VOV4.Êđê- Lâm Đồng jing čar mâo klei găl kơ bruă lŏ hma. Leh gưl klei ruă Covid-19, djăp bruă mkra mjing tinei pral lŏ wĭt msĕ aguah tlam. Khădah, kyua ênoh kdrăp mnơ̆ng lŏ hma đĭ nanao ngă kơ prăk hrui wĭt ƀĭng ngă lŏ hma hrŏ lu mkă hŏng êlâo. Êngao kơ hdră êlan kluôm mơ̆ng Knŭk kna hlăm klei gĭr ktưn bi hơĭt ênoh ênil, čar Lâm Đồng dôk gĭr mđĭ ktang bruă pŏk ngă hdră mđĭ kyar lŏ hma doh, mkhư̆ klei ba yua hbâo pruê ăngre čiăng bi hrŏ prăk bi liê, mđĭ prăk hrui wĭt leh anăn ba kơ bruă mkra mjing lŏ hma hơĭt kjăp hlue si hdră mnia blei.

Yan pla mjing djam mtam leh êgao khădah djŏ boh mnga, ênoh čhĭ h’ĭt, ƀiădah mnuih ngă lŏ hma Phan Tùng Châu, ti alŭ Nghĩa Hiệp 2, să Ka Đô, kdriêk Đơn Dương (Lâm Đồng) kăn m’ak mơh kyua hnư hrui wĭt hrŏ mkă hŏng êlâo. Mâo klei anei kyua ênoh čhĭ mnơ̆ng duh kơ bruă lŏ hma đĭ, ênoh duh hlăm bruă pla mjing đĭ hlăk ênoh čhĭ amâo đĭ ngă kơ hnư hrui wĭt mơ̆ng mnuih ngă lŏ hma hrŏ. Châu brei thâo, leh klei ruă Covid 19 bluh mâo, mnuih ƀuôn sang tinei ka yŏng m’ak mrâo găn sa wưng dleh dlan snăn ară anei lŏ tlă anăp hŏng klei dleh dlan mrâo.

“Ară anei ênoh čhĭ mnơ̆ng dhơ̆ng yua kơ bruă lŏ hma đĭ, ênoh bi liê hlăm bruă pla mjing đĭ. Hlăk êjai anăn, mnơ̆ng dhơ̆ng čhĭ, păt čiăng jih djam mtam tinei mâo ênoh ƀiă, anôk hrui blei amâo h’ĭt kyua lu jing čhĭ kơ phung ghan mnia.

          Jing čar ba akŏ kluôm ala kơ bruă duh mkra ngă lŏ hma hluê kdrăp mrâo, êngao kơ bruă rông êmô mă êa ksâo, kan krĭng ê’ăt lehanăn dŭm mta mnơ̆ng rông mkăn, Lâm Đồng mâo klei găl hlăm bruă duh mkra pla mjing djam mtam – mnga, atiso, kphê, čê lehanăn dŭm mta mnơ̆ng pla mkăn, hŏng ênhă pla mjing ngă lŏ hma hlăm brô 280 êbâo ha. Hluê si Đa Cát Vinh, Khua êpul hgŭm mnuih ngă lŏ hma čar Lâm Đồng, ară anei mnơ̆ng dhơ̆ng duh kơ bruă lŏ hma, hlăm anăn mâo mnơ̆ng čiêm mnơ̆ng rông lehanăn hbâo pruê đĭ kah knar 40% mkă hŏng êlâo, boh nik mâo dŭm mta đĭ giăm dua blư̆. Klei anei hlăk jing klei gun kpăk, ba lu klei dleh dlan kơ ƀĭng ngă lŏ hma, hmăi truh kơ hdră duh mkra mơ̆ng anôk bruă lŏ hma alŭ wăl. Hŏng bruă klam mơ̆ng pô, êpul hgŭm mnuih ngă lŏ hma dôk mđĭ bruă hluê ngă dŭm hdră đru kơ ƀĭng ngă lŏ hma hdră ba yua mnơ̆ng duh kơ bruă lŏ hma djăp hnơ̆ng, đăm ngă luič liê, dưi mjĕ hŏng phŭn mkăp prăk čan, mjuăt bi hriăm mđĭ klei thâo, tui duah anôk hrui blei h’ĭt kjăp kơ ƀĭng ngă lŏ hma. Đa Cát Vinh, brei thâo:

          “Khădah leh klei ruă Covid 19, djăp mta bruă lŏ wĭt msĕ aguah tlam. Ƀiădah kyua mnơ̆ng duh kơ bruă lŏ hma đĭ, boh nik hbâo pruê ngă kơ mnuih ƀuôn sang mđing uêñ, amâo h’ĭt ai tiê duh kơ bruă lŏ hma pô ară anei. Hmei ăt mtô mblang, mtrŭt mjhar lehanăn hrăm mbĭt hŏng mnuih ngă lŏ hma tui duah dŭm hdră msir mghaih, si tô hmô đru čan prăk duh bi liê, mjuăt bi hriăm kơ hdră mnêč, đru tui duah anôk hrui blei mnơ̆ng dhơ̆ng h’ĭt kjăp hluê anôk mnia mblei điện tử ară anei…”.

Ƀĭng ngă lŏ hma Lâm Đồng dôk gĭr mđĭ kyar bruă pla mjing lŏ hma doh

          Ênoh mnơ̆ng dhơ̆ng duh kơ bruă lŏ hma đĭ hmăi leh kjham truh kơ hdră lŏ hma mơ̆ng čar Lâm Đồng. Hlăm anăn, mta mnơ̆ng hmăi kjham hĭn jing dŭm mta mnơ̆ng dhơ̆ng phŭn mơ̆ng čar mâo djam mtam, mnga, boh kroh djăp mta hŏng ênhă rah pla truh 73 êbâo 500 ha. Ti anăp klei anei, Nguyễn Văn Châu, K’iăng khua anôk bruă Lŏ hma mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang čar Lâm Đồng brei thâo, čar dôk mtrŭt mđĭ kyar bruă lŏ hma doh, bi hrŏ klei ba yua hbâo ăngre kñăm bi hrŏ prăk bi liê, ƀiădah mđĭ hnơ̆ng tŭ jăk lehanăn klei tŭ yuôm mnơ̆ng bruă lŏ hma, mđĭ hnư hrui wĭt kơ ƀĭng ngă lŏ hma. Kluôm ênhă pla mjing dưi mkăp bi mklă bruă duh mkra pla mjing doh ti alŭ wăl čar ară anei mâo 1.300 ha, đĭ 12 blư̆ mkă hŏng 2 thŭn êlâo. Êngao anăn, lŏ mâo 750 ha mnơ̆ng pla djam mta dôk bi mlih mơ̆ng bruă pla mjing msĕ aguah tlam jing hdră pla mjing doh kñăm mkăp hră bi mklă hlăm wưng ti anăp. Nguyễn Văn Châu, lač:

“Mnơ̆ng dhơ̆ng duh kơ bruă đĭ hmăi leh ênoh čhĭ mnơ̆ng dhơ̆ng, ngă kơ hnư hrui wĭt mơ̆ng mnuih ƀuôn sang hrŏ. Anôk bruă lŏ hma ƀuh klă klei anei kyua anăn mtă kơ mnuih ƀuôn sang mđing duh mkra pla mjing hluê hdră mrâo, mkiêt mkriêm hbâo pruê, pruê djŏ, pruê ênŭm lehanăn pruê tŭ dưn. Mbĭt hŏng anăn, čar dôk mtrŭt mđĭ bruă hluê ngă hdră duh mkra pla mjing ngă lŏ hma doh, bi hrŏ klei ba yua hbâo pruê ăngre, ba yua dŭm mta mnơ̆ng bi brŭ čiăng kơ hbâo pruê kơ mnơ̆ng pla.

       Hdră mđĭ kyar bruă lŏ hma doh mơ̆ng čar Lâm Đồng dưi mkŏ mjing hluê tur knơ̆ng bruă lŏ hma ba yua kdrăp mrâo, bruă lŏ hma kreh knhâo lehanăn hdră bi mklă dŭm mta mnơ̆ng lŏ hma mơ̆ng čar nao hgŭm mđĭ boh tŭ yuôm mnơ̆ng dhơ̆ng. Tơdah ƀĭng ngă lŏ hma mâo klei bi mlih lehanăn ba yua hdră pla mjing doh anei srăng dưi ksiêm dlăng jih hdră pla mjing, bi hrŏ ênoh duh kơ bruă lehanăn mđĭ boh tŭ yuôm mnơ̆ng dhơ̆ng, mđĭ hnư hrui wĭt hlăm sa ênhă lăn pla mjing. Ngă snăn, mnuih ngă lŏ hma Lâm Đồng lehanăn anôk bruă lŏ hma mơ̆ng čar srăng dưi mdrơ̆ng hŏng dŭm klei mâo hlăm wăl anôk blei mnia, hlăm anăn mâo klei ênoh čhĭ mnơ̆ng duh kơ bruă lŏ hma amâo mdei đĭ msĕ ară anei./.

                                                    Pô mblang: H’Nêč Êñuôl