh anăn dưi mâo lu klei kriê dlăng, mkra bi jăk djăp tuôr leh anăn đru kčĕ hdră mkiêt mkriê pui kmlă. Aduôn Lý Thị Phương Trang, khua kiă kriê knơ̆ng bruă tuh tia mnia mblei Daikin brei thâo:Daikin mâo mta kñăm jing truh ti thŭn 2025 srăng bi hrŏ 30% êwa čhŏ, truh ti thŭn 2030 srăng bi hrŏ 50% leh anăn truh ti thŭn 2050 knar hŏng 0. Drei srăng mâo bruă ngă, ngă bruă nanao čiăng dưi mâo mta kñăm anăn. Hmei ksiêm duah čiăng mâo dŭm hdră êlan, êngao kơ bruă mkiêt mkriê hlăm kdrăp yua hmei lŏ ƀuh bruă ngă mơ̆ng phung yua ăt yuôm bhăn sơnăk. Tơdah drei dưi mđĭ klei thâo săng, hmăng hmưi drei srăng dưi mkiêt mkriêm.

Phương Hoàng Kim, khua kiă kriê bruă mkiêt mkriêm pui kmlă kjăp mơ̆ng phŭn bruă tuh tia, adŭ bruă êpul gĭt gai bruă mkiêt mkriêm pui kmlă ala čar mñă klă: Klei mâo djăp pui kmlă leh anăn mđĭ kyar pui kmlă hŏng klei kjăp jing klei uêñ mĭn tal êlâo mơ̆ng knŭk kna. Čiăng bi mdrơ̆ng hŏng dŭm klei lông dlăng hlăm bruă pui kmlă, drei srăng mkŏ mjing dŭm hdră êlan, hdră ngă bruă hrăm mbĭt, hdră bhiăn ktang phĭt leh anăn mâo klei găl čiăng mtrŭt mđĭ klei duh bi liê leh anăn dưn yua dŭm kdrăp mrâo mrang, kdrăp yua mkiêt mkriêm pui kmlă.

Đăo knăl hlăm 5 thŭn kơ anăp, klei yua pui kmlă ăt srăng lŏ đĭ ti hnơ̆ng hlăm brô 8,5% hlăm sa thŭn. Ƀiădah, hluê si boh tŭ klei čih yap mơ̆ng Phŭn bruă tuh tia leh anăn Êpul grŭp pui kmlă Việt Nam kơ hdră mkăp brei pui kmlă wưng thŭn 2020-2025, bruă rơ̆ng bi djăp pui kmlă hlăm wưng anei ăt dôk tuôm hŏng lu klei dleh dlan, klei lông dlăng. Năng mđing hĭn, hluê si klei hưn mdah bruă bi knar klei mkăpo brei pui kmlă wưng thŭn 2021-2025 mơ̆ng Êpul grŭp pui kmlă Việt Nam, hnơ̆ng pui kmlă kƀah năng ai srăng truh kơ 27,7 êklai KWh ti thŭn 2025. Kyuanăn, hĭn kơ grăp mmông, grăp čô čiăng hriăm mbĭt ngă bruă kyua klei bi mâo djăp pui kmlă. Phương Hoàng Kim, khua kiă kriê bruă mkiêt mkriêm pui kmlă kjăp mơ̆ng phŭn bruă tuh tia, adŭ bruă êpul gĭt gai bruă mkiêt mkriêm pui kmlă ala čar mñă klă:Nao mbĭt hŏng bruă ba yua dŭm pui kmlă nah gŭ čiăng rơ̆ng bi mâo djăp klei čiăng yua pui kmlă kơ bruă mđĭ kyar bruă duh mkra. Bruă yua pui kmlă mkiêt mkriêm leh anăn mâo boh tŭ dưn mâo bruă klam yuôm bhăn hlăm bruă bi mâo djăp pui kmlă kơ ala čar. Yua pui kmlă mkiêt mkriêm leh anăn mâo boh tŭ dưn ăt lŏ jing mnơ̆ng yua jăk đru bi hrŏ klei kpĭ hlăm bruă dưn yua, mkra mjing, mkăp brei, đru rơ̆ng klei êđăp ênang, bi mâo djăp pui kmlă, răng mgang wăl hdĭp mda leh anăn bi hrŏ êwa čhŏ. Hluê ngă klei ƀuăn rơ̆ng Paris kơ bruă bi mdrơ̆ng hŏng klei mlih yan adiê tar rŏng lăn ăt msĕ hŏng klei buăn rơ̆ng hlăm klei kƀĭn trông gưl dlông kơ klei mlih yan adiê COP26 kơ hdră bi hrŏ êwa čhŏ wĭt ti 0 ti thŭn 2050.