VOV4.Êđê - Ti anôk mdrao kơ phung djŏ klei ruă tưp Covid-19 kjham, sang dlông tal 3 ti sang êa drao mrŏng krĭng Lăn Dăp Kngư, phung êa mdrao, nai mdrao dôk grăp hruê hŏng klei gĭr ktưn, đru mguôp klei thâo ngă bruă, rơ̆ng nanao ai tiê jăk leh anăn kjăp hrăm mbĭt hŏng phung mnuih ruă. Ƀri wưng hruê nai êa drao Việt Nam, Nam Trang, pô čih klei mrâo mơ̆ng sang mđung asăp blŭ Việt Nam krĭng Lăn Dăp Kngư mâo klei čih hưn kơ dŭm klei gĭr ktưn mơ̆ng phung ngă bruă mdrao mgŭn hlăm bruă gang mkhư̆ klei ruă tưp, ba wĭt klei hdĭp kơ phung mâo klei ruă tưp Covid-19.

Hlăm anôk mdrao mgŭn mnuih ruă Covid 19 kjham ti sang êa drao prŏng Krĭng Lăn Dap Kngư pătdah amâo lŏ mâo klei mđing kơ hrue mmông ôh. Hlăm anôk dôk mdrao anăn phung nai aê mdrao hŏng lu ai tiê klei mĭn mdê mdê, mơak mâo mơh, ênguôt mâo mơh, ƀiădah mơak êdi yơh leh ƀuh mnuih ruă tlaih mơ̆ng klei djiê, dưi lŏ wĭt hŏng klei hdĭp mda, truh kơ klei rôč êa ală hŏng phung amâo mâo dưi dŏng mdrao ôh.

Dơ̆ng mơ̆ng mphŭn mâo klei ruă tưp lehanăn nao ênŭm hlăm 5 gưl mdrao mgŭn kơ mnuih ruă covid 19 kjham, aê mdrao Võ Phi Bình, Anôk bruă mdrao mgŭn klei ruă hlăm asei mlei sang êa drao prŏng krĭng Lăn Dap Kngư lač: Ti anôk mdrao mgŭn mnuih ruă kjham, snăn mnuih ruă kjham dôk nanao plah wah knông klei hdĭp hŏng klei djiê, ƀuh êdah klă êdi, pătdah knŏng bhiâo riâo rit digơ̆ đuĕ nao yơh.  “Klei mĭn phung djŏ klei ruă tưp Covid 19 jing arăng dôk hlăm klei djiê lehanăn hdĭp ti mboh ƀăng leh. Mâo đa đa mnuih ruă klei ruă diñu ka truh kjham ôh, ƀiădah diñu rŭng răng đei snăn ngă kơ klei ruă diñu trŭn nao kơ kjham hĭn, kyuanăn mâo đa đa pô nao mđĭ ai diñu, đru kčĕ kơ klei mĭn diñu. Bi phung dôk hlăm klei kjham leh, êngao kơ klei mdrao djŏ hŏng hdră mơ̆ng phŭn bruă mdrao mgŭn ktrâo atăt, snăn pô lŏ đru diñu kơ hdră bi êwa, lehanăn dŭm hdră mdrao bi djŏ čiăng pral dưi hlao ba wĭt klei hdĭp mnuih ruă kjham, ƀuh ăt mâo klei tŭ dưn mơh”.

Ară anei, anôk mdrao mgŭn mnuih ruă Covid 19 kjham mâo êbeh 80 čô mnuih hlăk dôk mdrao. Lu jing phung khua thŭn leh sơăi, lehanăn mâo klei ruă mkăn mơ̆ng êlâo msĕ si klei ruă mâo mta mmih hlăm êrah, ruă hnơ̆ng êrah đĭ, ruă tiê... Nai êa drao Nguyễn Thị Lộc brei thâo: Mnuih ruă khua asei, lu blư̆ klei mĭn amâo lŏ thâo hdơr ôh, mtŭk mtŭl, mmông hdơr, mmông hơăi. Leh lŏ mâo klei ruă, phung ruă anei ênưih lĕ hlăm klei mbhĭt mprah ăl ngêñ hĭn. Mâo đa đa mnuih ruă ai tiê djăl krêñ, amâo mâo čiăng mdrao ôh, amâo mâo huă ƀơ̆ng ôh, lehanăn knŏng čiăng đuĕ wĭt kơ sang yơh. Nai êa drao mjum lăng yơh, ruah klei blŭ êdu êun mđĭ ai digơ̆ čiăng bi mdrao, boh nik huă ƀơ̆ng hlăm grăp hrue, tơdah klei ruă anei truh ti wưng luič mnâo, amâo lŏ thâo kral klei ƀăt phĭ snăn diñu amâo lŏ čiăng huă ƀơ̆ng mtam. Êngao kơ bruă mčiêm mnuih ruă hlăm grăp hrue, phung nai êa drao lŏ bi mlih hnun, mă čhiăm msah sut rao bi doh asei mlei, pah rŏng kơ mnuih ruă čiăng kơ ênưih bi êwa... Nai êa drao Nguyễn Thị Lộc lač: “Mnuih ruă ba mdrao kơ anei jing phung kjham leh sơăi, amâo mâo mnuih hlăm găp djuê dôk kiă ôh, snăn kâo ƀuh pap snăk kơ digơ̆, snăn kâo đru jih ai tiê yơh dlăng kriê digơ̆, brei mnăm êa drao, lehanăn kăp dlăng kơ diñu, brei mnăm êa ksâo, mnơ̆ng ƀơ̆ng dlăng kriê hlăm grăp mmông snăn yơh, ƀuh ya mta dŏ digơ̆ kƀah, amâodah ya mta mnơ̆ng digơ̆ čiăng snăn pô nao đru mtam. Hmei kreh nao mđĭ ai mnuih ruă, brei diñu gĭr čiăng djăl hlao lehanăn wĭt hŏng găp djuê. Mâo đa đa mnuih ruă asei mlei prŏng, digơ̆ amâo mâo dưi lŏ kgŭ, snăn hmei yơh nao đru digơ̆ bi mdoh asei mlei amâodah mbliư̆ asei, mlih hnun bŏ hŏng klei dleh snăk, ƀiădah hmei ăt gĭr”.

Tui si Aê mdrao Nguyễn Tiến Dũng jih jang mnuih ruă hlăk dôk mdrao ti anei mâo klei kiă kriê tliêr kjăp snăk. Kyuadah knŏng bhiâo riâo rit amâo mâo yŏng mđing, aruăt klei mơ̆ng masin bi êwa, amâodah mask bi êwa osi mơ̆ng mnuih ruă ksôč đuĕ hĕ êjai mnuih ruă pĭt đih, snăn hlŏng truh kơ djiê mtam yơh. Kyuanăn, nai êa drao amâo mâo dưi kbưi ôh ală mta hŏng mnuih ruă. Ăt tui si aê mdrao Dũng, mơ̆ng leh tết truh kơ ară anei, ênoh mnuih ruă ba đih kơ sang êa drao jing lu, snăn yơh klei mă bruă knuă jing ktrŏ snăk sơưn. Tơl wăt phung aê mdrao hlŏng đru klam wăt bruă nai mdrao, tơl amâo lŏ mđing ôh kơ hlei bruă anăn klam. Mâo mmông mnuih ruă đuĕ nao kơ kjham, lehanăn tĭp mnuih ruă mkăp amâo mâo thâo bi êwa, snăn jih jang phung nai aê mdrao bi krăp mă bruă, jih jang bi đru krơ̆ng klei hdĭp mnuih ruă: “Leh tết ênoh mnuih ruă ba đih kơ sang êa drao jing lu, hlăm dŭm hrue giăm anei yơh jing lu hĭn, bŏ sang êa drao, snăn bruă mă jing lu yơh, ktrŏ hĭn êdi hŏng nai êa drao. Klei mnuih ruă đuĕ nao kơ kjham, khua thŭn, mâo leh lu klei ruă êlâo ăt jing lu, snăn bruă knuă jing ktrŏ hĭn. Aê mdrao amâo mâo klei čiăng ôh ƀuh mnuih ruă truh kơ djiê, pô gĭr jih ai tiê yơh čiăng dŏng mdrao digơ̆, ƀiădah lu mnuih ruă kyua asei mlei mduôn khua leh awăt lehanăn mâo leh lu klei ruă êlâo snăn pô gĭr jih ai tiê dưn ăt kăn hlao rei, mmông anăn yơh jing mmông ênguôt êdi, ƀuh mmông anăn pô jing mnuih hơăi mang amâo mâo sa mta bruă dưi ngă ôh”.

Aê mdrao truăn kơ bruă mdrao anôk mdrao mrô 2 Trịnh Thị Hồng Nhựt, jing khua anôk bruă dŏng mdrao, bi ktang asei mlei, klam kơ bruă mdrao mgŭn mnuih ruă Covid kjham lač, yap mơ̆ng mlan 8 thŭn 2021 truh kơ ară anei dôk mdrao ti sang dlông tal 3 anei, yap jing anôk knhal tuič mdrao mgŭn mnuih ruă covid 19, mâo leh klei ruă êlâo, lehanăn dôk hlăm klei kjham hĭn êdi ti čar Daklak. Truh kơ ară anei, anôk anei mâo mdrao leh giăm 600 čô mnuih ruă. Mnuih ruă kjham jing lu, hnơng mă bruă knư̆ hrue knư̆ ktrŏ, jih jang phung aê mdrao gĭr ktir čiăng dŏng mdrao mnuih ruă dưi hlao lehanăn wĭt hŏng găp djuê: “Ênoh mnuih ruă ba mdrao kơ anôk anei lu snăk, lehanăn hnơ̆ng ênoh truh kơ djiê hmei hlăk dôk gĭr čiăng gang mkhư̆ ti hnơ̆ng ƀiă hĭn jing 0,54%, êjai anăn hlăm kluôm ala ênoh djiê jing ti hnơ̆ng 1,5%, lehanăn dlông rŏng lăn jing 1.4% klei anei amâo mâo jhŏng lač ôh drei dưi ngă leh klei jăk, ƀiădah anei jing klei gĭr jih hnơ̆ng mơ̆ng phung nai aê mdrao, kyuadah ăt adôk lu mta klei kƀah hlăm klei mdrao mgŭn, ƀiădah hmei gĭr jih ai tiê yơh”.

Mnuih ruă mâo klei êđăp ênang dưi kbiă mơ̆ng sang êa drao wĭt hŏng găp djuê, kuh kŭm ênŭm ênap jih jang mnuih hlăm gŏ sang anăn yơh jing klei mơak prŏng hĭn, mơ̆ng phung nai aê mdrao hlăm anôk mdrao mgŭn mnuih ruă covid 19 kjham. Sĭt yơh klei bi blah hŏng klei ruă tưp năng ai ăt adôk sui, jih jang klei dleh dlan, lehanăn klei suăi êmăn ăt dôk nanao ti anăp, ƀiădah hŏng klei gĭr, mâo ai tiê đua klam, lehanăn klei hur har kyua mnuih ruă, digơ̆ jing nanao pô gang pioh răng mgang mnuih ruă hŏng klei djiê, lŏ ba wĭt klei hdĭp êđăp ênang./.