Dŭm hruê anei, gŏ sang Kpuih Plơk hơ̆k mơak hŏng mnuih ƀuôn sang ƀuôn Vơng Chép hrui êmiêt mdiê ti kdrăn lŏ să Ayun. Ñu brei thâo, sui hŏng anei 3 thŭn, phung knuă druh lŏ hma mơ̆ng kdriêk, să nao leh grăp boh sang mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang bi mlih ngă mdiê lŏ 2 yan. Mnuih ƀuôn sang dưi ktrâo lač mơ̆ng kdrêč mkra lăn, rah mjeh, kriê dlăng truh kơ klei hrui wiă. Yan mdiê thŭn anei, Kpuih Plơk đăo tĭng srăng wiă 3 ton mdiê, prăk hrui wĭt hlăm brô 30 êklăk prăk.

          “Êlâo dih gŏ sang kâo yua êa hjan, amâo djăp čiăng pla mjing mdiê, amâo djăp pioh yua. Mâo Đảng, Knŭk kna mđing dlăng bi liê knơ̆ng kdơ̆ng êa Plei Keo mơak snăk. Ară anei dưi ngă lŏ yan puih mnga mâo dua yan, gŏ sang leh huă ăt adôk êbeh pioh čhĭ”

Ăt dôk mâo lu bruă hrui wiă mdiê hlăm kdrăn lŏ, Kpuih Trái – ƀuôn Keo, să Ayun, kdriêk Čư̆ Sê amâo dưi mdăp ôh klei hơ̆k mơak:

  “Sang kâo mâo 7 sào mdiê, mdiê ka mâo êa snăn 7 sao knŏng mâo 10 klŭng mdiê, kyua mâo Knơ̆ng kdơ̆ng êa Plei Keo, yan anei mâo 25 klŭng 1 yan, dua yan jing 50 klŭng. Êlâo dih dleh dlan kyua kƀah êa, ară anei mâo knơ̆ng kdơ̆ng êa mđoh êa truh anăn ƀuôn sang mơak snăk”.

Êlâo dih hlăk ka mâo knơ̆ng kdơ̆ng êa Plei Keo, kluôm să Ayun knŏng mâo hlăm brô 50 ha mdiê 1 yan leh anăn jưh kơ êa hjan. Ƀiădah mơ̆ng thŭn 2020 leh knơ̆ng kdơ̆ng êa Plei Keo ba yua, ênhă mdiê lŏ đĭ leh giăm 200 ha pla mjing 2 yan/thŭn, hnơ̆ng mdiê ăt đĭ leh anăn hơĭt. Phạm Ngọc Tuấn –  K’iăng Khua Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa să Ayun brei thâo, mdiê ƀrư̆ ƀrư̆ đru bi hơĭt leh anăn mđĭ klei hdĭp mnuih ƀuôn sang.

          “Leh mâo Knơ̆ng kdơ̆ng êa Plei Keo snăn mnuih ƀuôn sang pla mjing mơ̆ng 1 yan truh kơ 2 yan leh anăn hnơ̆ng kah knar snăn đĭ mơ̆ng 35 truh 65 tạ/ha. Anăn jing klei mnuih ƀuôn sang hơ̆k mơak. Êngao anăn snăn mâo anôk bruă thơ̆ng ti kdriêk mđing uêñ đru mjeh mdiê mboh lu, ktrâo lač hdră mnêč kriê dlăng, boh nik ba kdrăp mnơ̆ng hlăm bruă hrui wiă mdiê mđĭ hnơ̆ng mdiê, mđĭ prăk hrui wĭt kơ mnuih ƀuôn sang”.

Să Ayun ară anei mâo 6 alŭ, ƀuôn; mnuih djuê ƀiă mâo êbeh 90% ênoh mnuih ƀuôn sang. Jing să dleh dlan ti čar Gia Lai, thŭn 2016, êbeh 75% ênoh gŏ êsei ti să Ayun jing gŏ êsei ƀun. Truh ară anei, klei hdĭp mnuih ƀuôn sang grăp knhuang dưi mđĭ, ênoh gŏ êsei ƀun ti să knŏng adôk hlăm brô 13%. Čiăng dưi mâo boh tŭ anei, mbĭt hŏng klei gĭr mnuih ƀuôn sang, jing klei mđing dlăng, bi liê mơ̆ng knŭk kna, hlăm anăn mâo hdră bruă knơ̆ng kdơ̆ng êa Plei Keo.

 Rmah H'Bé Nét, K’iăng Khua bruă Đảng kdriêk, Khua Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa kdriêk Čư̆ Sê brei thâo, Ayun jing krĭng phŭn krŭ kdơ̆ng, jing să jhŏng ktang hlăm klei bi blah hŏng ênoh mnuih djuê ƀiă mâo 97%, lu jing mnuih Jarai. Êlâo dih, kyua pla mjing hlue knhuah hđăp leh anăn thu krô amâo adiê hjan, anăn Ayun ăt jing sa hlăm dŭm să ƀun hĭn ti čar Gia Lai. Mlan 4/2017, hlăm gưl nao čhưn leh anăn mă bruă ti čar Gia Lai, Khua dlăng bruă Đảng Nguyễn Phú Trọng rŭng răng kơ klei dleh dlan mnuih ƀuôn sang ti Ayun. Leh ksiêm dlăng klei kčĕ mơ̆ng khua gĭt gai alŭ wăl, Khua dlăng bruă Đảng gĭt gai dŭm phŭn, dhar bruă gưl dlông leh anăn alŭ wăl mđĭ pral pŏk ngă hdră bruă Plei Keo, mjing klei găl kơ mnuih ƀuôn sang mâo êa yua, mâo knơ̆ng kdơ̆ng êa kơ bruă mkra mjing čiăng kpưn đĭ. Rmah H'Bé Nét brei thâo:

 “Mâo klei mđing dlăng yuôm bhăn mơ̆ng Khua dlăng bruă Đảng Nguyễn Phú Trọng, ba leh hdră bruă knơ̆ng kdơ̆ng êa Plei Keo, bruă rŭ mdơ̆ng hdră bruă anei ba klei mơak prŏng snăk kơ mnuih ƀuôn sang. Ba kdrăn lŏ mâo êa kơ mnuih ƀuôn sang pla mjing. Hrô kơ êlâo dih 1 thŭn 1 yan, ƀiădah ară anei mâo leh mnuôr mđoh êa mơ̆ng Knơ̆ng kdơ̆ng êa Plei Keo snăn mnuih ƀuôn sang dưi ngă 1 thŭn 2 yan, rơ̆ng klei hdĭp. Hlăm wưng êgao kdriêk ksiêm dlăng 5 thŭn êgao ƀuh leh klă klei bi mlih mơ̆ng să Ayun, klei hdĭp mnuih ƀuôn sang mâo klei bi mlih”.

 Rŭ mdơ̆ng mơ̆ng thŭn 2018 truh akŏ thŭn 2020 hdră bruă knơ̆ng kdơ̆ng êa bi leh wưng 1 leh anăn mđoh êa krih kơ êbeh 200 ha ana pla mjing ti să Ayun.  Kyua mâo knơ̆ng kdơ̆ng êa Plei Keo, mnuih ƀuôn sang Ayun bi mlih klei mĭn hdră ngă, thâo ngă lŏ dua yan anăn klei hdĭp mâo klei bi mlih jăk. Amâo djŏ knŏng pla mjing mdiê dua yan ôh, mơ̆ng leh mâo êa krih, mnuih ƀuôn sang Ayun duh leh kơ êpul hlô mnơ̆ng, mnŭ da, mbĭt anăn, mđĭ kyar dŭm mta ana mjeh êa drao djŏ guôp hŏng yan adiê alŭ wăl msĕ si ana bạc hà, đinh lăng... đru mđĭ prăk hrui wĭt kơ mnuih ƀuôn sang./.